“ปีมะเมีย” คนล้านนาโบราณเรียกว่า “ปีสะง้า” มีม้าเป็นตั๋วเปิ้ง พระธาตุประจำปีตั้งอยู่ที่เมืองตะโก้ง ปัจจุบันคือนครย่างกุ้ง ประเทศเมียนมาร์ และ “เจดีย์ชเวดากอง” ก็คือพระธาตุประจำคนเกิดปีม้า เล่ากันว่าพ่อค้าสองคนพี่น้องชาวเมืองได้รับพระเกศาธาตุ (เส้นผม) 8 องค์ มาจากพระพุทธเจ้า แล้วสร้างพระเจดีย์บรรจุไว้พร้อมของใช้ของพระพุทธเจ้าในอดีตอีก 3 พระองค์

ความศรัทธาของชาวพม่าที่ว่าต่อเจดีย์ชเวดากองนั้น ไม่ต่างจากพี่น้องชาวจีนที่มักมีองค์เจ้าแม่ทับทิบเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ ไม่ว่าจะไปอยู่ ณ แห่งหนตำบลใด จึงไม่น่าแปลกใจที่เมืองตาก ซึ่งมีพื้นที่ติดกับประเทศเมียนมาร์ ผู้คนเดินทางไปมาหาสู่กันเสมอ จะมีจิตรกรรมหรือเจดีย์ชเวดากองจำลองอยู่ตามวัดต่าง ๆ มากมาย บางแห่งเก่าแก่มีอายุกว่าร้อยปี

หนึ่งในนั้นคือ “วัดไทยวัฒนาราม” ว่ากันว่าราวพุทธศักราช 2400 ช่วงรัชกาลที่ 4 ชาวไทยใหญ่ชื่อนายมุ้ง เดินทางจากรัฐฉานเข้ามาตั้งรกรากที่เมืองแม่สอด และเป็นผู้ใหญ่บ้านคนแรกของบ้านแม่ตาว ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หมื่นอาจคำแหงหาญ ได้นำชาวบ้านสร้าง “วัดแม่ตาวเงี้ยว” ขึ้นซึ่งคือวัดไทยวัฒนารามในปัจจุบัน ในปี พ.ศ.2511 คณะศรัทธาได้ก่อสร้างพระเจดีย์โกนาวินขึ้น เป็นเจดีย์ศิลปะมอญเช่นเดียวกับพระเจดีย์ชเวดากอง รายล้อมด้วยมณฑปยอดเจดีย์อีก 8 องค์ ประดับฉัตรโลหะอย่างศิลปะมอญ หน้ามณฑปมีแท่นสำหรับสรงน้ำพระพุทธรูปพร้อมประติมากรรมเทวดาประจำทิศ เช่นเดียวกับที่พระเจดีย์ชเวดากอง ผู้มีจิตศรัทธาจึงนับถือเจดีย์โกนาวินนี้เป็นพระธาตุประจำปีมะเมียด้วยเช่นกัน

ในเมืองตากยังมีพระธาตุประจำปีมะเมียอีกแห่ง คือที่ “พระบรมธาตุบ้านตาก” ตำนานพระเจ้าเลียบโลกเล่าไว้ว่า พระพุทธเจ้าเคยเสด็จมาถึงดอยมหิยังกะ ริมแม่น้ำปิง ทรงทำนายว่าที่นั้นจะเป็นที่สถิตของพระธาตุ หลังจากปรินิพพานแล้วพระสาวกจึงนำพระเกศาธาตุกลับมาประดิษฐานไว้ ต่อมาบริเวณนั้นได้กลายเป็นศูนย์กลางของเมืองตาก

ด้วยระยะทางไกลหากคนปีมะเมียจะเดินทางไปกราบไหว้เจดีย์ชเวดากองอาจจะยาก พระครูพิทักษ์บรมธาตุ (ทองอยู่) อดีตเจ้าอาวาสวัดพระบรมธาตุ ซึ่งมีโอกาสไปสักการะรับรู้ถึงหนทางอันยากลำบากนั้น จึงกลับมาบูรณะพระเจดีย์วัดพระบรมธาตุให้เป็นเจดีย์ทรงแปดเหลี่ยมแบบล้านนา รายรอบด้วยเจดีย์ขนาดเล็ก 16 องค์ ทั้งหมดบุด้วยทองจังโก ประดับฉัตรโลหะแบบล้านนา แล้วยังมีมณฑปยอดเจดีย์ ศิลปะอย่างพม่าสำหรับประดิษฐานพระพุทธรูปอีก 12 หลัง ยอดแหลมที่ประดับด้วยฉัตรโลหะของเจดีย์และหอพระ ทั้งหมดนี้แลดูคล้ายพระเจดีย์ชเวดากอง ทั้งยังเป็นสถานที่ประดิษฐานพระเกศาธาตุเช่นเดียวกัน จึงหมายอนุโลมให้พระบรมธาตุบ้านตากเป็นพระธาตุประจำปีมะเมียไปด้วยอีกแห่งหนึ่ง

