เมื่อฤดูกาลเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ “หน้าฝน” บรรยากาศรอบตัวมักเต็มไปด้วยความชื้น อุณหภูมิที่ลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว ตลอดจนปัญหาน้ำขังตามบริเวณต่าง ๆ สภาพแวดล้อมเหล่านี้ถือเป็นปราการธรรมชาติที่เอื้อต่อการเจริญเติบโตและการแพร่กระจายของทั้งเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และสัตว์พาหะนำโรค ทำให้หลายคนเริ่มมีอาการป่วย ไอ เจ็บคอ หรือมีไข้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

เพื่อสร้างความเข้าใจและตระหนักรู้ในการดูแลสุขภาพอย่างถูกวิธี พญ.พวงรัตน์ ตั้งธิติกุล แพทย์เฉพาะทางด้านอายุรศาสตร์โรคระบบการหายใจและภาวะวิกฤติโรคระบบการหายใจ แผนกอายุรกรรม โรงพยาบาลนวเวช ได้สรุปและจัดกลุ่ม 4 กลุ่มโรคติดต่อสำคัญในช่วงหน้าฝน ที่ทุกคนต้องเฝ้าระวัง

1.กลุ่มโรคติดต่อระบบทางเดินหายใจ
สภาพอากาศเย็นและความชื้นสูงเป็นปัจจัยกระตุ้นให้เชื้อไวรัสและแบคทีเรียในอากาศแพร่กระจายได้ง่ายขึ้น
-โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza) มีอาการไข้สูงเฉียบพลัน หนาวสั่น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อตามตัว อ่อนเพลียอย่างเห็นได้ชัด ร่วมกับไอ เจ็บคอ และน้ำมูกไหล การป้องกันโดยการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี, สวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในที่ชุมชน, หมั่นล้างมือบ่อย ๆ และหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ป่วย
-โรคปอดอักเสบ (Pneumonia) อาการคือมีไข้ ไอมีเสมหะ หายใจหอบเหนื่อยอย่างเฉียบพลัน และปวดแน่นหน้าอกขณะหายใจเข้าหรือไอ สามารถป้องกันโดยการฉีดวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบ (โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ป่วยโรคเรื้อรัง), สวมหน้ากากอนามัย และรักษาสุขอนามัยพื้นฐานอย่างเคร่งครัด

2.กลุ่มโรคติดต่อทางเดินอาหารและน้ำ
น้ำท่วมขังหรือน้ำฝนอาจปนเปื้อนเชื้อโรคลงสู่แหล่งน้ำและอาหาร ส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพในระบบทางเดินอาหาร
-โรคอุจจาระร่วง (Diarrhea) อาการมีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องเกร็ง ถ่ายเหลวเป็นน้ำ หรือถ่ายอุจจาระผิดปกติหลายครั้งในวันเดียว ป้องกันโดยดื่มน้ำสะอาด น้ำต้มสุก หรือน้ำบรรจุขวดที่ปิดสนิท, เลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่, หลีกเลี่ยงอาหารสุก ๆ ดิบ ๆ หรืออาหารที่มีแมลงวันตอม และควรอุ่นอาหารให้ร้อนทั่วถึงก่อนรับประทานทุกครั้ง

