นางศศิญา ปานตั้น รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตร ในฐานะโฆษกกรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้สั่งการให้ตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีการจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่กะเพรา 4 พันธุ์ ได้แก่ แก้วจุรี 01 แก้วจุรี 02 แก้วจุรี 03 และแก้วจุรี 04 นั้น ผลการตรวจสอบพบว่าการจดทะเบียนทั้ง 4 พันธุ์ดำเนินการถูกต้องตามกฎหมายและหลักเกณฑ์ที่กำหนด โดยการตรวจสอบครอบคลุมเอกสารประกอบคำขอ ประวัตินักปรับปรุงพันธุ์ และข้อตกลงแบ่งปันผลประโยชน์ ซึ่งพบว่ามีความครบถ้วน นอกจากนี้ พันธุ์กะเพราทั้ง 4 พันธุ์ยังผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติพันธุ์พืชใหม่ตามหลัก DUS (Distinctness, Uniformity, Stability) หรือความแตกต่าง ความสม่ำเสมอ และความคงตัว โดยมีลักษณะประจำพันธุ์แตกต่างจากพันธุ์เปรียบเทียบอย่างชัดเจน ทั้งรูปร่างและขนาดใบ
สำหรับขั้นตอนการประกาศโฆษณา กรมวิชาการเกษตรได้เปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นคัดค้านเป็นระยะเวลา 90 วันตามที่กฎหมายกำหนด เมื่อครบกำหนดไม่ปรากฏว่ามีผู้ยื่นคัดค้าน กรมฯ จึงดำเนินการออกหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนพันธุ์พืชใหม่ให้แก่ผู้ยื่นคำขอ
การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่เป็นสิทธิตามกฎหมายที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนสามารถยื่นขอได้ ทั้งบุคคลทั่วไป มหาวิทยาลัย และภาคเอกชน โดยสิทธิการคุ้มครองจะจำกัดเฉพาะพันธุ์พืชที่ได้รับการจดทะเบียนเท่านั้น ไม่ได้ครอบคลุมไปถึงกะเพราพันธุ์พื้นเมืองหรือพันธุ์ทั่วไป
ดังนั้น เกษตรกรยังสามารถปลูกกะเพราเพื่อบริโภค เก็บใบไปจำหน่าย หรือนำไปประกอบอาหารเพื่อจำหน่ายได้ตามปกติ ไม่มีข้อจำกัดในการใช้ประโยชน์ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม หากนำพันธุ์กะเพราที่ได้รับความคุ้มครองไปขยายพันธุ์เพื่อการค้า เช่น ผลิตเมล็ดพันธุ์ เพาะต้นกล้า หรือปักชำกิ่งเพื่อจำหน่าย จะต้องได้รับอนุญาตจากผู้ทรงสิทธิก่อน
ทั้งนี้ นับตั้งแต่มีการจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์กะเพราทั้ง 4 พันธุ์มาเป็นระยะเวลากว่า 2 ปีครึ่ง ยังไม่มีรายงานการร้องเรียนจากเกษตรกรหรือผู้บริโภคเกี่ยวกับผลกระทบจากการคุ้มครองพันธุ์พืชดังกล่าว อย่างไรก็ตาม กรมวิชาการเกษตรได้จัดตั้งศูนย์รับเรื่องร้องทุกข์ ณ ศูนย์ราชการสะดวกกรมวิชาการเกษตร เพื่อเป็นช่องทางรับเรื่องร้องเรียนและให้ความช่วยเหลือผู้ที่ได้รับผลกระทบ โดยสามารถติดต่อสอบถามหรือร้องทุกข์ได้ที่เจ้าหน้าที่กองคุ้มครองพันธุ์พืช กรมวิชาการเกษตร
