เมื่อเวลา 12.30 น. วันที่ 20 พ.ย. ที่กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รมช.มหาดไทย พร้อมด้วย น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รมช.เกษตรและสหกรณ์ แถลงผลการประชุมคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ โดยนายเจเศรษฐ์ กล่าวย้ำถึงข้อสั่งการในที่ประชุมถึงการตรวจหาค่าสารโลหะในน้ำ โดยแต่ละหน่วยงานจะรับผิดชอบในพื้นที่ของตัวเอง เช่น กรมควบคุมมลพิษให้ดูเส้นน้ำหลัก ส่งตรวจ และกระจายครอบคลุมในทุกพื้นที่ โดยการประปาจะมีการตรวจแหล่งน้ำดิบ และน้ำประปาหมู่บ้านทั้งผิวดินและใต้ดิน หรือประปาภูเขา จะให้ทางจังหวัดรวบทางน้ำก่อนสูบ และน้ำหลังสูบกรองส่งให้การประปานครหลวงเป็นผู้ตรวจ เนื่องจากห้องแล็บจากการประปานครหลวงมีมาตรฐานระดับโลก มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือ แม่นยำสูง และจะดำเนินการในพื้นที่ที่มีปัญหา
ขณะที่กระทรวงสาธารณสุข จะตรวจการป้องกันก่อนที่ประชาชนจะอุปโภค บริโภคในทุกมิติ ส่วนกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จะตรวจดิน พืชผลทางการเกษตรให้ครอบคลุมในทุกพื้นที่ ข้อมูลทั้งหมดจะมีการบูรณาการส่งมายังอธิบดี ปภ. ซึ่งเป็นฝ่ายเลขาฯ สิ่งที่กำชับมากที่สุดในวันที่ 21 พ.ย. นายกรัฐมนตรีจะเรียกประชุมทุกหน่วยงานในเวลา 11.00 น. ฉะนั้นทุกหน่วยงานต้องกลับไปรวบรวมข้อมูลทั้งหมดในการป้องกัน แนวทางแก้ไข และพูดคุยในอนาคตในทุกกรมทุกกระทรวง
ด้าน น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวว่า จะต้องให้ความห่วงใยและความสำคัญ โดยจะมีการอำนวยการอย่างชัดเจน เบื้องต้นชลประทานจะดูเส้นทางน้ำ ทั้งบ้านเรือนประชาชน หรือแม้กระทั่งพืชไร่นา กรมการข้าวมีการตรวจข้าว และจะร่วมมือกับทางกรมวิทยาศาสตร์ฯ เพื่อสนับสนุนข้อมูลซึ่งกันและกัน ส่วนการตรวจข้าวที่ จ.เชียงราย ผลสรุปออกมาเรียบร้อย ไม่มีค่าเกินมาตรฐานอย่างแน่นอน จึงขอให้ความมั่นใจ และความเชื่อมั่นกับประชาชนผู้บริโภคข้าว จ.เชียงราย
นอกจากนี้ กระทรวงเกษตรฯ จะตรวจสอบคุณภาพข้าวหากเกินค่ามาตรฐาน จะมีการหารือเพื่อรับซื้อข้าว และนำไปทำลายทิ้ง ไม่ให้ลอดออกจากพื้นที่ จึงขอให้เกษตรกรในพื้นที่ที่ประสบปัญหา และประชาชนมีความมั่นใจว่าข้าวจะไม่หลุดออกไปอย่างแน่นอน โดยนายกฯ ได้ให้ข้อสำคัญและแนวทางชัดเจน ซึ่งวันที่ 25-26 พ.ย. นี้ จะมีการเข้าร่วมการประชุมกับผู้แทนจากเมียนมา และจะนำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ ผลการศึกษาที่เกี่ยวข้องรวมถึงค่า Total Maximum Daily Load (TMDL) คือ ข้อมูลสารที่แหล่งน้ำสามารถรองรับได้ในแต่ละวันมาใช้ในการประกอบการพิจารณา และแก้ไขปัญหาบนพื้นฐานของข้อมูลที่ตรวจสอบได้

อีกทั้งนายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรมว.การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พูดคุยกับผู้นำจีนเรียบร้อยในระดับรัฐต่อรัฐ มีการหารือกันแล้วถือว่าเป็นอีกเปราะหนึ่ง ซึ่งทางผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายจะคุยกับผู้แทนเมียนมาเช่นเดียวกัน แต่การประชุมในครั้งนี้เน้นย้ำมากที่สุดคือ ข้อมูลที่ต้องตรงกันในทุกหน่วยงาน โดยทาง ปภ. จะเป็นฝ่ายเลขาฯ ในการรวบรวมข้อมูล และนำข้อมูลออกสู่สาธารณะ หากงบประมาณไม่เพียงพอจะมีการของบกลาง แต่ต้องอยู่บนพื้นฐานที่ไม่มีการของบประมาณซ้ำซ้อน และยืนยันว่า มีการวางแผนอย่างเป็นระบบ
