เมื่อวันที่ 24 ส.ค. นายแพทย์เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการและแพทย์จากโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้ให้ความรู้เรื่องสุขภาพ ลงในเพจหมอเจด โดยระบุว่า

7 เครื่องดื่มโพแทสเซียมสูง! อยากคุมความดัน เลือกดื่มอะไรดี?

ใครเป็นความดันสูงแล้วเคยได้ยินคำว่า “ต้องลดเค็ม แล้วเพิ่มโพแทสเซียมนะ” แต่พอกลับบ้านก็เริ่มงงครับว่า แล้วโพแทสเซียมอยู่ในอะไร ต้องกินกล้วยทั้งวันหรือเปล่า

จริง ๆ เครื่องดื่มหลายอย่างก็มีโพแทสเซียมครับ และถ้าเลือกดี ๆ มันช่วยเติมโพแทสเซียมในมื้ออาหารได้ โดยโพแทสเซียมมีส่วนช่วยให้ร่างกายขับโซเดียมออกทางปัสสาวะมากขึ้น และช่วยให้หลอดเลือดผ่อนคลายขึ้น จึงมีประโยชน์ต่อการควบคุมความดัน

แต่ผมอยากย้ำก่อนว่า ไม่ได้หมายความว่าดื่มโพแทสเซียมสูงแล้วความดันจะลงทันที หรือแทนยาความดันได้ครับ

และถ้ามีโรคไต ค่าไตต่ำ หรือใช้ยาบางชนิดที่ทำให้โพแทสเซียมสูง ต้องระวังมากเป็นพิเศษ เดี๋ยวผมจะบอกช่วงท้ายครับ

1️⃣ น้ำมะพร้าว เลือกแบบไม่เติมน้ำตาล

ตัวนี้หลายคนน่าจะนึกถึงก่อนครับ น้ำมะพร้าวมีโพแทสเซียมค่อนข้างสูง และดื่มง่าย โดยเฉพาะอากาศร้อน ๆ

ถ้าจะเลือก ผมอยากให้เป็นน้ำมะพร้าวธรรมชาติ ไม่เติมน้ำเชื่อม ไม่เติมน้ำตาล เพราะบางขวดเขียนว่าน้ำมะพร้าวตัวโต ๆ แต่พลิกข้างขวดแล้วน้ำตาลเพิ่มมาอีกเยอะครับ

คนที่กำลังคุมทั้งความดัน น้ำหนัก และน้ำตาล ไม่ต้องดื่มวันละหลายลูกนะครับ ประมาณหนึ่งแก้วเล็ก ๆ เป็นครั้งคราวก็พอ

โพแทสเซียมดี แต่พลังงานก็ยังต้องนับครับ

2️⃣ น้ำมะเขือเทศ ได้โพแทสเซียมดี แต่ต้องพลิกดู “โซเดียม”

ตัวนี้ผมชอบตรงที่มีโพแทสเซียมและยังมีสารจากมะเขือเทศอย่างไลโคปีนด้วย

แต่มีจุดหักมุมครับ น้ำมะเขือเทศสำเร็จรูปบางยี่ห้อโซเดียมสูง ถ้าความดันสูงแล้วเลือกขวดที่เค็มจัด ก็เหมือนเติมโพแทสเซียมเข้าประตูหน้า แล้วโซเดียมเดินเข้าประตูหลังครับ

ดังนั้นให้เลือกสูตรโซเดียมต่ำหรือไม่เติมเกลือ อันนี้สำคัญกว่าคำว่า “เพื่อสุขภาพ” หน้าขวดอีกครับ

3️⃣ นมจืด ก็มีโพแทสเซียม ไม่ได้มีดีแค่แคลเซียม

หลายคนคิดถึงนมแล้วนึกถึงกระดูกอย่างเดียว จริง ๆ นมมีโพแทสเซียมอยู่ด้วยครับ

ถ้าดื่มได้ เลือกนมจืด ไม่เติมน้ำตาล จะเหมาะกว่านมปรุงแต่งรส ข้อดีคือได้ทั้งโปรตีน แคลเซียม และโพแทสเซียมในแก้วเดียว เหมาะกับคนที่อยากเพิ่มโปรตีนด้วย