หัวใจสำคัญการไหว้พระธาตุประจำปี คือ การสร้างสิริมงคลเสริมกำลังใจสำหรับการดำเนินชีวิตอยู่บนครรลองคลองธรรม การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานตาก รวม 7 จุดมูให้ปังทั้งปีมะเมีย ภายในวัดพระบรมธาตุบ้านตาก

เริ่มจุดแรกด้วยการสักการะพระบรมธาตุบ้านตาก โดยชำระร่างกายและจิตใจให้สะอาด สงบ พร้อมตั้งจิตอธิษฐาน แล้วจุดธูปเทียนและวางเครื่องสักการะ ณ จุดที่จัดเตรียมไว้ จากนั้นจึงเดินเวียนรอบองค์พระธาตุแบบทักษิณาวรรต (เวียนขวา) จำนวน 3 รอบ พร้อมระลึกถึงพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ชีวิต

หลังจากนั้นจึงไปสักการะ หลวงพ่อทันใจ พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของชาวบ้านตาก เชื่อกันว่าสามารถดลบันดาลพรให้สมหวังได้อย่างรวดเร็ว จึงเป็นที่มาของชื่อ “ทันใจ” ผู้คนมักนิยมมาขอพรด้าน การงานและความสำเร็จ โชคลาภ การสอบ การแข่งขัน และความก้าวหน้าในชีวิต โดยมีความเชื่อว่า หากคำอธิษฐานสำเร็จ ควรกลับมาแก้บนหรือทำบุญตอบแทนตามที่ตั้งใจไว้

ขั้นตอนการสักการะเริ่มด้วยการบูชาดอกไม้ ธูป เทียน โดยตั้งจิตไหว้ขอพรก่อนจุดธูปเทียน เคล็ดลับการขอพร  ควรตั้งจิตอธิษฐาน เพียง 1 ข้อ และกำหนดช่วงเวลาที่ต้องการให้สัมฤทธิ์ผลอย่างชัดเจน จากนั้นจึงมายกช้างเสี่ยงทาย เพื่อถามผลสำเร็จในสิ่งที่ตั้งจิตอธิษฐาน แล้วจึงจุดธูปเทียน และปักในจุดที่ทางวัดจัดไว้ มีข้อควรระวังว่า “สตรีไม่ควรขึ้นบนแท่นองค์หลวงพ่อทันใจ”

เสร็จแล้วจึงไป บูชาเทียนสะเดาะเคราะห์ จุดเทียนพร้อมกล่าวคำบูชา เพื่อเสริมดวง ปัดเป่าสิ่งไม่ดี และเปิดรับพลังแห่งความเป็นสิริมงคล ต่อด้วยการขอพรเทพทันใจ อธิษฐานขอความสำเร็จ การงาน การเงิน และความสมหวังตามศรัทธา แล้วไป ชมพิพิธภัณฑ์วัดพระบรมธาตุ และหลวงพ่อทันใจหยกขาว เรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และโบราณวัตถุสำคัญของเก่าขอหายาก สักการะหลวงพ่อทันใจองค์ใหญ่ เพื่อความเป็นสิริมงคลและความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ในชีวิต จบด้วยการสักการะท้าวเวสสุวรรณ ขอพรด้านการปกป้องคุ้มครอง ปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย และเสริมโชคลาภ

มูจนครบแล้ว บริเวณใกล้เคียงยังมีแหล่งท่องเที่ยวอื่น ๆ ใกล้เคียง อาทิ วัดพระพุทธบาทดอยโล้น วัดป่าสายปฏิบัติ ภายในวัดบรรยากาศร่มรื่นด้วยป่าเขา มีสิ่งที่น่าสนใจ คือ พระมหาศากยมุณีศรีสรรเพชร พระพุทธรูปขนาดใหญ่ที่มีพุทธลักษณะงดงามอย่างยิ่ง หน้าตักกว้าง 20 เมตร สูง 38 เมตร ประดิษฐานอยู่บนเนินเขามองเห็นแต่ไกล และรอยพระพุทธบาทที่อยู่บนเขาสูงชันโดยมีมณฑปสร้างครอบไว้

