การเมืองไทยในห้วงกลางเดือนพฤศจิกายน ดูเหมือนจะร้อนระอุขึ้นทุกขณะ เมื่อปฏิทินการเมืองกำลังนับถอยหลังเข้าสู่ศึกซักฟอก การอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 151 ระหว่างวันที่ 7–10 ธันวาคม และลงมติในวันที่ 11 ธันวาคมนี้ ช่วงเวลาที่เหลืออยู่อีกไม่ถึงหนึ่งเดือน
ฝ่ายค้านใช้ช่วงเวลานี้โหมลงแรง “ลับดาบ-วางหมาก-นับจังหวะ” ขณะที่ฝ่ายรัฐบาลก็ไม่ได้กลัวแถมขยับแต้มเหนือเกมทุกชั้น
ต่างฝ่ายต่างงัดกลยุทธ์ทั้งในสภา นอกสภา และ ใช้เกมกฎหมายออกมาห้ำหั่นเพื่อชิงความได้เปรียบทางการเมือง ทำให้เกมในสภาผู้แทนราษฎรพุ่งสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ทั้งจากความพยายามรุกฆาตของฝ่ายค้าน และการตั้งรับเชิงรุกของฝ่ายรัฐบาล
ก่อนหน้านี้ฟากฝั่ง พรรคประชาชน (ปชน.) ขอ “โยนหินถามทาง” เสนอให้ยื่นเปิดอภิปรายทั่วไปแบบไม่ลงมติตามมาตรา 152 เพื่อดัดหลังรัฐบาลที่ลากเวลาศึกซักฟอกไปถึงเดือนธันวาคม อยากจะขอนวดคลำแผลก่อนชำแหละจริง
แต่หมากตานี้กลับถูกมองว่าเดินผิดจังหวะ เมื่อพรรคร่วมฝ่ายค้านอย่าง พรรคประชาธิปัตย์ โดย “สาทิตย์ วงศ์หนองเตย” รองหัวหน้าพรรคค่ายสะตอสีฟ้า ยืนยันชัดเจนว่าไม่เอาด้วย หวั่นทำให้น้ำหนักของศึกซักฟอกจริงกร่อยลงไป
ขณะเดียวกัน พรรคประชาชน ยังต้องเผชิญแรงเสียดทาน เรื่องมาตรฐานการทำงา หลัง“ไอซ์” น.ส.รักชนก ศรีนอก สส.บัญชีรายชื่อ ทำปืนลั่น ถูกวิพากษ์วิจารณ์กรณีแชร์ข่าวปลอมเรื่องค่าน้ำชา 7 ล้านบาท ซึ่งฝ่ายรัฐบาลเตรียมหยิบยกประเด็นนี้มาดิสเครดิตความน่าเชื่อถือของข้อมูลฝ่ายค้านก่อนขึ้นเวทีซักฟอกจริง
ท่ามกลางจังหวะที่ฝ่ายค้านกำลังตั้งหลัก เกมในสภากลับพลิกผันเมื่อ “โสภณ ซารัมย์” ประธานสภาผู้แทนราษฎร ออกหนังสือเวียนวางแนวทางปฏิบัติของคณะกรรมาธิการ (กมธ.) สามัญทั้ง 35 คณะ โดยกำหนดให้การบรรจุวาระและการออกหนังสือเรียกบุคคลหรือเอกสารต้องผ่าน “มติขององค์คณะ” ไม่ใช่ดุลพินิจของประธาน กมธ. เพียงลำพัง ควบคู่ไปกับการที่ นิกร จำนง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย เสนอร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาฯ ประกบร่างของพรรคประชาชน
ความเคลื่อนไหวนี้ถูกแกนนำพรรคประชาชน ขุนพลส้มแถวหน้า “รังสิมันต์ โรม” และ “ไอซ์ รักชนก” ขุนพลปากแจ๋ว ออกมาตอบโต้ว่าเป็นการ “ริบดาบ” และ “เผาบ้านไล่หนู” เพื่อตัดตอนกลไกตรวจสอบของฝ่ายค้าน
