“โอ้ววว มันสวยมาก” ผมนึกอุทานในใจ เมื่อเห็นภาพตึกรามบ้านช่องเก่าแก่สวยงามและเต็มไปด้วยเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นของเขตเมืองเก่าสตูลที่ปรากฎต่อสายตา ทั้งคฤหาสน์กูเด็น กุโบร์อัลมัร-ฮูม วัดชนาธิปเฉลิม มัสยิดมำบัง ศาลเจ้าโปเจ้เก้ง และอาคารเก่าแก่อีกมากมายบนถนนบุรีวาณิช ที่เป็นเหมือนมรดกวัฒนธรรมมีชีวิต ผสมผสานทั้งไทย มลายู และจีนได้อย่างกลมกลืน จนกลายเป็นเอกลักษณ์ของสตูล จังหวัดเล็ก ๆ ทางภาคใต้ที่ติดกับมาเลเซีย อีกฝั่งติดกับสงขลาและตรัง ซึ่งเต็มไปด้วยเสน่ห์ทางวัฒนธรรมมากมายซ่อนตัวอยู่ในส่วนหนึ่งบนปลายด้ามขวานของไทยที่หลายคนคาดไม่ถึง ทั้งความสวยงามคลาสสิกของอาคารในเขตเมืองเก่าและเมนูอาหารพื้นถิ่นสตูล ที่เป็นมรดกอาหารแห่งความสุขที่เราแทบไม่รู้จัก อย่างข้าวมันแกงตอแมะห์ ปัสมอส ที่หน้าตาเหมือสลัดแขก จะหลูผัดไข่ หยวกเป้งต้มกะทิ แก่งคั่วหอยโข่งทะเล ถั่วเมือกผัดกะปิ และอาหารอีกมายมายที่หลายคนยังไม่เคยลิ้มลอง
แม้ผมจะยังไม่ได้เดินทางไปสัมผัสเสน่ห์และอาหารอร่อยของสตูลด้วยตัวเอง แค่พลิกดูภาพและอ่านเรื่องราวผ่านหนังสือออนไลน์ หรือ E-Book เมืองเก่าสตูลในใจ ที่บอกเล่าถึงความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ของเขตเมืองเก่าสตูล และ E-Book Satun Food Diary สำรับความสุข สตูลในใจ ที่รวบรวมอาหารพื้นถิ่นของสตูลไว้มากมายหลากหลายเมนู ผสมผสานกันระหว่างอาหาร ไทย มลายู และจีน ผ่านเรื่องเล่าและภาพวาดสีน้ำ ที่อ่านสนุก เข้าใจง่าย เรียกว่าอ่านไปและดูภาพไป ต้องแอบกลืนน้ำลายไป ด้วยความอยากชิมอาหารสตูลเมนูต่าง ๆ ที่ชวนให้น่าไปลิ้มลองยิ่งนัก
“เราทำเรื่องเมืองเก่าสตูลมาก่อน และรู้สึกว่าคนในสตูล ไม่รู้ว่าสตูลมีการกำหนดเขตเมืองเก่าแล้ว ตั้งแต่ปี 2559 มันคือจุดเริ่มต้นที่อยากจะเล่าเรื่องนี้ให้คนอื่น ๆ ฟังว่า ทำไมเราได้เมืองเก่า และเมืองเก่ามันเป็นทุนมรดกเราที่สามารถสร้างมูลค่าต่อได้ยังไง”
“เด็กรุ่นใหม่ ที่กลับบ้านมาช่วงหลังโควิด-19 เขารู้สึกว่าไม่ค่อยมีใครได้ยินเสียงเรา และตัวเราเองก็ไม่รู้ว่าต้องนำเสนอตัวเองแบบไหน เราไม่มีโอกาสได้พูด ได้แสดงออก ทำให้เรายิ่งรู้สึกว่า เราอยู่ในที่ที่รู้จักตัวเองก็น้อย คนอื่นรู้จักเราก็น้อย ทำให้ต้องลุกขึ้นมาสื่อสารเยอะ ๆ จึงเสนอโครงการเข้าไปขอทุนจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์”
