เมื่อวันที่ 15 พ.ย. 69 ผศ.ดร.เชษฐา ทรัพย์เย็น นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช วิเคราะห์กรณีนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย นำคณะรัฐมนตรี (ครม.) เดินทางไปพบกลุ่มผู้ชุมนุมของนายมะโน เครือแก้ว หรือกำนันมะโน บริเวณสะพานชมัยมรุเชฐ เมื่อคืนวันที่ 13 พ.ย. 69 ว่า เป็นการแสดงออกถึงภาวะผู้นำที่มีความใจกว้าง พร้อมเผชิญปัญหาและรับฟังความคิดเห็นของประชาชน แม้จะเป็นกลุ่มที่ออกมาเคลื่อนไหวกดดันรัฐบาลก็ตาม

การตัดสินใจเดินทางไปพบผู้ชุมนุมด้วยตัวเอง มีนัยสำคัญทางการเมือง เพราะก่อนหน้านี้แกนนำได้ประกาศเงื่อนไขอย่างแข็งกร้าวว่า หากรัฐบาลไม่สามารถลดราคาน้ำมันได้ลิตรละ 10 บาท ก็ไม่จำเป็นต้องมาเจรจา ซึ่งเป็นลักษณะของการต่อรองแบบยึดจุดยืนที่อาจนำไปสู่การเผชิญหน้าได้ง่าย

อย่างไรก็ตาม นายกฯ กลับเลือกใช้แนวทางประนีประนอม ด้วยการนำรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้อง ลงพื้นที่รับฟังข้อเรียกร้องโดยตรง พร้อมยืนยันว่า เรื่องใดที่รัฐบาลสามารถดำเนินการได้ ก็พร้อมเร่งแก้ไข ถือเป็นการเปิดช่องทางเจรจา แทนการปล่อยให้ความขัดแย้งขยายตัว

ผศ.ดร.เชษฐา กล่าวอีกว่า ในทางรัฐศาสตร์ แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับหลักการบริหารความขัดแย้ง หรือ Conflict Management โดยเฉพาะการลดระดับความตึงเครียด (De-escalation) ผ่านการสื่อสารเชิงบวก และการสร้างความไว้วางใจระหว่างคู่ขัดแย้ง สิ่งที่น่าสนใจคือ การใช้ยุทธศาสตร์ที่เรียกกันว่า ‘เอาน้ำเย็นเข้าลูบ’ โดยไม่มองผู้ชุมนุมเป็นฝ่ายตรงข้าม หรือศัตรูทางการเมือง แต่เลือกใช้ไมตรีและความสุภาพ เป็นเครื่องมือในการเปิดพื้นที่พูดคุย

สะท้อนจากบรรยากาศการพบปะที่ผ่อนคลายลงอย่างเห็นได้ชัด ถึงขั้นมีการพูดคุยเรื่องพระเครื่องอย่างเป็นกันเอง ก่อนที่กำนันมะโนจะแสดงความพอใจ และยกมือไหว้ขอบคุณนายกฯ

ทั้งนี้ การลงพื้นที่ของนายกฯ ไม่ได้หมายความว่า รัฐบาลจะสามารถตอบสนองข้อเรียกร้องลดราคาน้ำมัน 10 บาทได้ทันที เพราะยังมีข้อจำกัดด้านต้นทุนพลังงาน และโครงสร้างราคาน้ำมัน แต่การแสดงความพร้อมรับฟัง และอธิบายสิ่งที่รัฐบาลสามารถดำเนินการได้ ถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการสร้างความเข้าใจร่วมกัน

ผศ.ดร.เชษฐา ประเมินว่า การพบกันครั้งนี้มีแนวโน้มช่วยลดความร้อนแรงของการชุมนุมได้ในระดับหนึ่ง เนื่องจากข้อเรียกร้องของผู้ชุมนุมได้รับการรับฟังจากผู้นำรัฐบาลโดยตรง ขณะที่บรรยากาศการเจรจา ไม่ได้จบลงด้วยความขัดแย้ง หรือการเผชิญหน้า

อย่างไรก็ตาม การคลี่คลายสถานการณ์ในระยะยาว ยังขึ้นอยู่กับความคืบหน้าของมาตรการแก้ไขปัญหาราคาน้ำมัน และความสามารถของทั้งสองฝ่าย ในการรักษาช่องทางการเจรจาอย่างต่อเนื่อง

‘ในทางรัฐศาสตร์ ความเข้มแข็งของผู้นำ ไม่ได้วัดจากการใช้อำนาจ หรือการเอาชนะผู้เห็นต่างเพียงอย่างเดียว แต่ยังสะท้อนผ่านความสามารถในการลดความขัดแย้ง และทำให้คู่กรณีกลับมาพูดคุยกันด้วยเหตุผล การที่นายกฯ เลือกเดินเข้าหาผู้ชุมนุม จึงเป็นตัวอย่างของการใช้การเจรจา แทนการเผชิญหน้า’ นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ กล่าว

ผศ.ดร.เชษฐา มองว่า บทเรียนสำคัญจากเหตุการณ์ครั้งนี้คือ การบริหารความขัดแย้งทางการเมือง ไม่จำเป็นต้องมีผู้แพ้หรือผู้ชนะเสมอไป เพราะเป้าหมายที่แท้จริง ควรอยู่ที่การแก้ไขปัญหาให้ประชาชน

การใช้ไมตรีรับฟังความเห็นต่าง จึงเป็นแนวทางหนึ่งที่ช่วยรักษาบรรยากาศทางการเมือง ไม่ให้พัฒนาไปสู่ความขัดแย้งรุนแรง โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่ประชาชนกำลังเผชิญแรงกดดันด้านค่าครองชีพ และราคาพลังงาน