เมืองใหญ่กำลังโตแบบไร้ทิศทาง ไร้ผังเมืองยั่งยืน เราพัฒนาเมืองโดยทับทางน้ำ ถมบึงทำบ้านจัดสรร ทำบ้านยื่นไปในลำน้ำ ถมคูคลองทำถนน ตัด ถนนขวางทางน้ำ ทุกอย่างเป็นวิถีวิศวกรรมคอนกรีต เราเบียดเบียนธรรมชาติ เราลืมไปว่าน้ำเขาก็มีวิถีของเขา มีเส้นทางจากภูผาสู่มหานที แต่เราไปคุกคามความยั่งยืนของวิถีธรรมชาติ
เราควรหันกลับมาเคารพวิถีของน้ำ “ออกแบบเมืองที่เราอาศัยอยู่ให้ยืดหยุ่น เคารพวิถีของน้ำ” เปลี่ยนเมืองวิถี “วิศวกรรมคอนกรีต” ให้ประสานกับ “ฟองน้ำตามธรรมชาติ” ให้อยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน โดย
1. ปรับระดับพื้นที่สาธารณะในเมืองกันใหม่ ผสมวิศวกรรมคอนกรีต กับ ฟองน้ำธรรมชาติ เช่น “จัตุรัสน้ำ” ในเนเธอร์แลนด์ ลานกิจกรรมคอนกรีตกลางเมืองที่ถูกขุดลึกลงไป ในวันปกติเป็นลานกว้างพื้นที่สาธารณะ แต่เมื่อเกิดฝนตกหนัก ลานนี้จะเปลี่ยนสภาพเป็น “แก้มลิงคอนกรีตกลางเมือง” กักเก็บน้ำพักไว้รอระบาย ไม่เดือดร้อนถนนหนทาง
2. จัดการเมืองด้วยระบบอัจฉริยะ ใช้ดาต้าขับเคลื่อน สิงคโปร์และโตเกียวใช้ระบบ Digital Twin ผสานข้อมูล AI สแกนโครงสร้างพื้นฐาน และเซ็นเซอร์ตรวจวัดสภาพอากาศ ทำ ให้เมืองสามารถ “พยากรณ์” ได้ล่วงหน้าหลายชั่วโมง ว่าฝนจะตกหนักที่โซนไหน จะเก็บชะลอน้ำนั้นไว้แห่งใด ระบายอย่างไร ประชาชนมีข้อมูลเรียลไทม์เพื่อวางแผนชีวิตประจำวัน
3. เพิ่มโครงข่ายสีเขียวซับความร้อน ดูดน้ำลงดิน เมเดยิน โคลอมเบีย และกิมาไรส์ โปรตุเกส พิสูจน์แล้วว่าปลูกต้นไม้กระจาย ไม่ช่วยลดความร้อนเมืองได้ดีเท่าการปลูกหนาแน่น เชื่อมโยงเป็นโครงข่ายเส้นเลือดเขียวพาดผ่านกลางเมือง เป็นอุโมงค์ลมตามธรรมชาติ ดักจับฝุ่น และลดเกาะความร้อน พื้นที่ใต้ดินตามแนวยังสร้างโพรงเก็บน้ำธรรมชาติได้ด้วย
กรุงเทพต้องกล้าทำ 1. Spong City ฝั่งตะวันตก ยกระดับสู่เมืองฟองน้ำ ฝั่งธนมีจุดรับน้ำธรรมชาติอยู่กระจาย มีโครงข่ายคูคลองที่ยังไม่ได้จัดการ ยกเครื่องเป็นผังเมืองเขียวได้ง่าย 2. ปรับระดับลานรับน้ำพื้นที่ชั้นใน จุดประกายนวัตกรรมรับน้ำใต้ทางด่วน และพื้นที่รกร้างให้เป็นพื้นที่ซับน้ำ ปรับระดับลานกีฬาชุมชน พื้นที่ว่างใต้ทางด่วน ให้เป็นแอ่งกระทะรองรับฝนตกเกิน 100 มม. เป็น “แก้มลิงเมือง” 3. จัดการคอขวดคูคลอง ตลิ่งอ่อนตอนเหนือและฝั่งตะวันออก รื้อผังจุดตัดคูคลอง ให้จัดการน้ำได้ง่าย ทำตลิ่งอ่อนแบบธรรมชาติ ใช้รากพืชท้องถิ่นยึดหน้าดิน เพิ่มพื้นที่ซับน้ำ และช่วยให้จุลินทรีย์ในดินช่วยบำบัดน้ำเสีย 4. ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลทวิน ประมวลผล และจัดการแบบเรียลไทม์
ก่อน “ทำงาน” ต้องกล้าคิดใหญ่ กล้าฝันให้ไกล กล้าเปลี่ยนแปลงในสิ่งสำคัญ … จึงจะยกระดับให้เทียบเท่า “เมืองยั่งยืน” ของโลกได้.
