จังหวัดน่านบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้าสู่ระบบการศึกษาทุกระดับ โดยร้อยละ 50 ของสถานศึกษาปฐมวัยได้นำวิถีชีวิตน่านมาสู่ห้องเรียน เช่น การทอผ้า งานฝีมือ และการทำตุง ขณะที่ระดับประถมศึกษา โรงเรียนดรุณวิทยาเปิดรายวิชา “ผ้าน่าน” ให้นักเรียน ป.4-6 สร้าง “สมุดบันทึกลายผ้าน่าน” ต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาระดับมัธยมศึกษา ได้นำเทคโนโลยีและตลาดออนไลน์เข้ามาเสริม เช่น โรงเรียนมัธยมป่ากลางพัฒนากระเป๋าผ้าเขียนเทียนและขายออนไลน์ โรงเรียนสารธรรมวิทยาคารร่วมกับวิทยาลัยชุมชนน่านเปิดหลักสูตรระยะสั้น “ผลิตภัณฑ์จากตอกไม้ไผ่” และโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 56 จัดหลักสูตรแกะสลักหัวเรือและจิตรกรรมสกุลช่างน่านในระดับอุดมศึกษา วิทยาลัยชุมชนน่านเปิดหลักสูตรระยะสั้น 6-45 ชั่วโมง ครอบคลุมชิโบริ การทอผ้า และจิตรกรรมฝาผนังสกุลช่างน่าน มีผู้สำเร็จการศึกษาแล้วกว่า 688 คน ขณะที่กาญจนาภิเษกวิทยาลัยช่างทองหลวงเปิดหลักสูตรช่างเงิน-ช่างทองระบบทวิภาคี ให้ทุนการศึกษาเต็มจำนวนแก่เยาวชนชนเผ่า เปิดโอกาสสู่อาชีพที่มั่นคง
นายชัยนรงค์ วงศ์ใหญ่ ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน กล่าวว่า ขณะนี้ศึกษาธิการจังหวัดน่าน ได้จัดทำฉบับร่าง ชุดองค์ความรู้ หลักสูตรท้องถิ่นน่านศึกษา จำนวน 4 ชุด ได้แก่ ชุดที่ 1 ภูมิทัศน์ วัฒนธรรมน่าน ชุดที่ 2 ประวัติศาสตร์น่าน ชุดที่ 3 มรดกน่านศึกษา และ ชุดที่ 4 น่านเมืองสร้างสรรค์ พร้อมทั้งคู่มือการใช้หลักสูตร ซึ่งได้นำไปทดลองใช้กับนักเรียนระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา อุดมศึกษาและอาชีวศึกษา รวม 12 แห่ง อาทิเช่น โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารจังหวัดน่าน มีวางแผนและจัดการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับผู้เรียน
โดยในวันที่ 15-16 มิถุนายน 2569 นี้ จะมีการปรับปรุงหลักสูตรอีกครั้งโดยแยกเป็นระดับชั้น เพื่อให้เหมาะสมกับการเรียนรู้ของผู้เรียนในแต่ช่วงวัย โดยเฉพาะ “หลักสูตรน่านเมืองสร้างสรรค์” เพื่อขยายผลองค์ความรู้ด้านหัตถกรรมและศิลปะพื้นบ้านในทุกระดับชั้นเรียนทั่วทั้งจังหวัด ซึ่งครอบคลุมภูมิปัญญาถึง 6 ด้าน ได้แก่ งานเครื่องปั้นดินเผาและปูนปั้น เครื่องเงิน งานผ้าทอ จักสาน จิตรกรรม และแกะสลัก ด้วยการปลูกฝังที่ครอบคลุมตั้งแต่อนุบาลจนถึงอุดมศึกษา มีหน่วยงานหลักคอยประสานงาน มีพื้นที่สร้างสรรค์ที่มีชีวิต และมีหลักสูตรจากภูมิปัญญา ที่สามารถสร้างสรรค์ให้เป็นทั้งอาชีพ รายได้ และความภาคภูมิใจ ให้กับลูกหลานชาวน่านได้อย่างยั่งยืนและเป็นรูปธรรม
นอกจากหลักสูตรที่ถ่ายทอดผ่านวิชาในห้องเรียนแล้ว ยังมีพื้นที่ “ห้องเรียนที่มีชีวิต” ซึ่ง อพท.น่าน ทำหน้าที่เป็นผู้บูรณาการ เชื่อมโรงเรียน ชุมชน และหน่วยงานวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน โดยสนับสนุนงบประมาณแก่วิทยาลัยชุมชนน่านในการศึกษาวิจัยและพัฒนาหลักสูตร ไม่ว่าจะเป็นการรวบรวมองค์ความรู้ประเพณีเรือแข่งและสล่าเรือน่าน การจัดทำหลักสูตรแกะสลักไม้ และหลักสูตรเครื่องเงินน่าน และยังร่วมกับวิทยาลัยชุมชนน่านพัฒนายกระดับ หออัตลักษณ์นครน่าน ให้กลายเป็น Nan Creative Hub พื้นที่บ่มเพาะความคิดสร้างสรรค์ที่เปิดรับทุกคน ทั้งปราชญ์ศิลปิน ผู้ประกอบการ คนรุ่นใหม่ และนักสร้างสรรค์ ให้ได้แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ เชื่อมเครือข่าย และต่อยอดงานสร้างสรรค์ด้านศิลปะหัตถกรรมของเมืองน่านให้เติบโตต่อไป
