นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “พลิกไทยเพื่อไปต่อ” เนื่องในโอกาส 100 ปี ชาตกาลศาสตราจารย์สังเวียน อินทรวิชัย และ 88 ปี คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยสะท้อนภาพความเปราะบางของเศรษฐกิจไทยที่สูญเสียแรงขับเคลื่อนจนกำลังถูกประเทศเพื่อนบ้านแซงหน้า
“เสือตัวที่ 5” สู่ “แมวป่วย”
นายสมคิด ได้เปรียบเทียบสถานการณ์ของประเทศไทยในปัจจุบันว่า กำลังสูญเสียแรงบันดาลใจและความทะเยอทะยานในการพัฒนาประเทศให้กลับไปเป็น “เสือตัวที่ 5 ของเอเชีย” แต่กลับยอมจำนนต่อสภาพการเป็นเพียง “แมวป่วย” เนื่องจากสังคมและระบบเศรษฐกิจเคยชินกับการรอคอยความช่วยเหลือจากภาครัฐ และเสพติดนโยบายแจกเงินกระตุ้นการบริโภคระยะสั้น เช่น โครงการคนละครึ่ง ซึ่งไม่สามารถแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างในระยะยาวได้
นายสมคิด ยังระบุว่า องค์กรการเงินระดับโลกอย่างธนาคารโลก (World Bank) และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ต่างแสดงความกังวลต่ออัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยที่ตกต่ำต่อเนื่องมาเกือบ 20 ปี (นับตั้งแต่ปี 2549–2550 ซึ่งเป็นช่วงสุดท้ายที่ไทยโตได้ระดับ 5%)
- หากไทยยังคงขยายตัวได้เพียง 2.5% ต่อปี ในอีก 5 ปีข้างหน้า ขนาดเศรษฐกิจของเวียดนาม (ที่เติบโต 7–8% ต่อปี) จะแซงหน้าไทยอย่างแน่นอน ขณะที่มาเลเซียและอินโดนีเซียจะทิ้งห่างออกไปมากขึ้น
สัญญาณอันตราย
- ภาวะขาดดุลคู่ (Twin Deficits): ไทยกำลังเผชิญการขาดดุลการค้าและขาดดุลการคลังพร้อมกันเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2521 โดยในช่วง 9 เดือนแรกของปีนี้ ไทยขาดดุลการค้าไปแล้วหลายหมื่นล้านดอลลาร์ เสี่ยงกระทบต่อดุลบัญชีเดินสะพัด ขณะที่ด้านการคลัง รัฐบาลจัดเก็บรายได้ไม่เข้าเป้า จนต้องดึงเงินปันผลจากรัฐวิสาหกิจและกู้เงินเพิ่ม ส่งผลให้หนี้สาธารณะจ่อเพดาน 70%
- โครงสร้างเศรษฐกิจเหลื่อมล้ำและกำลังซื้อหดตัว: แรงงานภาคเกษตรกรรมที่มีสัดส่วนสูงถึง 30% ของประเทศ กลับสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ (GDP) ได้เพียง 10% ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมค่าจ้างไม่ขยับ เอสเอ็มอีกว่า 3 ล้านรายเข้าไม่ถึงแหล่งเงินทุน ทำให้ประชาชนพึ่งพาหนี้นอกระบบจนหนี้ครัวเรือนเฉลี่ยสูงถึง 800,000 บาทต่อครัวเรือน และมีรายจ่ายสูงกว่ารายได้ถึง 1.5 เท่า
- เครื่องยนต์การลงทุนอ่อนแรง: การลงทุนภาคเอกชนลดลงจากระดับ 30% เหลือเพียง 15–16% ส่วนงบประมาณภาครัฐมีสัดส่วนงบลงทุนเพียง 20% เศษ ในขณะที่กว่า 80% เป็นงบประจำสำหรับเงินเดือนข้าราชการ
ทางรอดพลิกไทยไปต่อ”
- คว้าโอกาสจากการย้ายฐานการผลิตและคัดกรองการลงทุน: ท่ามกลางความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ระหว่างมหาอำนาจ ไทยยังถูกมองว่าเป็นพื้นที่ปลอดภัยและมีระบบพลังงานเสถียร ทำให้กลุ่ม Data Center, AI และเซมิคอนดักเตอร์สนใจเข้ามาลงทุน โดยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ต้องมียุทธศาสตร์คัดเลือกอุตสาหกรรมที่ไม่รับอย่างส่งเดช แต่ต้องเน้นต่อยอดจุดแข็งเดิมของไทย ได้แก่ เกษตร อาหาร ชีวภาพ และการบริการสุขภาพ
- ใช้ AI ปฏิรูปโครงสร้างอย่างจริงจัง (“คิดให้สุด และทำให้สุด”): นำ AI มาเพิ่มประสิทธิภาพให้ภาคการเกษตร ช่วยประเมินสินเชื่อจากกระแสเงินสดให้เอสเอ็มอี และช่วยลดขนาดระบบราชการที่สิ้นเปลืองงบประมาณ พร้อมรับมือความเสี่ยงที่กลุ่มแรงงานสำนักงาน (White Collar) อาจถูกเลิกจ้างสูงถึง 30% ภายใน 3 ปี
- ปฏิรูปการเมืองและระบบราชการ: นายสมคิดย้ำว่า การเปลี่ยนตัวนายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีเป็นเพียงส่วนยอดที่ไม่สามารถแก้ปัญหารากฐานได้ เศรษฐกิจจะฟื้นตัวได้ต้องเริ่มจากการเมืองที่ดี มีระบบธรรมาภิบาล ไม่ตกอยู่ภายใต้ “อธรรมาภิปไตย” เพื่อดึงดูดคนรุ่นใหม่และคนมีความสามารถเข้ามาขับเคลื่อนประเทศอย่างยั่งยืน



