รัฐมนตรีเอไอ “ดิเอลลา” (Diella) ได้รับการยกย่องว่าเป็นรัฐมนตรีเสมือนจริงคนแรกของโลก และนายกรัฐมนตรีอีดี รามา ผู้นำแอลเบเนีย ให้คำมั่นว่า การแต่งตั้งดิเอลลาจะช่วยยุติการทุจริตที่แพร่หลายในสัญญาของรัฐบาล ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเข้าเป็นสมาชิกสหภาพยุโรป (อียู) ของประเทศ
อย่างไรก็ตาม ความเคลื่อนไหวดังกล่าวทำให้เกิดคำถามที่จริงจัง ในด้านเทคนิค การเมือง และจริยธรรม เกี่ยวกับสมาชิกสภานิติบัญญัติเสมือนจริง
ในการประกาศแต่งตั้งดิเอลลา รามาอ้างว่า การประมูลสาธารณะในตอนนี้จะ “ปลอดคอร์รัปชัน 100%” เนื่องจากดิเอลลาไม่เคยหลับ ไม่จำเป็นต้องได้รับค่าจ้าง ไม่มีผลประโยชน์ส่วนตัว และไม่มีเครือญาติที่เป็นปัญหาใหญ่ในแอลเบเนีย
กระนั้น บรรดาผู้สันทัดกรณีต่างตั้งข้อสงสัย ซึ่งนายเออร์จอน เคอร์ราจ ผู้เชี่ยวชาญด้านการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลและความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ กล่าวว่า ความสามารถของดิเอลลา ขึ้นอยู่กับคุณภาพและความสอดคล้องของข้อมูล รวมถึงความน่าเชื่อถือของโมเดลเอไอเบื้องหลังเธอโดยสิ้นเชิง เช่นเดียวกับระบบเอไออื่น ๆ
แม้กลไกการทำงานของดิเอลลา ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่มันน่าจะอาศัยโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (แอลแอลเอ็ม) ในการตอบคำถาม ซึ่งคล้ายคลึงกับข้อความจำนวนมากที่ขับเคลื่อนแชตบอตต่าง ๆ เช่น แชตจีพีที หรือเจมิไน
“หากข้อมูลเข้าไม่สมบูรณ์ มีอคติ หรือล้าสมัย การตัดสินใจของเอไอก็จะสะท้อนถึงข้อบกพร่องเหล่านั้น และมันอาจตีความเอกสารคลาดเคลื่อน ระบุซัพพลายเออร์ผิดพลาด หรือมองข้ามสัญญาณของการสมรู้ร่วมคิด” เคอร์ราจ กล่าวเพิ่มเติม
ขณะที่ นายฌอง-กาเบรียล กานาเชีย นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ และผู้เชี่ยวชาญด้านปัญญาประดิษฐ์ กล่าวว่า แอลแอลเอ็มสะท้อนสังคม พวกมันมีอคติ และไม่มีเหตุผลใดที่จะเชื่อได้ว่า มันสามารถแก้ปัญหาการทุจริตได้
อนึ่ง ฝ่ายค้านของแอลเบเนีย ร้องเรียนศาลรัฐธรรมนูญของประเทศ เนื่องจากมีความกังวลว่า “ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบต่อการตัดสินใจของดิเอลลา” และ “ใครจะเป็นผู้ควบคุมดิเอลลา” ซึ่งกานาเชียเห็นด้วยว่า คำถามเกี่ยวกับความรับผิดชอบและการควบคุมเป็นกุญแจสำคัญ เมื่อพูดถึงเรื่องเอไอ
“หากการตัดสินใจของสาธารณชนถูกมอบให้กับเครื่องจักร นั่นหมายความว่าจะไม่มีความรับผิดชอบอีกต่อไป และเราจะกลายเป็นทาส ซึ่งสิ่งที่ผมกังวลคคือ แนวคิดที่ว่าเครื่องจักรควบคุม เสนอคำตอบที่ถูกต้อง และขัดขวางการพิจารณาใด ๆ” กานาเชีย กล่าว “นักการเมืองต้องรับผิดชอบ แต่ในกรณีนี้ แนวคิดคือเครื่องจักรนั้นสมบูรณ์แบบ และเราไม่สามารถคัดค้านการตัดสินใจของมันได้อยู่ดี”
สำหรับความกังวลเหล่านี้ คำสั่งที่เผยแพร่เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ระบุว่า รามาจะเป็นผู้รับผิดชอบการจัดตั้งและการดำเนินงานของกระทรวงปัญญาประดิษฐ์ดิเอลลา “แบบเสมือนจริง”
ด้านนายลุตฟี เดอร์วิชี นักรัฐศาสตร์ชาวแอลเบเนีย กล่าวว่า จนถึงขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการทำงานของดิเอลลา ซึ่งหากระบบที่ทุจริตให้ข้อมูลที่ถูกบิดเบือน หรือตั้งค่าตัวกรองกับ “สิ่งที่ไม่ควรเห็น” เท่ากับว่าดิเอลลาจะทำให้การคอร์รัปชันแบบเก่า ชอบธรรมด้วยซอฟต์แวร์ใหม่.
เลนซ์ซูม
เครดิตภาพ : AFP
