ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐ (ซีดีซี) ระบุว่า เฟนทานิล สามารถมีฤทธิ์แรงกว่า เฮโรอีน ถึง 50 เท่า และมากกว่า มอร์ฟีน 100 เท่า โดย เฟนทานิล ในรูปแบบที่ผิดกฎหมายส่วนใหญ่ ถูกผลิตโดยแก๊งค้ายาเสพติดในเม็กซิโก และแพร่หลายในสหรัฐ
เฟนทานิล เป็นยาทางกฎหมายที่มีการควบคุมอย่างเข้มงวด แพทย์และเภชัชกรเท่านั้นต้องเป็นผู้สั่งยาดังกล่าว เพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวดในผู้ป่วยมะเร็ง, ผู้ป่วยหลังการผ่าตัด และผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรังที่ดื้อสารโอปิออยด์ชนิดอื่น
อย่างไรก็ตาม เฟนทานิล ในรูปแบบที่ผิดกฎหมาย ซึ่งเป็นผงที่มักถูกนำไปผสมในยา และยาเสพติดตัวอื่น กำลังครอบงำตลาดยาในสหรัฐ โดยยาเสพติดเหล่านี้ถูกผลิตขึ้นในห้องปฏิบัติการลับในเม็กซิโก จากสารเคมีที่หาได้ง่าย
เฟนทานิล มีฤทธิ์รุนแรงมาก โดยรูปแบบบริสุทธิ์ของมันในปริมาณราวซองน้ำตาล 2 ซอง สามารถส่งผลต่อผู้ใช้ได้นานถึง 1 ปี และเมื่อผู้จำหน่ายยาผสมเฟนทานิลเข้ากับยาเม็ดอื่น ๆ หรือแปรรูปให้เป็นยาเม็ดผิดกฎหมาย ปริมาณสารในยาจำนวนมากก็เพียงพอที่ทำให้เกิดการใช้ยาเกินขนาด จนถึงแก่ชีวิตได้
แม้ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า ทำไมเฟนทานิลจึงปรากฏในยาจำนวนมากเช่นนี้ แต่หลักฐานที่บ่งบอกถึง การพบเฟนทานิลเพิ่มขึ้นนั้น มาจากการทดสอบในห้องปฏิบัติการเกี่ยวกับอาการชักที่เกิดจากยาเสพติด, การทดสอบทางพิษวิทยา และการรับรองการเสียชีวิตที่ต้องใช้เวลานานหลายเดือน ตามข้อมูลของสถาบันวิจัยการติดยาเสพติดแห่งชาติ (เอ็นไอดีเอ)
ด้านบรรดาเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายเชื่อว่า ในบางกรณี เฟนทานิลถูกนำไปผสม “โดยบังเอิญ” เนื่องจากผู้ผลิตยาทำงานกับผงสีขาวหลายชนิดในห้องปฏิบัติการเดียวกัน ส่วนอีกกรณีหนึ่ง คือ ผู้ผลิตยาทำการทดลอง เพื่อพยายามสร้างสารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทชนิดใหม่
อนึ่ง เฟนทานิลแทรกซึมเข้าไปในทุกช่องทางของการจัดหายาเถื่อน โดยสัดส่วนของยาปลอมที่ยึดได้ในสหรัฐ ซึ่งมีปริมาณเฟนทานิลที่อาจทำให้เสียชีวิต เพิ่มขึ้นจากเดิมที่ 10% เมื่อปี 2560 เป็น 60% ในปี 2565 ตามตัวอย่างที่วิเคราะห์โดยสำนักงานปราบปรามยาเสพติดสหรัฐ (ดีอีเอ)
ทั้งนี้ทั้งนั้น มีความเป็นไปได้เช่นกัน ว่าผู้ใช้เมทแอมเฟตามีนอาจได้รับเฟนทาทิลโดยไม่ได้ตั้งใจในบางครั้งแต่ผู้ใช้จำนวนมากจงใจใช้เมทแอมเฟตามีน และสารโอปิออยด์พร้อมกัน หรือตามลำดับ เพื่อพยายามสร้างสมดุล หรือชดเชยผลกระทบของสารที่ใช้ ซึ่งการผสมผสานการใช้ยาเช่นนี้ กำลังกลายเป็นตัวขับเคลื่อนใหม่ของการใช้ยาเกินขนาดในสหรัฐ.
เลนซ์ซูม
