เมื่อวันที่ 7 ก.ย. นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา หรือที่หลายคนรู้จักกันในชื่อ “หมอเจด” ได้โพสต์ข้อความผ่านสื่อสังคมออนไลน์ แบ่งปันความรู้เกี่ยวกับ HRV (Heart Rate Variability) หรือ “ความแปรปรวนของอัตราการเต้นหัวใจ” ซึ่งถือเป็นตัวชี้วัดสุขภาพที่คนทั่วไปยังไม่ค่อยรู้จัก แต่สามารถบอกสภาพร่างกายได้อย่างแม่นยำแบบเรียลไทม์
นพ.เจษฎ์ อธิบายว่า แม้จะนอนครบแต่บางครั้งก็ยังรู้สึกเหนื่อยล้า สาเหตุอาจอยู่ที่ค่า HRV ซึ่งแตกต่างจาก HR (Heart Rate) ที่เราคุ้นเคยกัน เพราะ HR บอกจำนวนครั้งที่หัวใจเต้นใน 1 นาที ส่วน HRV จะวัด “ความห่างของแต่ละจังหวะการเต้น” โดยหากค่า HRV สูง หมายถึงร่างกายมีความยืดหยุ่น ฟื้นตัวและรับมือกับความเครียดได้ดี ขณะที่ HRV ต่ำ สะท้อนว่าร่างกายอาจอยู่ในภาวะเครียด พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือมีความเหนื่อยล้าเรื้อรัง
เขากล่าวว่า การรู้จักและเข้าใจ HRV เปรียบเสมือนการ “ฟัง” ร่างกายของเราเอง ช่วยให้ปรับวิถีชีวิตให้เหมาะสม เช่น ลดความเครียด พักผ่อนให้เพียงพอ หรือเลี่ยงการออกกำลังกายหนักในวันที่ร่างกายยังไม่พร้อม ทั้งยังเตือนว่า ค่า HRV ของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ควรติดตามแนวโน้มของตัวเองมากกว่าการเปรียบเทียบกับผู้อื่น
ปัจจุบันการวัด HRV ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป เพราะมีนาฬิกาอัจฉริยะ แหวนอัจฉริยะ หรือสายคาดอกที่เชื่อมต่อกับสมาร์ตโฟน สามารถวัดได้ง่ายขึ้น โดยหมอเจดแนะนำให้วัดในช่วงเวลาเดิมทุกวัน โดยเฉพาะตอนเช้าหลังตื่นนอน เพื่อให้ได้ผลที่แม่นยำที่สุด
นอกจากนี้ HRV ยังมีความสำคัญในระยะยาว เพราะการมีค่า HRV ต่ำเรื้อรัง อาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือแม้แต่ปัญหาสุขภาพจิต จึงควรใส่ใจไม่ใช่แค่เรื่องการพักผ่อน แต่รวมถึงการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม
“สุดท้ายแล้ว สุขภาพที่ดีไม่ใช่การฝืน แต่คือการฟังร่างกายให้เป็น แล้วเลือกทำสิ่งที่เหมาะสมกับสภาพเราจริง ๆ ในแต่ละวัน” นพ.เจษฎ์ ทิ้งท้าย
ขอบคุณเพจหมอเจด
