“ลอยกระทง” ประเพณีสำคัญของคนไทยในฤดูน้ำหลาก ซึ่งมีมาตั้งแต่ครั้งโบราณกาล ในคืนวันเพ็ญเดือนสิบสอง หรือ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี
สำหรับแก่นแท้ของประเพณีนี้ คือ การแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อผู้มีพระคุณ โดยเฉพาะการรู้คุณค่าของน้ำที่ใช้ในการดำรงชีวิต อันมีต้นกำเนิดจากแม่น้ำลำคลอง ดังนั้น ประเพณีลอยกระทง จึงถือว่าเป็นประเพณีที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญา วิถีชีวิตและวัฒนธรรมไทยอันงดงาม ปรากฏในรูปแบบของพิธีกรรม การประดิษฐ์กระทง การประดับประทีปโคมไฟในยามค่ำคืน การแสดงมหรสพ และการละเล่นรื่นเริงต่างๆ
พุทธศักราช 2567 นี้ กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) โดย กรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) ได้บูรณาการความร่วมมือร่วมกับภาคีเครือข่ายต่างๆ ส่งเสริมประเพณีลอยกระทง ภายใต้แนวคิด “ลอยกระทง วิถีไทย ปลอดภัย ใส่ใจสิ่งแวดล้อม” โดยกำหนดแนวทางปฏิบัติดังนี้ 1. จัดลอยกระทงโดยมุ่งเน้นคุณค่าและสาระของประเพณีลอยกระทง 2. สร้างความตระหนักรู้ต่อประชาชนเกี่ยวกับประเพณีลอยกระทง 3. สนับสนุนทุกภาคส่วนแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวกับประเพณีลอยกระทง 4. ขอความร่วมมือทุกภาคส่วนจัดประเพณีลอยกระทง เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจของประเทศอย่างสร้างสรรค์ 5. ขอความร่วมมือทุกภาคส่วนร่วมกันทำความสะอาดแหล่งน้ำ ทั้งก่อนและหลังลอยกระทง รวมทั้งร่วมประดิษฐ์กระทงด้วยวัสดุที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม 6. สื่อสารต่อประชาชนที่เข้าร่วมกิจกรรมประเพณีลอยกระทงให้คำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชน 7. สนับสนุนให้ประชาชนใช้สื่อโซเชียลมีเดีย เผยแพร่ภาพการเข้าร่วมกิจกรรมลอยกระทง 8. สื่อสารต่อประชาชนให้ปฏิบัติตามคำแนะนำในการป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาดโรคติดเชื้อของกระทรวงสาธารณสุข 9. สื่อสารต่อประชาชนให้ปฏิบัติตามกฎหมาย กฎจราจร อย่างเคร่งครัด 10. สื่อสารต่อประชาชนให้ปฏิบัติตามกฎหมาย กฎระเบียบเกี่ยวกับการป้องกันอุบัติภัยทางน้ำ อุบัติภัยจากโคมลอย อุบัติภัยจากพลุ และดอกไม้ไฟ เป็นต้น 11. ขอความร่วมมือทุกภาคส่วน ร่วมกันกำจัดขยะที่เกิดจากการลอยกระทง ตามแนวคิด Zero Waste ลดขยะให้เป็นศูนย์ และ 12. สื่อสารต่อประชาชนให้ตระหนักถึงการพัฒนาอย่างยั่งยืน (SDGs)
โดยมีกำหนดจัด งานลอยกระทง ประจำปี 2567 ภายใต้แนวคิด “ลอยกระทง วิถีไทย ปลอดภัย ใส่ใจสิ่งแวดล้อม” ในวันที่ 15 พ.ย. 2567 ณ วัดอรุณราชวราราม ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร และบูรณาการจัดงานกับส่วนภูมิภาคในพื้นที่ 5 เมืองอัตลักษณ์ ได้แก่ เชียงใหม่ สุโขทัย ตาก สมุทรสงคราม ร้อยเอ็ด และพื้นที่ 8 เมืองน่าเที่ยว ได้แก่ กาญจนบุรี พระนครศรีอยุธยา ลำปาง นครราชสีมา ขอนแก่น บุรีรัมย์ สุรินทร์ ภูเก็ต รวมถึงส่งเสริมการจัดประเพณีลอยกระทงทุกจังหวัดทั่วประเทศ พร้อมขอความร่วมมือในการบูรณาการจากทุกกระทรวง เผยแพร่องค์ความรู้ ประชาสัมพันธ์ ส่งเสริมการจัดลอยกระทง อำนวยความสะดวก ด้านสถานที่ บุคลากร และทรัพยากรอื่นๆ ตามความเหมาะสม
นอกจากนี้ กรมส่งเสริมวัฒนธรรม ได้จัดทำ บทเพลงวันลอยกระทงทั้งภาษาไทย อังกฤษ จีน เกาหลี ญี่ปุ่น สเปน โดยใช้ทำนองเดิมของ วงดนตรีสุนทราภรณ์ เพื่อให้นักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศเข้าใจในเนื้อหาของเพลงลอยกระทง และความสำคัญของวันลอยกระทง อีกทั้งยังได้ร่วมกับ องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว เปิดตัวโครงการ “Thai Cultural Content for Soft Power Presented by Moo Deng” นำความน่ารักของ ฮิปโปน้อย “หมูเด้ง” ประชาสัมพันธ์งานประเพณีวัฒนธรรมไทย ซึ่ง งานลอยกระทงปี 2567 นี้ คืองานแรกที่ “หมูเด้ง” จะเป็นพรีเซ็นเตอร์โปรโมตไปทั่วโลกด้วย
ทั้งนี้ เพื่อเป็นการร่วมกันรักษา สืบสาน ประเพณีลอยกระทง ให้คงคุณค่าความเป็นไทย ส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาประเพณีลอยกระทงอันเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมให้เป็น Soft Power ผลักดันประเพณีลอยกระทงให้เป็น World Event และเป็นหมุดหมายสำคัญของนักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลกต่อไป