3.กลุ่มโรคติดต่อจากการสัมผัส
การสัมผัสเชื้อโรคโดยตรงจากสิ่งแวดล้อม น้ำขัง หรือของใช้ร่วมกัน เป็นอีกหนึ่งช่องทางการแพร่กระจายเชื้อที่สำคัญ
-โรคมือ เท้า ปาก (Hand, Foot and Mouth Disease) พบบ่อยในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ตามสถานเลี้ยงเด็กหรือโรงเรียนอาบางรายอาจมีไข้ นำมาก่อน จากนั้นจะเริ่มมีตุ่มพองใสหรือแผลตื่น ๆ บริเวณช่องปาก กระพุ้งแก้ม ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือก้น สามารถฉีดวัคซีนป้องกันโรคมือ เท้า ปาก (สำหรับสายพันธุ์ที่แพร่ระบาด), ฝึกเด็กให้ล้างมือสม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารคัดหลั่ง เช่น น้ำมูก น้ำลาย ตุ่มน้ำ หรืออุจจาระของผู้ป่วย
-โรคเลปโตสไปโรซิส หรือ โรคไข้ฉี่หนู (Leptospirosis) เป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน พบบ่อยในผู้ที่ต้องย่ำน้ำ ลุยโคลน หรือทำเกษตรกรรม อาการจะมีไข้สูงฉับพลัน ปวดศีรษะรุนแรง หนาวสั่น ตาแดง และมีอาการปวดกล้ามเนื้ออย่างรุนแรง โดยเฉพาะบริเวณ “กล้ามเนื้อน่อง” ป้องกันโดยการหลีกเลี่ยงการเดินแช่น้ำหรือลุยโคลนตมด้วยเท้าเปล่า หากจำเป็นต้องทำงานในพื้นที่น้ำขัง ควรสวมอุปกรณ์ป้องกัน เช่น รองเท้าบูทยาวและถุงมือยางทุกครั้ง

4.กลุ่มโรคติดต่อนำโดยยุง
ยุงลายมักเพาะพันธุ์ได้ดีมากเป็นพิเศษตามภาชนะที่มีน้ำฝนขังอยู่ในช่วงฤดูฝน
-โรคไข้เลือดออก (Dengue Fever) จะมีอาการไข้สูงลอย 2-7 วัน ปวดศีรษะ ปวดตา ปวดกล้ามเนื้อและกระดูก มีจุดแดงเล็ก ๆ ขึ้นตามผิวหนัง ตับโต และหากอาการรุนแรงอาจเกิดภาวะช็อกและเลือดออกผิดปกติการ สามารถป้องกันโดยการฉีดวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก, กำจัดแหล่งน้ำขังรอบบ้านเพื่อตัดวงจรยุงลาย และทายากันยุงเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกยุงกัด
-โรคไข้ปวดข้อยุงลาย หรือ โรคชิคุนกุนยา (Chikungunya) มีไข้สูงอย่างฉับพลัน ร่วมกับอาการปวดข้ออย่างรุนแรง (ข้ออาจบวมแดง) ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ และมีผื่นคันตามตัว แต่สามารถป้องกันโดยการกำจัดภาชนะที่มีน้ำขัง และสวมเสื้อผ้าที่มิดชิดเพื่อป้องกันยุงกัด
-โรคติดเชื้อไวรัสซิกา (Zika Virus) อาการมีไข้ต่ำ ๆ ผื่นแดงตามร่างกาย เยื่อบุตาอักเสบ (ตาแดงแต่ไม่มีขี้ตา) ปวดข้อและปวดกล้ามเนื้อ ต้องการป้องกันโดยทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย และระวังไม่ให้ยุงกัด โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์เนื่องจากส่งผลกระทบต่อทารกในครรภ์ได้

สังเกตอาการเร็ว ป้องกันไว ปลอดภัยตลอดหน้าฝน
อาการไข้ในช่วงหน้าฝนอาจเป็นสัญญาณเตือนของหลากหลายโรค การสังเกตความผิดปกติของร่างกายตนเองและคนใกล้ชิดจึงเป็นสิ่งสำคัญ หากพบว่าตนเองมีอาการไข้สูงติดต่อกันหลายวัน หายใจหอบเหนื่อย ปวดกล้ามเนื้อน่องรุนแรง หรือมีอาการถ่ายเหลวซ้ำ ๆ ไม่ควรรอให้หายเอง ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาอย่างทันท่วงที..

……………………………………………
คอลัมน์ : Healthy Clean
โดย “พรรณรวี พิศาภาคย์”
อ่านบทความทั้งหมดที่นี่…คลิก…