พร้อมซัดไปที่การทำหน้าที่ประธานสภาไม่เป็นกลาง หลัง กมธ. ที่พรรคประชาชนเป็นประธาน เดินหน้าขุดคุ้ยปมร้อนที่เชื่อมโยงกับแกนนำและบุคคลใกล้ชิดพรรคภูมิใจไทย ทั้งกรณี Thai Passport และข้อครหาเรื่องเว็บพนันออนไลน์ ที่สามีสส.ไอเดียร์ สุชาดา ซาง แทนทรัพย์ เข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ตาม ฝั่งพรรคภูมิใจไทย ทั้ง “อัครเดช วงษ์พิทักษ์โรจน์” และ “ศุภชัย ใจสมุทร” ต่างยืนยันว่าไม่ได้เป็นการรวบอำนาจ แต่เป็นการจัดระเบียบให้ยึดตามรัฐธรรมนูญและเสียงข้างมากใน กมธ. เพราะ กมธ. ไม่ใช่สมบัติส่วนตัวของใคร
ความตึงเครียดเรื่องอำนาจ กมธ. ยิ่งชัดเจนขึ้นในการประชุม กมธ.การกฎหมายฯ เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน หลัง “ฤทธิรงค์ ภูมิสวัสดิ์” สส.มหาสารคาม พรรคภูมิใจไทย จี้ถามความชัดเจนกรณีหนังสือเรียก นายกฯหนู “อนุทิน ชาญวีรกูล” นายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย เข้าชี้แจง จนในที่สุด “รังสิมันต์ โรม” ก็ต้องยอมรับกลางที่ประชุมว่า ในการประชุมเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ไม่มีมติเรียกนายกรัฐมนตรีแต่อย่างใด
ขณะที่ฝ่ายค้านพยายามใช้กลไก กมธ. เรียกตัวผู้นำรัฐบาลเข้าชี้แจงในสภา “นายกฯหนู” กลับเลือกเดินเกมสวนกลับอย่างเหนือชั้น โดยระบุว่า “พร้อมให้ความร่วมมือกับ กมธ. แต่หากมีข้อสงสัยใด ๆ ขอให้มาพบที่ทำเนียบรัฐบาลซึ่งตนพร้อมตอบทุกคำถาม”
แถมสอนมวยผู้เยาว์ ย้อนถามถึงความเหมาะสมในการใช้อำนาจของประธาน กมธ. ที่จะเรียกประมุขฝ่ายบริหารและประมุขฝ่ายนิติบัญญัติมานั่งให้ซักฟอกในห้องประชุมกรรมาธิการมีที่ไหน
ท่าทีของ “นายกฯหนู” จึงสะท้อนการรักษาสถานะและศักดิ์ศรีของฝ่ายบริหาร ไม่ยอมตกเป็นเครื่องมือสร้างซีนทางการเมืองในห้อง กมธ. ก่อนถึงวันอภิปรายใหญ่
แม้เสียงในสภาของพรรคร่วมรัฐบาลจะดูแข็งแกร่ง จากการออกมายืนยันจากปาก “นายกฯหนู” ว่า “พรรคเพื่อไทย” ให้การสนับสนุนเต็มที่ และสยบข่าวลือเรื่องการต่อรองนิรโทษกรรมให้ “ทักษิณ ชินวัตร” อดีตนายกรัฐมนตรี
แต่โจทย์หินที่รอรัฐบาลอยู่บนเวทีซักฟอกระหว่างวันที่ 7–10 ธันวาคมนี้ ล้วนเป็นประเด็นร้อนที่ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของสาธารณชน ได้แก่ ปมความโปร่งใสและผลประโยชน์ทับซ้อน การขุดคุ้ยเรื่องธุรกิจสีเทา เว็บพนันออนไลน์ ทุจริตสอบท้องถิ่นที่มีคนใกล้ชินนายกฯเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้อง และยังมีโครงการภาครัฐที่ถูกตั้งข้อสังเกตว่าเชื่อมโยงกับเครือข่ายนักการเมืองฝั่งรัฐบาล เช่น โครงการ TH-AI Passport
