ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร และนายกฤติเดช อยู่รอด นายกสมาคมทุเรียนไทย ร่วมลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) เรื่อง “การวิจัยและพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหาทุเรียนไทยและถ่ายทอดเทคโนโลยีทุเรียนสู่การใช้ประโยชน์” ณ โรงแรมมณีจันท์รีสอร์ท อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี โดยมีผู้บริหารและผู้แทนจากทั้งสองหน่วยงานร่วมเป็นสักขีพยาน
ความร่วมมือครั้งนี้เป็นการสานต่อจาก MOU ฉบับแรกที่ดำเนินงานร่วมกันมาตั้งแต่ปี 2564 และครบกำหนด 5 ปีเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2569 โดยที่ผ่านมาได้พัฒนางานวิจัยหลายด้าน อาทิ การติดตามสุขภาพดิน การจัดการดอกและผล การให้น้ำอย่างแม่นยำ การวิเคราะห์ดินและพืชเพื่อจัดการปุ๋ย ตลอดจนการศึกษาการผลิตและการสะสมธาตุอาหารในระบบการผลิตทุเรียนหมอนทอง
สำหรับระยะ 5 ปีต่อจากนี้ จะขยายการวิจัยจากระดับแปลงปลูกไปสู่ตลอดห่วงโซ่การผลิต โดยเชื่อมโยงปัญหาจริงจากเกษตรกร ผู้ประกอบการ และภาคการส่งออกเข้าสู่กระบวนการวิจัย เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์อุตสาหกรรมทุเรียนโดยตรง
หนึ่งในเทคโนโลยีสำคัญที่จะเร่งผลักดันคือ CT Scan ทุเรียน เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการตรวจสอบคุณภาพภายในผลโดยไม่ทำลายสินค้า โดยเฉพาะการตรวจสอบทุเรียนอ่อน–แก่ และการตรวจหาหนอนภายในผล ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อคุณภาพและความเชื่อมั่นของตลาดส่งออก
นอกจากนี้ ยังเตรียมพัฒนาโจทย์วิจัยเกี่ยวกับการปนเปื้อนแคดเมียมในผลผลิตเพื่อการส่งออก เพื่อหาแนวทางบริหารจัดการความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทาง รองรับมาตรฐานความปลอดภัยอาหารของประเทศคู่ค้า รวมถึงวิจัยเทคโนโลยีก่อนและหลังการเก็บเกี่ยว การลดการใช้สารเคมี การลดผลกระทบต่อแรงงาน การยืดอายุการเก็บรักษา และการพัฒนาเทคโนโลยีตรวจสอบและคัดแยกคุณภาพ เพื่อลดความสูญเสียและเพิ่มมูลค่าทุเรียนไทย
เป้าหมายสำคัญของความร่วมมือคือการนำโจทย์จากพื้นที่จริงมาพัฒนาเป็นงานวิจัยและนวัตกรรมที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง ตั้งแต่การจัดการแปลงปลูก การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การตรวจสอบคุณภาพ ตลอดจนการรองรับข้อกำหนดและมาตรฐานของตลาดส่งออก พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีให้เกษตรกรสามารถนำไปใช้ได้อย่างเป็นรูปธรรม
ด้านนายกฤติเดช กล่าวว่า การแข่งขันของอุตสาหกรรมทุเรียนในปัจจุบันไม่ได้อยู่ที่ปริมาณผลผลิตเพียงอย่างเดียว แต่คุณภาพ ความปลอดภัย และการปฏิบัติตามมาตรฐานของประเทศคู่ค้าเป็นปัจจัยสำคัญต่อการรักษาตลาดส่งออก ความร่วมมือกับ ARDA จึงเป็นโอกาสในการนำปัญหาจากเกษตรกร ผู้ประกอบการ และภาคส่งออกมาพัฒนาเป็นงานวิจัยและเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์อุตสาหกรรม ตั้งแต่การบริหารจัดการสวนจนถึงการตรวจสอบก่อนส่งออก
ทั้งนี้ ทุเรียนถือเป็นสินค้าเกษตรส่งออกสำคัญของไทย โดยปี 2568 ไทยส่งออกทุเรียนสดสู่ตลาดโลก 979,045 ตัน มูลค่ากว่า 125,737 ล้านบาท ขณะที่ช่วงวันที่ 1 มกราคม–19 กรกฎาคม 2569 ไทยส่งออกทุเรียนสดไปจีน ซึ่งเป็นตลาดหลักแล้วกว่า 1 ล้านตัน มูลค่ากว่า 114,818 ล้านบาท ขณะที่จังหวัดจันทบุรี ซึ่งเป็นฐานผลิตสำคัญ คาดการณ์ฤดูกาลผลิตปี 2569 จะมีผลผลิตประมาณ 683,027 ตัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 18.66 จากปีก่อน
การสานต่อความร่วมมืออีก 5 ปีจึงถือเป็นการยกระดับอุตสาหกรรมทุเรียนไทยจากการเน้น “ผลิตให้ได้” ไปสู่การ “ผลิตให้ดี มีมาตรฐาน ตรวจสอบได้ และแข่งขันได้” โดยมุ่งใช้วิจัยและเทคโนโลยีเป็นกลไกสำคัญในการลดความเสี่ยง เพิ่มมูลค่า และรักษาความเชื่อมั่นของตลาดโลกต่อทุเรียนไทยอย่างยั่งยืน
