“มองไกล เห็นใกล้” สัปดาห์นี้ ช่วงแรกรัฐบาลประกาศใช้มาตรการ “ล็อกดาวน์” หยุดการแพร่กระจาย พร้อมวลี “การ์ดอย่าตก” แต่ครั้งนั้นการแพร่ระบาดทั่วโลกไม่ได้ส่งผลกระทบกับระบบสาธารณสุขมากนัก
กระทั่งระลอก 2 และ 3 ที่รุนแรงขึ้น ชื่อของสายพันธุ์ “เดลต้า” เป็นเหมือนทูตมรณะ คนไทยจำนวนไม่น้อย บุคลากรด่านหน้างานล้นมือ เตียงใน รพ.มีผู้ป่วยเข้ารักษาเต็มอัตรา ขณะที่วัคซีนยี่ห้อต่างๆ ยังเป็นความรู้ใหม่ที่คนทั้งโลกฝากความหวังเอาไว้ จากเคยคิดว่าได้รับวัคซีนคุณภาพดี 2 เข็ม ก็เพียงพอป้องกัน กระแสบูสเตอร์เข็มที่ 3 กำลังจะทำให้สถานการณ์ลดลง ก็ปรากฏสายพันธุ์ “โอมิครอน” ขึ้นมาซ้ำ และเข้าสู่การระบาดระลอก 4 ช่วงปลายปี 2564 โดยไม่ได้พักหายใจ
“ข้อมูลสำคัญของโอมิครอนที่ชัดเจน 3 ประการ ประการแรกคือ ติดต่อง่ายจริงหรือไม่ ตอบได้ทันทีว่า จริง ประการที่สอง หลบหลีกภูมิต้านทานของวัคซีนจริงหรือไม่ ข้อมูลชัดเจนแล้วว่า วัคซีน 2 เข็ม ไม่ว่ายี่ห้อใด ไม่เพียงพอในการป้องกัน จำเป็นต้องอาศัยเข็ม 3 ลดความรุนแรงของโรค ประการที่สาม ความรุนแรงของโรค จากการศึกษามีแนวโน้มลดลงแต่ยังสรุปไม่ได้เพราะยังเป็นเพียงแค่การเริ่มต้น”
หมายความว่ากว่า 2 ปีที่ระบาด หน้าที่ของรัฐบาลที่ต้องบริหารจัดการสถานการณ์ไม่ให้เพิ่มมากขึ้น การจัดการวัคซีนที่ต้องมีเพียงพอและเข้าถึงได้ง่ายแล้ว ปัจจัยสำคัญสุดที่ไม่สามารถควบคุมได้คือการ “กลายพันธุ์” ที่สร้างโจทย์ใหม่ให้วงการแพทย์ทั้งโลกต้องเดินตามอยู่ 1 ก้าวเสมอ
โรคอุบัติใหม่นี้จึงไม่ใช่ “โรคกระจอก” เพราะถ้ากระจอกสถานการณ์ระบาดในสหราชอาณาจักรและกลุ่มประเทศยุโรปก็ต้องควบคุมไม่ให้แพร่กระจายได้
การเกิดขึ้นของโอมิครอน 1 เดือนกว่า แต่ปรากฏว่าจำนวนรหัสพันธุกรรมเพิ่มขึ้นรวดเร็ว และมีแนวโน้มสูงที่จะเข้ามาแทนที่สายพันธุ์เดลต้า ซึ่งแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดเชื้อหลายคนให้ความเห็นตรงกันว่า เปิดศักราช 2565จะเป็นเวลาของโอมิครอนอย่างแท้จริง
การถือกำเนิดของโอมิครอนยังเป็นจังหวะเวลาเดียวกับที่รัฐบาลประกาศเปิดประเทศ ให้ชาวต่างชาติที่ฉีดวัคซีน 2 เข็ม ไม่ต้องกักตัว ได้โอกาสนำสายพันธุ์ใหม่ที่ระบาดเร็วกว่าติดตัวมาด้วย ทั้งที่มีผู้ท้วงติงควรเปิดกิจการ สถานบริการ นำร่องแต่ละจังหวัดให้คนในประเทศค่อยๆ ฟื้นเศรษฐกิจฐานรากก่อน อย่าเพิ่งแสดงความอยากให้ต่างชาติเข้ามาแบบออกนอกหน้า แต่ผลที่ได้กลับมาคือ ทุกวันนี้รัฐก็ยังมีคำสั่งให้ปิดสถานบริการต่างๆ เหมือนเดิม
ปี 2565 ถ้าประเมินเฉพาะแง่การระบาดของโอมิครอน แพทย์ยืนยันชัดว่าสายพันธุ์นี้ระบาดรวดเร็ว จำนวนตัวเลขผู้ติดเชื้อจะเพิ่มสูงขึ้น แต่จำนวนผู้เสียชีวิตน้อยลง เนื่องจากประชาชนได้รับวัคซีนเข็มที่ 2 ทั่วประเทศมีประมาณ 70% ความเสี่ยงของการระบาดจะตกอยู่กับผู้ที่ยังไม่รับวัคซีน ในขณะที่การบูสเตอร์วัคซีนเข็มที่ 3 และ 4 ก็มีแนวโน้มสูงมาก
อย่างไรก็ตาม เมื่อนำศักยภาพการบริหารมาประเมินก็จะพบว่ายังคงเสี่ยงสูงที่จะชักลากประเทศไปอย่างไร้ทิศทาง เพราะการมีวัคซีนเหลือเฟืออยู่ใน “ตู้แช่” ไม่ได้แปลว่าจะปลอดภัย 100% ตราบที่ผู้มีอำนาจยังไม่สามารถปรับมุมมอง ยังแยกไม่ออกระหว่างประโยชน์ประชาชนกับตัวเอง การจะได้เห็นเศรษฐกิจฟื้นตัวไปพร้อมๆ กับการระบาดโควิดเป็นเรื่องที่…เป็นไปไม่ได้
ที่ต้องจับตาคือ แรงเหวี่ยงจากบุคลากรทางการแพทย์หลังแบกภาระหนักมานาน อะไรคือรางวัลตอบแทนจากวิกฤติ ความยุติธรรมที่กระทรวงสาธารณสุขต้องจัดสรรเป็นไปอย่างไร และรัฐบาลควรเริ่มคิดหาทางแก้ปัญหาบุคลากรที่มีแนวโน้มจะขาดแคลนตั้งแต่วันนี้ได้แล้ว
วิกฤติการระบาดในปีนี้ที่หนักหนาสาหัสเป็นเพียงแค่เริ่มต้นเท่านั้น ปีหน้าสถานการณ์ระบาดทั่วโลกจะทำให้ไทยได้เจอของจริงอย่างแน่นอน
หลง หลังลาย