นอกจากนี้การบริหารจัดการปัญหาปากท้องและค่าครองชีพ ปัญหาราคาน้ำมันแพงและราคาสินค้าอุปโภคบริโภค ที่กลายเป็นจุดอ่อนให้ฝ่ายค้านและมวลชนนอกสภานำมาโจมตี
อีกทั้งวิกฤติความมั่นคงชายแดนใต้ลามหนักและมีแนวโน้มออกนอกพื้นที่ จากเหตุการณ์ความไม่สงบที่ขยายวงออกไปถึง อ.ทุ่งหว้า จ.สตูล ซึ่ง “นายหัว ชวน หลีกภัย” สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ได้ลุกขึ้นเตือนกลางสภาว่าหากรัฐบาลประมาทอาจซ้ำรอยปัญหาไฟใต้ในอดีต
ความเคลื่อนไหวของกลุ่มแนวปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน (นปผ.) นำโดย “มะโน เครือแก้ว” หรือ “กำนันมะโน” ที่เคลื่อนขบวนคาร์ม็อบจากภาคใต้มาปักหลักหน้าทำเนียบรัฐบาล เพื่อเรียกร้องให้ลดราคาน้ำมันลิตรละ 10 บาท และยกปัญหายาเสพติดเป็นวาระแห่งชาติ แม้ช่วงเริ่มต้นจะดูคึกคักและมีมวลชนจากกลุ่มคัดค้านเขื่อนและเหมืองแร่เตรียมสมทบ แต่เมื่อเวลาผ่านไปกระแสกลับดู “แผ่วลง” อย่างน่าจับตา
ปัจจัยสำคัญส่วนหนึ่งมาจากปัญหาการสื่อสารภายในของกลุ่มผู้ชุมนุมเอง ประกอบกับท่าทีของรัฐบาลที่ไม่ใช้ความรุนแรงเข้าปะทะ แต่ใช้มาตรการทางกฎหมายและการเจรจาควบคุมสถานการณ์ ทำให้ม็อบยังไม่สามารถจุดติดเป็นไฟลามทุ่งได้ในเวลานี้
เหนือสิ่งอื่นใด สิ่งที่น่าจับตายิ่งกว่าเกมยกมือโหวตในสภา คือ “นิติสงคราม” เกมนอกสภา ที่กำลังทำงานคู่ขนานกันไป และบีบให้ทั้งขั้วรัฐบาลและขั้วฝ่ายค้านต้องเดินเข้าสู่พื้นที่อันตรายพร้อม ๆ กัน ชนิดที่เรียกว่าต่างฝ่ายต่างมี “ชนักปักหลัง” ที่พร้อมจะระเบิดได้ทุกเมื่อ
โดยเฉพาะสถานการณ์ของพรรคภูมิใจไทยกำลังถูกจับตามองว่าอาจก้าวเข้าสู่ “Dead Zone” ทางกฎหมาย หลังประธานศาลอุทธรณ์มีคำวินิจฉัยชี้ขาดว่า คดีที่ผู้สมัคร สว. สำรอง ยื่นฟ้อง กกต. ฐานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ อยู่ในเขตอำนาจของศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ และเปิดช่องให้ประชาชนในฐานะผู้เสียหายสามารถยื่นฟ้องได้โดยตรง คำวินิจฉัยนี้เปรียบเสมือนการ “ทุบหม้อข้าว” และสวนทางกับความพยายามของ กกต. เสียงข้างมาก (5 ต่อ 2) ที่ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อวินิจฉัยขอบเขตอำนาจ หวังสกัดไม่ให้ศาลฎีกาเข้ามาไต่สวนซ้ำเรื่องคุณสมบัติ สว.
