‘กุลิศ’ ชี้โจทย์ใหญ่โซลาร์ล้านหลังคา ตั้งแต่ราคา ยันซาก จ่อคุมนำเข้าดึงผลิตไทย แบบอีวี

เห็นแล้วต้องอึ้ง!! กับตัวเลขนำเข้าเซลล์แสงอาทิตย์ ที่ใช้ประกอบเป็นแผงโซลาร์เซลล์ เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดประมาณ 88% และ 99.3% ของยอดนำเข้ารวม เป็นการนำเข้าจากจีน คาดว่า ได้รับแรงหนุนจากนโยบายการส่งเสริมการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป ภาคประชาชน ที่ต้องการให้ประชาชนเปลี่ยนหลังคา ผลิตไฟฟ้าใช้เอง เพื่อลดค่าไฟ โดยเตรียมเงินอุดหนุนให้ประชาชนครัวเรือนละ 50,000 บาท เพื่อติดแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคา 1 ล้านครัวเรือน คิดเป็นวงเงินประมาณ 75,000 ล้านบาท  

พร้อมขยายกรอบการรับซื้อไฟฟ้า ภาคประชาชน จาก 5,000 เมกะวัตต์ เป็น 10,000 เมกะวัตต์  ซึ่งจะใช้ระบบเน็ท บิลลิ้ง  ให้ประชาชนใช้ไฟฟ้าที่ผลิตได้เองก่อน ขายไฟฟ้าส่วนเกินเข้าสู่ระบบในอัตราหน่วยละ 2.20 บาท กำหนดปริมาณเสนอขายไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์ ขยายระยะเวลาสัญญารับซื้อจากเดิม 10 ปี เป็น 20 ปี ให้สอดรับกับอายุการใช้งานของแผงโซลาร์เซลล์

กังวลมาตรฐานหวั่นซ้ำรอยแพง ไร้คุณภาพ

แม้หลายคนเห็นด้วยกับนโยบายนี้ แต่หลายคนเริ่มมีประเด็นข้อกังวลกับนโยบายดังกล่าวว่า สุดท้ายเมื่อยอดความต้องการติดตั้งแผงโซลาร์ฯ พุ่งกระฉูด แล้วต่อไปใครจะเป็น “ผู้คุม” ดูแลราคาการติดตั้ง ไม่ให้ประชาชนถูกเอารัดเอาเปรียบ คุมมาตรฐานความปลอดภัยในการติดตั้ง เพราะตอนนี้แผงโซลาร์ฯ จากจีนไหลทะลักเข้ามาต่อเนื่อง ไม่รู้ว่า มาตรฐานเป็นแบบไหนอย่างไร วันดีคืนดีแผงจะไฟไหม้หลังคาหรือไม่อย่างไร ประชาชนไม่อยากให้ซ้ำรอยแบบหลายๆ นโยบายของรัฐที่ผ่านมา สวยหรู แต่ไม่มีมาตรฐานคุม สุดท้าย วัวหายแล้วเพิ่งมาล้อมคอกแทบทุกครั้ง

นำเข้าได้แต่ต้องได้คุณภาพ

“ทีมเศรษฐกิจเดลินิวส์” ได้สอบถามถึงข้อกังวลในประเด็นนี้กับ “กุลิศ สมบัติศิริ” อดีตปลัดกระทรวงพลังงาน ในฐานะประธานคณะอนุกรรมการเพื่อทำหน้าที่พิจารณากลั่นกรองโครงการภายใต้ พ.ร.ก. เงินกู้ด้านพลังงานว่า ประเด็นข้อกังวลต่างๆ ทั้งในเรื่องราคา มาตรฐานต่างๆ แม้กระทั่งการกำจัดซากแผงโซลาร์ฯ ให้ถูกวิธี ทางคณะทำงานเพื่อเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียว ได้มีการหารือร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้ว เช่น สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ได้พูดถึงประเด็นการนำเข้าแผงโซลาร์เซลล์ ซึ่งปัจจุบันประมาณ 80–90% มาจากประเทศจีน ลักษณะเช่นเดียวกับยานยนต์ไฟฟ้า (อีวี) ที่มีการนำเข้าจากจีน

“การนำเข้าไม่ใช่ประเด็นที่ผิด แต่จำเป็นต้องมีการกำกับดูแลด้านมาตรฐาน โดยเฉพาะความปลอดภัยของแผงและการติดตั้ง ทั้งความเสี่ยงจากไฟไหม้ การทนความร้อนและฝน รวมถึงการเกิดไฟฟ้าลัดวงจร จึงจำเป็นต้องมีการตรวจสอบและควบคุมมาตรฐานการติดตั้งอย่างเหมาะสม”

จ่อออกเงื่อนไขดึงโรงงานผลิตไทยนแบบอีวี

รวมทั้งประเด็นภาษีนำเข้า เนื่องจากมีข้อตกลงต่าง ๆ ทำให้ภาษีอาจไม่ได้อยู่ในระดับสูง จึงมีแนวคิดให้พิจารณาแนวทางเดียวกับยานยนต์อีวี คือ สามารถนำเข้าได้ในระยะหนึ่ง แล้วต้องไปหาวิธีกำหนดเงื่อนไขให้เกิดการตั้งโรงงาน และการผลิตในประเทศไทย รวมถึงการจ้างแรงงานไทย เพื่อให้เกิดการพัฒนาอุตสาหกรรมภายในประเทศ