เยาวนันท์ เส็นติระ หัวหน้าโครงการสตูลในใจ เล่าถึงจุดเริ่มต้นและความตั้งใจในการทำโครงการนี้ จากที่เคยทำงานอยู่สถานทูตฝรั่งเศสที่กรุงเทพฯ และรับผิดชอบงานด้านศิลปวัฒนธรรมโดยตรง หลังกลับมาอยู่บ้านเกิด ใช้ชีวิตยึดโยงอยู่กับเขตเมืองเก่าสตูล และเป็นตัวแทนสมาคมอนุรักษ์ศิลปกรรมและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสตูล จนได้รับการสนับสนุนโครงการจากกองทุนพัฒนาสื่อสร้างสรรค์และปลอดภัย ประเภทเชิงยุทธศาสตร์ ปี 2566 ผลิต E-Book 2 เล่ม ทั้งเมืองเก่าสตูลในใจ คู่มือท่องเที่ยวเมืองเก่าสตูล และสำรับความสุขสตูลในใจ Satun Food Diary เล่าเรื่องราวอาหารพื้นถิ่นสตูล ที่เก็บรวบรวมข้อมูลอาหารใน 7 อำเภอของสตูล โดยมีเชฟผู้เชี่ยวชาญอาหารบูรนากัน ซึ่งมาจากภาษามลายู ที่หมายถึงเด็กที่เกิดที่นี่ จึงได้เรื่องราวอาหารพื้นถิ่นสตูลที่เข้มข้น
E-Book ทั้งสองเล่ม ผลิตด้วยฝีมือทีมงาน 8 คน เป็นคนสตูลเกือบทั้งหมด เผยแพร่ในเพจเฟซบุ๊ก สโตยเอี้ยน ซึ่ง สโตย มาจากคำว่าสตูล หมายถึงกระท้อน เพราะสตูลเป็นเมืองกระท้อนพันธุ์ดีและกลายเป็นสินค้า GI ของที่นั่น และ เพจเฟซบุ๊ก ถนนบุรีวานิช ซึ่งเป็นชื่อถนนเส้นแรกของสตูล
นอกจาก E-Book 2 เล่ม และโบรชัวร์ที่เล่าเรื่องราวของผู้คนแล้ว ยังมีการผลิตคลิปวิดีโออีก 3 คลิป บอกเล่าเรื่องราวของอาคาร อาหาร ผู้คน ในภาพใหญ่ ในมุมที่คนต่างถิ่นยังไม่ค่อยเคยเห็น ซึ่งได้รับเสียงตอบรับอย่างดีทั้งจากคนสตูลและคนไทยทั่วประเทศ ที่สนใจและช่วยกันแชร์เรื่องราวของสตูล
“เราภูมิใจกับโครงการนี้มาก เราเป็นภาคประชาชนกลุ่มแรก ๆ ที่สื่อสารเรื่องเมืองเก่าออกไปในมิติที่แตกต่างจากภาครัฐทำ เราสนในเรื่องงานครีเอทีฟ การเล่าเรื่องที่สร้างสรรค์ที่จะช่วยทำให้เมืองเก่าอยู่ต่อไปได้ หลังเราสื่อสารเรื่องนี้ออกไป เมืองก็เริ่มมีกิจกรรมเกิดขึ้นเยอะมาก มีคนหันมาสนใจทำเรื่องเมืองเก่าเยอะขึ้น เรารู้สึกภูมิใจที่ได้เป็นคนจุดประกายเรื่องนี้ขึ้นมา”
เยาวนันท์ เล่าด้วยรอยยิ้มจากความภูมิใจและหวังว่าหลายคนที่ได้อ่าน E-BOOK ทั้งสองแล่ม ชมคลิปทั้ง 3 คลิป และโบชัวร์ต่าง ๆ ของโครงการนี้ จะเดินทางไปสัมผัสความสวยงามของเมืองเก่าสตูลสักครั้งในชีวิต
ติดตามเมืองเก่าสตูลในใจ ได้ทาง เพจ Satoyian
https://www.facebook.com/satoyian