ความน่ากลัวของหมากตานี้อยู่ที่ กรอบเวลาที่บีบเข้ามาทุกที และ“ไอติม พริษฐ์ วัชรสินธุ” กางข้อกฎหมายภายใน 60 วัน กกต.ต้องเผยแพร่คำวินิจฉัยมติเมื่อวันที่ 14 กันยายน คดีฮั้วสว.ที่มีมติส่งฟ้อง 77 รายต่อศาลฎีกาฯ อย่างเป็นทางการภายในวันที่ 13 พฤศจิกายนนี้ ก่อนส่งสำนวนให้ศาลฎีกาฯ ซึ่งมีเวลาอีก 60 วันเดดไลน์สุดท้ายที่กกต.ต้องส่งสั่งฟ้องผู้ถูกกล่าวหา 77 รายต่อศาลฎีกาภายในวันที่ 12 มกราคม 2570
ซึ่งจะเปิดทางให้ศาลฎีกามีอำนาจไต่สวนข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานเพิ่มเติมได้ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 226 ประเด็นนี้ จึงไม่ใช่แค่ “กระสุนจริง” ที่ฝ่ายค้านอย่าง “ไอติม” ประกาศกร้าวว่าจะนำไปถล่มบนเวทีซักฟอก แต่ยังเป็น “ระเบิดเวลา” ที่อาจลามไปถึงนักการเมืองสีน้ำเงินที่ถูกโยงว่าอยู่เบื้องหลัง จนสั่นคลอนเสถียรภาพของรัฐบาลในระยะยาว
ในขณะที่ฝ่ายค้านกำลังง้างดาบไล่ฟันรัฐบาล พรรคประชาชนกลับต้องหันมาตั้งรับมรสุมลูกใหญ่ที่อาจถึงขั้น “ตัดตอนอนาคตทางการเมือง” เมื่อสำนักนายกรัฐมนตรีและกลุ่มนักร้องยื่นเรื่องให้ กกต. ตรวจสอบกรณีการเปิดรับบริจาคเงินช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมผ่านบัญชีธนาคารของบุคคลธรรมดา 3 ราย แทนที่จะนำเงินเข้าบัญชีของพรรคโดยตรง
จุดตายของเรื่องนี้อยู่ที่ข้อกฎหมาย ซึ่งสุ่มเสี่ยงเข้าข่ายฝ่าฝืนมาตรา 72 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 ห้ามมิให้พรรคการเมืองหรือผู้ดำรงตำแหน่งในพรรคการเมืองรับบริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใด โดยรู้หรือควรจะรู้ว่าได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือมีเหตุอันควรสงสัยว่ามีแหล่งที่มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ควบคู่ไปกับความผิดตาม พ.ร.บ.ควบคุมการเรี่ยไร ซึ่งมีบทลงโทษสูงสุดถึงขั้น “ยุบพรรค”
แม้ “ภคมน หนุนอนันต์” โฆษกพรรคประชาชน จะพยายามออกมาชี้แจงแก้ต่างว่าเป็นบัญชีของอาสาสมัครภาคประชาชนที่เปิดมาตั้งแต่ปี 2568 และยืนยันความโปร่งใสที่สามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินได้ทุกบาททุกสตางค์ แต่เจ้าตัวก็ยอมรับอย่างตรงไปตรงมาถึงความกังวลว่า เรื่องนี้จะถูกหยิบยกมาปั้นเป็นเครื่องมือ “นิติสงคราม” เพื่อทำลายล้างพรรคการเมืองซ้ำรอยประวัติศาสตร์ในอดีต
การซักฟอกในเดือนธันวาคมนี้ จึงไม่ใช่แค่การวัดพลังเสียงในสภาที่รัฐบาลถือความได้เปรียบอยู่เหนือกว่า แต่เป็นการประลองกำลังและวัดความอึดระหว่าง “แผลเก่าและคดีฮั้ว สว.” ของขั้วรัฐบาล กับ “บ่วงกฎหมายเงินบริจาค” ของขั้วฝ่ายค้าน
สุดท้ายแล้ว ไม่ว่าผลการยกมือโหวตในสภาจะออกมาหน้าไหน แรงกระเพื่อมจากเกมนอกสภา นิติสงคราม และคำวินิจฉัยขององค์กรอิสระต่างหาก ที่จะเป็นตัวชี้ชะตาและตัดสินว่าใครจะอยู่หรือใครจะไปบนกระดานอำนาจนี้.
