บรรยากาศระหว่างการเยือนทำเนียบขาวอย่างเป็นทางการของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ผู้นำจีน เต็มไปด้วยภาพที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ พยายามแสดงให้เห็นว่า ตัวเขากับผู้นำจีนมีความสัมพันธ์ส่วนตัวที่ใกล้ชิด ตั้งแต่การพาเยี่ยมชมลานจอดเฮลิคอปเตอร์แห่งใหม่ ไปจนถึงการนำชมภาพประธานาธิบดีภายในทำเนียบขาว อย่างไรก็ตาม คำถามสำคัญคือ สีมองความสัมพันธ์นี้ในลักษณะเดียวกันหรือไม่
ตลอดการเยือน ทรัมป์เดินหน้าสร้างบรรยากาศเป็นกันเองอย่างชัดเจน ผู้นำสหรัฐสัมผัสแขนของผู้นำจีนหลายครั้ง พูดถึง “มิตรภาพที่ยิ่งใหญ่อย่างแท้จริง” และพยายามเรียกเสียงหัวเราะจากแขกคนสำคัญ ในคลิปที่ผู้ช่วยของทรัมป์เผยแพร่ ทรัมป์พาสีเดินชมภาพผู้นำสหรัฐ ซึ่งติดเรียงเป็นแนวบริเวณระเบียงทางเดินของทำเนียบขาว ก่อนชี้ให้ดูภาพเครื่องลงนามอัตโนมัติ หรือ “ออโตเพน” ซึ่งนำมาใช้แทนภาพของอดีตประธานาธิบดีโจ ไบเดน
“ทรัมป์ แล้วก็ทรัมป์ และนี่คือออโตเพน” ทรัมป์กล่าว ขณะที่สีหัวเราะกับมุกดังกล่าว จากนั้นทรัมป์ยังพาผู้นำจีนไปชมภาพถ่ายการพบกันในอดีตที่ติดอยู่บริเวณปีกตะวันตกของทำเนียบขาว พร้อมถามติดตลกว่า “นั่นใคร ผมจำเขาไม่ได้” ก่อนตบแขนสีและกล่าวเสริมว่า สหรัฐให้ความเคารพผู้นำจีนอย่างมาก
นอกจากนี้ ทรัมป์ยังสร้างประวัติศาสตร์ด้วยการเดินทางไปรับสีที่สนามบินด้วยตนเอง นับเป็นครั้งแรกที่ประธานาธิบดีสหรัฐให้การต้อนรับผู้นำจีนในลักษณะนี้ แม้สีไม่ได้มอบการต้อนรับแบบเดียวกันแก่ทรัมป์ ระหว่างการเยือนกรุงปักกิ่งเมื่อเดือน พ.ค.ที่ผ่านมาก็ตาม การต้อนรับดังกล่าวจึงสะท้อนว่า ผู้นำสหรัฐให้ความสำคัญกับการสร้างสายสัมพันธ์ส่วนตัวครั้งนี้มากเพียงใด
อีกหนึ่งช่วงสำคัญของการเยือนเกิดขึ้น เมื่อทรัมป์พาสีไปชมลานจอดเฮลิคอปเตอร์ขนาดใหญ่ที่สร้างขึ้นบนสนามหญ้าด้านใต้ของทำเนียบขาว ผู้นำสหรัฐยังเชิญผู้นำจีนเข้าไปชมภายใน “มารีนวัน” ซึ่งเป็นเฮลิคอปเตอร์ประจำตำแหน่งประธานาธิบดี ที่ถือเป็นอากาศยานที่มีความสำคัญและอ่อนไหวด้านความมั่นคงอย่างยิ่ง
ผู้นำทั้งสองคนไม่ได้ตอบคำถามของผู้สื่อข่าวเกี่ยวกับประเด็นสำคัญ ตั้งแต่อิหร่าน ไต้หวัน ไปจนถึงปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) โดยทรัมป์กลับพูดถึงวัสดุก่อสร้าง ว่าสีชื่นชอบหินแกรนิตและมีความเชี่ยวชาญเรื่องหิน นอกเหนือจากความสามารถอีกหลายด้าน คำพูดดังกล่าวของทรัมป์ทำให้ผู้นำจีน ซึ่งก่อนหน้านั้นมีสีหน้าเคร่งขรึมระหว่างพิธีการ หัวเราะออกมาเล็กน้อย