แต่ถ้าแพ้นม ท้องอืด หรือมีข้อจำกัดเรื่องฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมจากโรคไต ก็ต้องเลือกตามร่างกายครับ

4️⃣ นมถั่วเหลืองไม่หวาน เป็นอีกตัวที่ใช้แทนนมได้ดี

ใครไม่ดื่มนมวัว ลองนมถั่วเหลืองไม่หวานครับ มีทั้งโปรตีนจากถั่วและโพแทสเซียมในระดับหนึ่ง

ผมชอบให้เลือกแบบไม่เติมน้ำตาล เพราะบางกล่องเขียนว่า “นมถั่วเหลือง” แต่หวานจนแทบเป็นของหวานครับ

ถ้าจะดื่มเพื่อช่วยเรื่องสุขภาพหัวใจ อย่าให้เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพกลายเป็นเครื่องดื่มน้ำตาลสูงโดยไม่รู้ตัว

5️⃣ น้ำส้ม มีโพแทสเซียม แต่ไม่ได้แปลว่าดื่มได้เรื่อย ๆ

น้ำส้มมีโพแทสเซียมและวิตามินซีครับ แต่ผมวางไว้ตรงนี้เพราะมีข้อแลกเปลี่ยนชัดเจน

พอเราเอาส้มหลายลูกไปคั้น เราได้น้ำตาลจากผลไม้ค่อนข้างเร็ว แต่เสียใยอาหารไปเยอะเมื่อเทียบกับการกินส้มทั้งลูก

ดังนั้นถ้าจะดื่ม เอาปริมาณเล็ก ๆ ไม่เติมน้ำตาล และไม่ใช้แทนน้ำเปล่าทั้งวันครับ

ถ้ามีเบาหวานหรือไตรกลีเซอไรด์สูง ผมมักชอบให้กินส้มทั้งลูกมากกว่าน้ำส้ม เพราะได้ใยอาหารและอิ่มกว่าครับ

6️⃣ น้ำลูกพรุน โพแทสเซียมค่อนข้างสูง แถมช่วยเรื่องขับถ่ายได้ในบางคน

ใครที่ทั้งความดันสูงและท้องผูกบ่อย ตัวนี้น่าสนใจครับ

น้ำลูกพรุนมีโพแทสเซียม และมีสารอย่างซอร์บิทอลตามธรรมชาติ ซึ่งช่วยให้อุจจาระนิ่มขึ้นในบางคน

แต่ข้อเดียวกันกับน้ำผลไม้ชนิดอื่นคือน้ำตาลค่อนข้างสูง ไม่ใช่ดื่มเป็นขวดใหญ่ทุกวัน

เอาเป็นแก้วเล็ก ๆ และดูน้ำตาลรวมทั้งวันด้วยครับ ของดีถ้าเยอะเกินก็กลายเป็นอีกเรื่องได้เหมือนกัน

7️⃣ สมูทตี้จากผลไม้และโยเกิร์ต “แบบไม่เติมหวาน” ทำได้ แต่ต้องจัดให้เป็น

อันนี้ถ้าทำเอง ผมว่าใช้ได้ดีครับ เช่น โยเกิร์ตไม่หวาน กล้วยครึ่งลูก กีวี ผักใบเขียวเล็กน้อย น้ำเปล่าหรือนมไม่หวาน จะได้โพแทสเซียมจากหลายแหล่งในแก้วเดียว

แต่ขอร้องอย่างหนึ่งครับ อย่าเปลี่ยนสมูทตี้สุขภาพเป็น กล้วย 2 ลูก น้ำผึ้ง อินทผลัม น้ำผลไม้ โยเกิร์ตรสหวาน แล้วเรียกว่า “เฮลท์ตี้”

แบบนั้นโพแทสเซียมมีจริงครับ แต่น้ำตาลก็ยืนต่อคิวอยู่ข้างหลังเหมือนกัน

ถ้าเป็นความดันสูง ผมเลือกเครื่องดื่มแบบไหนก่อน?