บริเวณเดียวกันมีบ่อน้ำธรรมชาติที่ชาวบ้านมีความเชื่อถือว่าเป็นบ่อน้ำทิพย์ มีเรื่องเล่าว่าหากผู้หญิงไปตักน้ำในบ่อนี้น้ำจะแห้ง แต่ผู้ชายตักเท่าไรน้ำก็ไม่หมด ดังนั้นเมื่อถึงเดือนเมษายนของทุกปี หลังงานประเพณีสงกรานต์ ชาวบ้านในเขตตำบลท้องฟ้า และชาวอำเภอบ้านตาก จะจัดงานประเพณีเดินขึ้นเขาเพื่อไปไหว้รอยพระพุทธบาท

“เจดีย์ยุทธหัตถี” หรือ เจดีย์เฉลิมพระเกียรติพระเจ้ารามคำแหงมหาราช ชาวบ้านเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “เจดีย์ชนช้าง” ตั้งอยู่บนดอยช้างเนินดินเล็ก ๆ ทางทิศเหนือของดอยพระธาตุไปเล็กน้อย เป็นเจดีย์โบราณสร้างในสมัยสุโขทัยมีอายุราว 700 ปีเศษ องค์เจดีย์ยุทธหัตถีอยู่เยื้องกับวัดพระบรมธาตุประมาณ 200 เมตร ลักษณะของเจดีย์ยุทธหัตถีเป็นศิลปะแบบสุโขทัย ก่ออิฐถือปูนฐานกว้าง 12 เมตร เรือนธาตุรูปสี่เหลี่ยมย่อมุมขึ้นไป สูง 16 เมตร เหนือเรือนธาตุทำเป็นลำสี่เหลี่ยมย่อมุมตลอดถึงยอดเป็นทรงพุ่มข้าวบิณฑ์

บนยอดประดับฉัตร มีร่องรอยการซ่อมแซมตลอดมา แต่ไม่เสียรูปทรงเดิม ฐานพุ่มมีลายปูนปั้นเป็นรูปหน้าสิงห์สวยงาม หน้าสิงห์ด้านทิศเหนือยังสมบูรณ์ ส่วนด้านอื่น ๆ ชำรุด องค์เจดีย์ส่วนใหญ่มีคราบตะไคร่น้ำจับอยู่ทั่วไป จะมีการตกแต่ง และทำความสะอาดรอบเจดีย์ในช่วงก่อนถึงเทศกาลไหว้พระธาตุบ้านตาก

แวะช้อปปิ้งที่ “ตลาดร้อยโทล้วน” ตลาดสด ขายผักสวนครัว ผักพื้นบ้าน อาหารสด อาหารแห้ง เครื่องปรุงรสต่าง ๆ รวมไปถึงของฝากของที่ระลึกของอำเภอบ้านตาก ได้แก่ เต้าเจี้ยวเมืองตาก น้ำพริกจ๊อก หมูส้ม ก่อนจะไปเดินเล่นที่ “กาดต้าตง” ศูนย์กลางย่านการค้าดั้งเดิมของเมืองตากเก่า จุดกำเนิดประเพณีลอยกระทงสายของจังหวัดตาก สัมผัสกับวิถีของคนบ้านตากผ่านกลิ่นอายของบ้านไม้เก่าสมัยก่อน และตลาดที่จัดขึ้นวันเสาร์แรกของทุกเดือน ชิมอาหารพื้นถิ่น เช่น ปลาเห็บ เต้าเจี้ยวเมืองตาก น้ำพริกจ๊อก ข้าวแคบงาดำ ฯลฯ

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานตาก ชวนพุทธศาสนิกชนและนักท่องเที่ยวสักการะพระบรมธาตุบ้านตาก และพระเจดีย์โกนาวินตลอดปีมะเมียนี้ เพื่อจิตเป็นสุขและใจผ่องแผ้ว พร้อมฝ่าฟันอุปสรรคทั้งปวง สอบถามข้อมูลเส้นทางท่องเที่ยว โทร. 055-514341-3 หรือติดตาม Facebook : ททท.สำนักงานตาก : TAT Tak Office