ความกระตือรือร้นของทรัมป์ยังปรากฏให้เห็นชัดอีก เมื่อเขาชื่นชมผู้สื่อข่าวจีนภายในห้องทำงานรูปไข่ ว่าเป็นคณะสื่อมวลชนที่เป็นมิตรมากที่สุด ทั้งที่ก่อนหน้านั้นเพียงไม่กี่วัน ทำเนียบขาวเพิ่งห้ามผู้สื่อข่าวสังกัดสำนักข่าวใหญ่สามแห่งของสหรัฐ เข้ามาทำข่าวในทำเนียบขาว
ทั้งนี้ ทรัมป์มีประวัติพยายามสร้างความสัมพันธ์กับผู้นำประเทศที่มีอำนาจรวมศูนย์ และมักแสดงความชื่นชมต่ออำนาจของผู้นำเหล่านั้น อย่างไรก็ดี ความพยายามผูกมิตรกับสีหลังกลับเข้าสู่ทำเนียบขาวถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจ เพราะในวาระแรก ทรัมป์เคยเผชิญหน้ากับจีนอย่างแข็งกร้าว ทั้งเรื่องสงครามการค้าและการแพร่ระบาดของโควิด-19
นักวิเคราะห์บางส่วนมองว่า เป็นเรื่องน่าสนใจที่มีการปรับเปลี่ยนกำหนดการบางรายการ เพื่อเปิดทางให้ทรัมป์นำสีเยี่ยมชมลานจอดเฮลิคอปเตอร์ กระนั้น ตลอดการเยือนสหรัฐ สีมักพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างรัฐต่อรัฐ และการรักษาสมดุลของดุลอำนาจ แต่ทรัมป์ให้ความสำคัญกับความเข้ากันได้ระหว่างบุคคล
แม้สีร่วมยิ้มและหัวเราะกับมุกของทรัมป์ทุกครั้ง แต่ถ้อยแถลงอย่างเป็นทางการของผู้นำจีนกลับมีความสุขุมและเยือกเย็นกว่า ขณะที่ทรัมป์เน้นย้ำเรื่องมิตรภาพ สีพูดถึง “ความรับผิดชอบ” ของทั้งสองประเทศในการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ พร้อมระบุจุดยืนและเส้นแบ่ง ที่จีนไม่ต้องการให้ถูกล่วงละเมิดในประเด็นเอไอ ไต้หวัน และอิหร่าน
ผู้นำจีนอาจยินดีปล่อยให้ทรัมป์เชื่อว่า ทั้งสองคนเป็นเพื่อนสนิท เพราะเป็นประโยชน์ต่อรัฐบาลปักกิ่งในการซื้อเวลาและรักษาเสถียรภาพของความสัมพันธ์ อย่างไรก็ตาม สำหรับสี ประเด็นสำคัญอาจไม่ใช่มิตรภาพส่วนตัว แต่เป็นการได้รับการยอมรับและความเคารพในฐานะผู้นำของชาติมหาอำนาจ
จีนมองตนเองในฐานะศูนย์กลางสำคัญของโลก และต้องการการยอมรับในสถานะที่คิดว่าควรได้รับ ดังนั้น การต้อนรับสีอย่างเป็นทางการที่ทำเนียบขาวจึงอาจเป็นเพียงสิ่งพื้นฐานที่ผู้นำจีนคาดหวัง มากกว่าจะเป็นสัญญาณว่า สีมีความรู้สึกเป็นมิตรต่อทรัมป์ในระดับเดียวกัน
ภาพการหยอกล้อ การตบแขน และการเยี่ยมชมเฮลิคอปเตอร์อาจช่วยสร้างบรรยากาศเชิงบวก แต่เบื้องหลังรอยยิ้มยังคงมีการแข่งขันทางยุทธศาสตร์ ผลประโยชน์แห่งชาติ และความไม่ไว้วางใจระหว่างสองมหาอำนาจ สำหรับทรัมป์ ความสัมพันธ์อาจเริ่มต้นจากเคมีส่วนตัว แต่สำหรับสี ความสัมพันธ์กับสหรัฐ ดูจะเป็นเรื่องของอำนาจ สถานะ และผลประโยชน์ระยะยาวมากกว่า.
เรียบเรียงโดย : ทีมข่าวต่างประเทศ
เครดิตภาพ : REUTERS