ประเด็นดังกล่าวมีความสำคัญมากขึ้น เนื่องจากในอนาคตความต้องการใช้โซลาร์เซลล์จะเพิ่มขึ้น ทั้งการติดตั้งบนหลังคาบ้าน โรงงาน อาคารราชการ อาคารพาณิชย์ รวมถึงโซลาร์ลอยน้ำ ขณะที่แนวคิด “โรงไฟฟ้าประชาชน” คือการเปิดให้ประชาชนผลิตไฟฟ้าจากบ้านของตนเอง และนำไฟฟ้าส่วนที่เหลือขายเข้าสู่ระบบการขยายการใช้โซลาร์เซลล์จำเป็นต้องพัฒนาระบบควบคุมให้มีประสิทธิภาพ ทั้งระบบส่ง ระบบควบคุม และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง เช่น อินเวอร์เตอร์และสมาร์ทมิเตอร์ ซึ่งทำหน้าที่ส่งข้อมูลไปยังศูนย์ประมวลผลและศูนย์ควบคุม เพื่อบริหารจัดการโหลด แรงดันไฟฟ้า และการตอบสนองของระบบ จึงต้องให้ความสำคัญกับมาตรฐานของระบบโดยรวม

อย่าสนับสนุนแค่สินเชื่อต้องดูทั้งระบบ

ในส่วนของการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อ นอกจากการพิจารณาความเหมาะสมของโครงการแล้ว ควรมีข้อเสนอแนะ และข้อควรระวังด้านมาตรฐาน ความปลอดภัย และระบบควบคุมประกอบด้วย ประเด็นนี้ได้เสนอในการประชุมคณะทำงานขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีเขียว ซึ่งเป็นคณะทำงานภายใต้คณะอนุกรรมการด้านการลงทุน และมีผู้แทนจากสมาคมธนาคาร สภาหอการค้า และสภาอุตสาหกรรมฯ ร่วมกันพิจารณา โดยควรหารือถึงแนวทางการสนับสนุนการลงทุนในอุตสาหกรรมแผงโซลาร์เซลล์ เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้า เนื่องจากความต้องการติดตั้งโซลาร์เซลล์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การสนับสนุนจึงไม่ควรสิ้นสุดเพียงการอนุมัติสินเชื่อ

แต่ควรพิจารณาการสร้างการลงทุนและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องภายในประเทศ ซึ่งจะเป็นประเด็นที่ต้องหารือและระดมความคิดเห็นกันต่อไป อีกประเด็นสำคัญ คือ ระบบ บีอีเอสเอส หรือ ระบบแบตเตอรี่สำรองไฟ ซึ่งต้องพิจารณามาตรฐานและความปลอดภัยเช่นเดียวกับแผงโซลาร์เซลล์ โดยเฉพาะเมื่อมีการขยายการใช้งานระบบดังกล่าว

ราคาต้องเหมาะสมไม่ใช่ถูกแต่ไฟไหม้ง่าย

ด้านราคา ปัจจุบันการติดตั้งโซลาร์เซลล์ขนาดประมาณ 5 กิโลวัตต์ เบื้องต้นราคาอยู่ที่ประมาณ 100,000–130,000 บาท ลดลงจากเดิมราคา  200,000 บาท โดยราคาที่ลดลงจำเป็นต้องพิจารณาควบคู่กับมาตรฐานและความปลอดภัยของอุปกรณ์ เช่น บางยี่ห้อ แม้มีราคาสูงกว่า แต่มีระบบตรวจจับและระบุแผงที่เกิดปัญหาได้ หากเกิดไฟไหม้หรือความผิดปกติในแผงใดแผงหนึ่ง ขณะที่อุปกรณ์ราคาถูกมีหลายผู้ผลิตและหลายรุ่น จึงจำเป็นต้องพิจารณามาตรฐานและระบบความปลอดภัยอย่างรอบคอบ

กำจัดซากต้องถูกวิธีอย่าทิ้งมั่วซั่ว

อีกประเด็นสำคัญ ต้องพิจารณาคือการจัดการแผงโซลาร์เซลล์เมื่อหมดอายุการใช้งาน รวมถึงแบตเตอรี่ เนื่องจากแบตเตอรี่ที่ใช้ในรถยนต์ เมื่อหมดอายุการใช้งานในรถยนต์แล้ว สามารถนำกลับมาใช้ในรูปแบบรียูส เพื่อเป็นบีอีเอสเอส สำหรับสำรองไฟได้ จึงจำเป็นต้องมีระบบและโรงงานรองรับทั้งการกำจัด การนำกลับมาใช้ใหม่ และการพัฒนาแบตเตอรี่ ประเด็นทั้งหมดจึงเป็นกรอบที่มีการส่งให้พิจารณา และจะนำไปหารือและดำเนินการต่อในการประชุมครั้งถัดไป

“ เราจะต้องดูทุกอย่างตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ตั้งแต่ควบคุมแผงให้ได้มาตรฐาน จนถึงราคา และมาตรฐานการติดตั้ง จนถึงการกำจัดซากให้ถูกต้องได้มาตรฐาน ทุกเรื่องเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องควบคู่กัน”