เตือนสายผักดิบ! พยาธิไส้เดือนบุกปอด-คาหลอดอาหาร อุทาหรณ์ล้างไม่สะอาด

เมื่อวันที่ 26 เม.ย. เพจ Tensia เพจของแพทย์ที่ให้ความรู้เรื่องสุขภาพ โดยได้มีการโพสต์ภาพพร้อมข้อความระบุว่า

รีรันช่วงนี้พยาธิระบาด

หญิง 70 ปี กลืนลำบากเป็นๆ หายๆ นาน 4 ปี งวดนี้เป็นหนัก เลยมาโรงพยาบาล

แพทย์ให้กลืนแร่ Barium แล้วทำ x-ray พบ วัตถุปริศนาขดเป็นเกลียวในหลอดอาหาร

สิ่งนั้นคือ

พยาธิไส้เดือน (Ascaris lumbricoides)

คนไข้มีอาการกลืนลำบากตลอด 4 ปีที่ผ่านมา มักเกิดตอนกินเร็วเกินไป

ร่วมกับอาการท้องอืด อาการจะดีขึ้นถ้าอาเจียนออกมาได้ จึงไม่ได้มาโรงพยาบาลเลย

งวดนี้อาการหนักขึ้น หลังจากกินขนมปังไส้ถั่วแดงกับบ๊วย อาการกลับมาอีกครั้งพยายามล้วงคอให้อาเจียน แต่ไม่ดีขึ้น ยังกลืนลำบาก แน่นท้องต่อเนื่อง 3 วัน สุดท้ายไม่ไหว จึงมาโรงพยาบาล

ที่ รพ.

ตรวจร่างกายและผลเลือดทั่วไปปกติหมด

แพทย์ส่งตรวจ กลืนแร่ barium ซึ่งเป็นสารทึบแสง ให้มันเคลื่อนไปตามหลอดอาหาร แล้วทำ x-ray ซึ่งจะทำให้เห็นเลยว่ามีตีบรึเปล่า

ผลคือ

▪ ก้อนอะไรไม่รู้ รูปร่างเป็นเกลียว เบ้อเริ่มเลย อยู่บริเวณหลอดอาหาร

▪ แต่สารทึบแสงยังไหลผ่านลงไปได้ แสดงว่ายังมีช่องให้ผ่านอยู่

แพทย์ให้การรักษาเบื้องต้น

และเตรียมคนไข้ส่องกล้อง (EGD)

ผลการส่องกล้อง

ผิวหลอดอาหารส่วนปลายบวมเล็กน้อย

ไม่พบสิ่งแปลกปลอมขวางอยู่ในหลอดอาหาร

ส่องต่อไปถึงกระเพาะอาหาร จึงเจอผู้ร้ายตัวจริง คือ พยาธิไส้เดือน Ascaris lumbricoides ที่ยังกระดุ๊กกระดิ๊กๆๆๆ อยู่

คาดว่า

พยาธิน่าจะหลุดจากหลอดอาหารแล้วล่ะ

กลับลงไปยังกระเพาะอาหารอีกครั้ง

ส่องต่อไปยังลำไส้เล็กส่วนต้น

พบพยาธิพี่น้องมันอีก 2 ตัว คืออยู่กันเป็นครอบครัวเลย

ผิวกระเพาะอาหารและลำไส้มีการอักเสบ

ซักประวัติเพิ่มเติม คนไข้เคยถ่ายพยาธิออกมาทางอุจจาระมาก่อน และชอบกินผักดิบ ซึ่งอาจล้างไม่สะอาดพอ

แพทย์จึงให้ยาถ่ายพยาธิ Mebendazole ผลลัพธ์ดีเลยค่ะ ถ่ายพยาธิออกมาทางอุจจาระทั้งหมดประมาณ 5–6 ตัว (สงสัยพี่น้องที่เหลืออยู่ลำไส้ลึกไปกว่านั้น)

พยาธิที่พบในเคสนี้คืออะไร?

พยาธิชนิดนี้อยู่ในกลุ่ม

พยาธิตัวกลมขนาดใหญ่

ไข่มักปนเปื้อนในดินที่มีอุจจาระ

แฝงมากับผักสดที่ล้างไม่ดี

รวมถึงน้ำที่ไม่สะอาด

เส้นทางการเดินทางของพยาธิ (Life cycle)

กินไข่เข้าไปแล้ว

▪ตัวอ่อนฟักในลำไส้

▪ ไชผนังลำไส้ออกมา

▪ เข้ากระแสเลือด

▪ เดินทางจากลำไส้ → ตับ → ปอด

เพราะหลอดเลือดปอดแคบที่สุด

จากนั้น

▪ ตัวอ่อนไชทะลุถุงลม

▪ เข้าไปเจริญในถุงลมปอด

ใช่ค่ะ คุณฟังไม่ผิด

พยาธิตัวนี้ผ่านปอดมาแล้ว

 ทำไมมันชอบไปอยู่ปอด?

▪ เพื่อเลี่ยงภูมิคุ้มกันตัวฉกาจของลำไส้ (GALT)

▪ เพราะปอดมีออกซิเจนสูง

????‍???? กลับเข้าสู่ลำไส้รอบสุดท้าย

เมื่อโตเกือบเต็มวัย

พยาธิจะ

▪ กระดึ๊บๆ ขึ้นมาตามหลอดลม

▪ กระตุ้นผิวทางเดินหายใจ

▪ คนไข้ไอ แค่กๆๆ

▪ พยาธิถูกไอออกมา

▪ แล้วกลืนกลับลงหลอดอาหาร

▪ เข้าสู่ลำไส้อีกครั้ง

คราวนี้

▪ เป็นตัวเต็มวัย

▪ ทนต่อภูมิคุ้มกันได้แล้ว

ชีวิตหลังจากนั้น

พยาธิจะ

▪ อยู่กินในร่างเราเรื่อยมา

▪ ซน ไชไปนั่นไปนี่

▪เข้าทางเดินน้ำดีไปอุดตันบ้าง

▪ ไชขึ้นกระเพาะอาหารบ้าง

▪ ทนกรดได้ด้วยนะ

แล้วทำไมเคสนี้ถึงขึ้นมาหลอดอาหาร?

จริงๆ พบได้น้อยมาก

ส่วนใหญ่

▪ ถ้าเจอ มักออกมาทางปากเลย

▪️ไม่ค่อยคาหลอดอาหาร

คาดว่า

▪ ทุกครั้งที่กินอาหาร กระเพาะและลำไส้บีบตัว

▪ พยาธิดิ้นดุ๊กดิ๊กๆ

▪ เลยเผลอขึ้นมาติดคาหลอดอาหารชั่วคราว

️ทำให้เกิดอาการกลืนลำบาก

แต่รอบนี้ ขนมปังไส้ถั่วแดงกับบ๊วย อาจเป็นตัวกระตุ้นบางอย่าง ทำให้พี่น้องตัวนึงทนไม่ไหว หนีขึ้นมาหลอดอาหาร และติดอยู่นานผิดปกติ จนต้องมาโรงพยาบาล

 ข้อคิดจากเคสนี้

▪ ผักดิบมีประโยชน์

▪️ แต่ต้องล้างให้สะอาดมากพอ

▪ ไข่พยาธิแฝงมากับผักดิบได้จริง

คิดจะกินผักดิบ

ล้างให้ดีนะคะ