ถ้าจะเรียงจากใช้ในชีวิตประจำวันง่าย ๆ ผมจะคิดแบบนี้ครับ น้ำเปล่าเป็นหลัก แล้วค่อยสลับด้วยน้ำมะพร้าวไม่หวาน นมจืด นมถั่วเหลืองไม่หวาน และน้ำมะเขือเทศโซเดียมต่ำ

ส่วนน้ำส้ม น้ำลูกพรุน หรือสมูทตี้ ให้มองเป็นเครื่องดื่มที่มีประโยชน์ แต่ต้องคุมปริมาณมากกว่า เพราะน้ำตาลรวมอาจสูงขึ้นได้ครับ

แล้วโพแทสเซียมช่วยความดันยังไง?

จำง่าย ๆ ครับ โซเดียมเยอะ มักดึงน้ำไว้ในร่างกายมากขึ้น พอน้ำในระบบไหลเวียนเยอะ ความดันก็มีโอกาสสูงขึ้น

ส่วนโพแทสเซียมช่วยให้ไตขับโซเดียมออกมากขึ้น และช่วยเรื่องการทำงานของผนังหลอดเลือด

เพราะฉะนั้นคนความดันสูงไม่ได้มีโจทย์แค่ “ลดเกลือ” แต่ควรเพิ่มอาหารที่มีโพแทสเซียมตามธรรมชาติด้วย เช่น ผัก ผลไม้ ถั่ว นม และปลา

เครื่องดื่มเป็นแค่หนึ่งส่วนครับ อย่าหวังพึ่งน้ำมะพร้าวหนึ่งแก้วแล้วมื้อเที่ยงกินบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปสองห่อ แบบนั้นโพแทสเซียมคงเหนื่อยครับ

แต่มีคนกลุ่มหนึ่งที่ผมไม่อยากให้เพิ่มโพแทสเซียมเอง ตรงนี้สำคัญมากครับ

ถ้ามีโรคไตเรื้อรัง eGFR ต่ำ เคยมีโพแทสเซียมในเลือดสูง หรือใช้ยาความดันบางกลุ่ม เช่น ACE inhibitor, ARB รวมถึงยาบางชนิดที่ช่วยเก็บโพแทสเซียมไว้ในร่างกาย อย่ารีบเพิ่มน้ำมะพร้าว น้ำผัก หรืออาหารเสริมโพแทสเซียมเองครับ

เพราะถ้าโพแทสเซียมสูงเกินไป อาจกระทบจังหวะการเต้นของหัวใจได้

คำว่า “ดีต่อความดัน” ไม่ได้แปลว่า “ยิ่งเยอะยิ่งดี” ตรงนี้ต้องดูค่าไตและยาที่ใช้อยู่ด้วยครับ

ถ้าอยากคุมความดัน ผมไม่ได้อยากให้คิดแค่ว่า “ต้องงดเค็มอย่างเดียว” ลองเพิ่มอาหารและเครื่องดื่มที่มีโพแทสเซียมจากธรรมชาติด้วยครับ

น้ำมะพร้าวไม่หวาน น้ำมะเขือเทศโซเดียมต่ำ นมจืด นมถั่วเหลืองไม่หวาน น้ำส้มปริมาณพอดี น้ำลูกพรุนปริมาณเล็กน้อย หรือสมูทตี้ไม่เติมหวาน

แต่ให้น้ำเปล่าเป็นเครื่องดื่มหลักเหมือนเดิม และจำไว้ว่าการคุมความดันต้องดูทั้งอาหารเค็ม น้ำหนัก การออกกำลังกาย การนอน บุหรี่ แอลกอฮอล์ และยาที่ใช้ครับ

เครื่องดื่มหนึ่งแก้วช่วยเสริมได้ แต่ระบบชีวิตทั้งวันต่างหากที่เป็นคนกำหนดว่าความดันจะไปทางไหน

ใครมีความดันสูงอยู่ ลองคอมเมนต์กันหน่อยครับ ปกติระหว่างวันดื่มอะไรบ่อยที่สุด เผื่อบางแก้วปรับนิดเดียวก็ช่วยได้แล้ว