มีพุทธพจน์บทหนึ่งที่จะเป็นคติธรรม เตือนใจพวกเราชาวพุทธได้เป็นอย่างดี ในช่วงสิ้นปีเก่า ต้อนรับปีใหม่ ว่า “โย จ วสฺสสตํ ชีเว กุสีโต หีนวีริโย เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย วิริยํ อารภโต ทฬฺหํํ ผู้ใดเกียจคร้าน หย่อนความเพียร ถึงจะมีชีวิตอยู่ได้ร้อยปีก็ไม่ดีอะไร ชีวิตของผู้มีความเพียรมั่นคง แม้เพียงวันเดียวก็ยังประเสริฐกว่า”
ชีวิตของมนุษย์ต่างตื่นขึ้นมาเพื่อแสวงหาความสุข ความสำเร็จในชีวิตด้วยกันทั้งนั้น เราจึงไม่ควรปล่อยเวลาที่ผ่านไปในแต่ละวันด้วยความสูญเปล่า เมื่อเวลาผ่านมาถึงเดือนสุดท้ายของปี และเข้าสู่ปีใหม่ เราควรตั้งคำถามกับตัวเองว่า 1 ปีที่ผ่านมาได้ใช้เวลาไปอย่างคุ้มค่าแล้วหรือยัง มีสิ่งใดที่อยากทำแต่ยังทำไม่สำเร็จบ้างหรือไม่ มีสิ่งใดที่ลงมือทำไปแล้วแต่ยังบกพร่องผิดพลาดไปบ้างหรือไม่ มีสิ่งใดในชีวิตที่อยากแก้ไขบ้างหรือไม่ ถือเป็นโอกาสได้กลับมาทบทวนชีวิต เผื่อจะได้เป็นบทเรียนที่ดีในการใช้ชีวิตต่อไป
ช่วงปีใหม่นี้จึงอยากฝาก ธรรมะ 3 ประการ คือ “สติ ขันติ สันติ” อันเปรียบเสมือนเป็นกัลยาณมิตรซึ่งกันและกัน ให้ท่านทั้งหลายได้พิจารณานำไปเป็นหลักใจในการครองตน ครองคน ครองงาน ในปี 2566
ธรรมะข้อแรก “สติ” แปลว่า “รู้สึกตัว” กล่าวคือ จะทำสิ่งใดให้มีความรู้สึกตัวอยู่ตลอด สติ จะเป็นเหมือนเกาะกำบัง ไม่ให้เราทำอะไรผิดพลาด สามารถประคับประคองกาย วาจา และใจ ของเรา ไม่ให้ตกไปในอกุศล คือ สิ่งที่ไม่ดี อันนำมาซึ่งความเดือดเนื้อร้อนใจ
ธรรมะข้อที่สอง “ขันติ” ความอดทนอดกลั้นต่อความยากลำบาก ความอดทนต่อความเจ็บใจเมื่อมีคนว่าด่าร้าย เป็นต้น ความอดทนนี้ พระพุทธองค์ท่านว่า เป็นธรรมะอันทำให้ผู้ประพฤติปฏิบัตินั้น มีกาย วาจา ใจ ที่งดงาม ไม่แสดงอาการอันน่าเกลียด ประโยชน์ของความอดทนนั้น จะทำให้เราสามารถผ่านพ้นปัญหาอุปสรรคไปได้ แม้อุปสรรคปัญหานั้นจะยิ่งใหญ่น่ากลัวเพียงใดก็ตาม ผู้มีขันติจะสามารถจัดการความรู้สึกทุกข์ และเจ็บปวด อยู่กับปัญหา อย่างเข้าใจ นำไปสู่การแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ
ธรรมะข้อสุดท้าย อันเป็นผลจากธรรมะสองข้อที่ผ่านมา คือ “สันติ” แปลว่า ความสงบ กล่าวคือ เมื่อเรามีสติในการดำเนินชีวิต มีขันติหนักแน่นประคองใจ เราจะเกิดความสงบขึ้น ทั้งสงบกาย และสงบใจ เกิดสันติภายใน คือ ใจมีความสงบร่มเย็น และเกิดสันติภายนอก คือ เมื่อภายใจใจของเราสงบ ความสงบภายในใจของเราก็เผื่อแผ่แบ่งปัน ความสงบร่มเย็นมาสู่คนรอบข้าง ครอบครัว ชุมชน สังคม เป็นความสงบสุขทั้งภายในและภายนอก
มีเรื่องเล่าว่า ยักษ์ 2 ตน คุยกันว่าจะขโมยความสุขของมนุษย์ไปซ่อน ยักษ์ตัวที่ 1 เสนอว่า ควรจะเอาความสุขของมนุษย์ไปซ่อนไว้ที่ ภูเขา เพราะเป็นสถานที่ที่ไกลจากที่อยู่ของมนุษย์ ยักษ์ตัวที่ 2 ไม่เห็นด้วย โดยได้แย้งเจ้ายักษ์ตัวที่ 1 ว่า “ถ้าเจ้าเอาความสุขของมนุษย์ไปซ่อนที่ ภูเขา เชื่อว่ามนุษย์ต้องหาเจออยู่ดี เพราะพวกมนุษย์ชอบไปเที่ยวภูเขา” ยักษ์ตัวที่ 1 จึงถามว่า “แล้วเจ้าจะเอาความสุขของมนุษย์ไปซ่อนไว้ที่ไหนเล่า” ยักษ์ตัวที่ 2 จึงตอบว่า “ข้าเห็นว่า น่าจะเอาไว้ในที่มนุษย์นึกไม่ถึง เราจะเอาความสุขของมนุษย์ไปซ่อนไว้ใน “ใจ” ของมนุษย์นั่นแหละ”
ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา “ความสุข” ของมนุษย์ ถูกยักษ์นำไปซ่อนไว้ใน “ใจ” ของมนุษย์นั้นเอง
ปีใหม่นี้ มนุษย์อย่างพวกเรา ต้องพากันตามหา “ความสุข” ที่ยักษ์เอาไปซ่อนไว้ใน “ใจ” ให้เจอนะ จะได้มีความสุข ตลอดปีและตลอดไปเสียที ที่แท้ความสุขก็อยู่ในใจของเรานี่เอง
………………………….
คคอลัมน์ : ลานธรรม
โดย : พระครูปลัดบัณฑิต อินฺทเมธี ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสังข์กระจายวรวิหาร รองประธานเครือข่ายธรรมะอารมณ์ดี