เมื่อถามถึงการตรวจค่าดิน ค่าน้ำมีการตรวจซ้ำทุกกี่วันหรือกี่สัปดาห์เพื่อติดตามผล น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวว่า อยากให้ตรวจทุกวัน เนื่องจากเชื่อว่าประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ในครั้งนี้ต้องการทราบถึงตัวเลข จะมีการสรุปกันอีกครั้งโดยในวันพรุ่งนี้ ก็จะมีการเรียกประชุมเช่นเดียวกัน ก็น่าจะมีการสั่งการที่ชัดเจนเพิ่มมากขึ้น ส่วนการตรวจพืชผลทางการเกษตรอื่นๆ มีอย่างแน่นอน ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงแค่ข้าว และทางกระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีมาตรการเชิงรุกแบ่งโซนนิ่ง แดง เหลือง เขียว ที่มีแผนการรองรับปรับเปลี่ยนการปลูก จากปลูกพืชที่ใช้ในการอุปโภคบริโภค อาจปรับเป็นพืชเศรษฐกิจ หรือไม้เศรษฐกิจที่นำไปใช้ในการประกอบเฟอร์นิเจอร์หรืออื่นๆ ยืนยันว่า จะมีการเตรียมความพร้อมรองรับแน่นอน
น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวอีกว่า กระทรวง อว. มอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) ให้มีนวัตกรรมเกี่ยวกับการกรองน้ำ ให้ดูเรื่องของระบบกรองน้ำชุมชนว่ามีความคุ้มค่าหรือไม่หากจะติดตั้ง รวมถึงการซ่อมแซมจะต้องใช้งบประมาณเท่าใด ก่อนย้ำว่า ขอให้ใช้นวัตกรรมมาร่วมด้วย โดยนายยศชนันจะนำนวัตกรรมที่อยู่เพียงในงานวิจัยมาทำให้เป็นรูปธรรม
ขณะที่น้ำอุปโภคบริโภค นายเจเศรษฐ์ กล่าวว่า การประปาส่วนภูมิภาคจะมีการตรวจทุกชั่วโมง โดยดูจากค่าความขุ่น 24 ชั่วโมง ซึ่งจะเป็นตัวแปรตัวหนึ่งว่าเมื่อใดที่น้ำขุ่นสารหนูจะเพิ่มขึ้น ส่วนประปาหมู่บ้าน หรือประปาผิวดิน ใต้ดิน ประปาภูเขา จะมีการสแกนทั้งจังหวัด ตรวจสรุปหาพื้นที่ใดเกินมาตรฐานหรือสุ่มเสี่ยงจะทำการงดใช้จนกว่าจะมีอุปกรณ์หรือวิธีการที่แก้ไข ซึ่งเมื่องดใช้แล้วจะมีแผนรับมือให้กับประชาชน ไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำสุกจากประปาส่วนภูมิภาคไปแจกจ่ายให้กับประชาชน หรือติดตั้งรถกรองน้ำเคลื่อนที่ให้กับประชาชนครอบคลุมทุกพื้นที่
นายเจเศรษฐ์ กล่าวอีกว่า ผลการตรวจที่ไม่ตรงกันของน้ำ สืบเนื่องจากห้วงเวลาในการตรวจที่ไม่ตรงกัน แต่ไม่ใช่ว่าจะอยู่ในปริมาณเช่นนั้นตลอดไป ยอมรับว่า ในสายน้ำมีมลพิษจริง แต่ไม่ใช่ค่าจะอยู่เช่นนั้นตลอดไป เนื่องจากบางห้วงเวลาที่ไปตรวจสถานการณ์ปัจจุบันค่าสารหนูก็ลดลงอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถผลิตได้ เพราะฉะนั้นค่าที่ตรวจออกมาจะไม่เท่ากันอยู่แล้ว และยืนยันว่า จะมีการบูรณาการเพื่อบอกผลค่าน้ำดิบ ค่าน้ำสุกที่ผลิตแล้ว และรวบรวมข้อมูล เพื่อให้ประชาชนเข้าใจ ตนขอยืนยันในหลักการเมื่อใดที่ค่าน้ำดิบเกินมาตรฐานจะไม่มีการผลิตในทันที แน่นอนว่า ประปาหมู่บ้าน เทศบาล หมู่บ้านจะต้องรับนโยบายนี้ไปเช่นเดียวกัน
ส่วนฝายดักตะกอน นายเจเศรษฐ์ กล่าวว่า มีข้อเสนอของแต่ละกรมที่เกี่ยวข้อง ทั้งกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ทำการรวบรวมข้อมูลทั้งหมด ประเด็นสำคัญคือต้องให้ความสบายใจกับประชาชนในพื้นที่ด้วย ในการทำฝายดักตะกอนกรองสารหนูมาจากแม่น้ำ เนื่องจากบางพื้นที่อยู่ใกล้ชุมชน และมีการวางพิกัดที่จะต้องทำในพื้นที่ต้นน้ำ ซึ่งทุกหน่วยงานจะต้องรวบรวมข้อมูล และนำเสนอต่อนายกฯ เพื่อให้ที่ประชุมเห็นชอบหรือพิจารณาว่าจะเดินไปในแนวทางใด ก่อนย้ำว่า ขอให้รอผลการประชุมในวันพรุ่งนี้ถึงความชัดเจนแนวทางพื้นที่ในการสำรวจ
ขณะเดียวกันกระทรวงอุตสาหกรรม เตรียมออกคำสั่งงดการส่งออกผลิตภัณฑ์ หรือสารที่สามารถนำไปทำเหมืองแร่ ซึ่งมีผลกระทบต่อคนไทย รวมไปถึงแร่ที่จะนำเข้ามาในประเทศ เนื่องจากวันนี้เรายังไม่สามารถระบุได้ว่าแร่ที่เข้ามาอยู่ในพื้นที่ใด แต่ต่อไปนี้จะต้องสามารถระบุให้ได้ หากสร้างผลกระทบกับประชาชนคนไทย และมีบุคคลใดบุคคลหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งได้ประโยชน์จะต้องหยุดบุคคลเหล่านั้นจนกว่าจะมีแนวทางที่ชัดเจนในการดูแลสายน้ำให้กับประชาชน.



