เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางหรือใหญ่ ผลัดใบ สูง 15-25 เมตร ลำต้นเปลาตรง มีหนามทั่วไป ใบ เป็นใบเดียวลักษณะเรียงเวียนกันเป็นกลุ่มตามปลายกิ่งช่อหนึ่งมีปลายใบย่อยแผ่ออกเป็นวงกลม 5-7 ใบ เนื้อใบค่อนข้างหนา เกลี้ยง ขอบใบเรียบ ก้านช่อใบยาวโคนก้านบวมเล็กน้อย ดอก โตสีชมพูแกมเลือดหมูที่เป็นสีทองหายาก มีกลิ่นหอมเอียน ออกเป็นกระจุกหรือเป็นกลุ่ม ๆ ละ 3-5 ดอก ฐานรองดอกเป็นรูปถ้วยแข็ง ๆ สีคล้ำขอบหยัก 3-4 แฉก
กลีบดอกมี 5 กลีบ รูปขอบขนาน เมื่อบานเต็มที่ ขนาด 8-10 ซม. ปลายกลีบจะแผ่ออกและม้วนกลับมาทางขั้วดอก หลุดล่วงง่าย เกสรผู้มีจำนวนมาก ติดกันเป็นกลุ่ม และอยู่ติดกับฐานดอกด้านใน ผล รูปทรงกระบอก ผิวแข็ง เมื่อแก่จัดจะแตกอ้าออกตามรอย ประสาน เมล็ดเล็ก รูปทรงกลมสีดำมีจำนวนมาก ห่อหุ้มด้วยปุยฝ้ายสีขาว
งิ้ว ถูกนำมาใช้ประโยชน์มากมายหลายด้านตั้งแต่ในอดีตแล้ว เกสรตัวผู้จากดอกนำไปตากแห้ง ใช้เป็นส่วนประกอบในขนมจีนน้ำเงี้ยว และแกงแคได้ ดอกสดใช้ลวกจิ้มกับน้ำพริก เมล็ดนำมาตั้งเอาน้ำมัน นำมาใช้ปรุงอาหาร และใช้ทำสบู่เปลือกต้นให้เส้นใยสามารถนำมาใช้ทำเชือก ส่วนเนื้อไม้ใช้ทำไม้จิ้มฟัน ก้านไม้ขีดไฟ ของเล่น กล่องใส่สินค้า หีบศพ ไม้พาเลท แจว และพาย เป็นต้น
นอกจากนี้ยังมีสรรพคุณอาทิ ช่วยบำรุงระบบไหลเวียนโลหิต แก้ความดันโลหิตสูงใช้ถอนพิษแก้ไตพิการ แก้ไตชำรุด แก้ไตอักเสบ รักษากระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง ช่วยบรรเทาอาการท้องเดิน แก้ท้องเสียลงท้อง แก้บิดเลือด แก้บิดมูกเลือด ช่วยขับพยาธิ แก้อัมพาต แก้อาการบวม จากการกระแทก แก้เอ็นอักเสบ ช่วยแก้พิษไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ช่วยขับปัสสาวะ ใช้ห้ามเลือด รักษาแผล ใช้สมานแผล รักษาฝีหนอง
รักษาแผลในกระเพาะอาหาร ช่วยบำรุงกำลัง แก้ตกเลือด แก้ท้องเสีย ช่วยให้อาเจียน แก้กระเพาะอาหารอักเสบ รักษาแผลในกระเพาะอาหาร ใช้รักษาแผลเรื้อรังในไต ใช้รักษาโรคหนองในเรื้อรัง แก้มะเร็ง แก้ฟกช้ำ แก้อักเสบ รักษาพิษไข้ รักษาริดสีดวง แก้ท้องร่วง.



