นายซาดิกี แพทริก วัย 40 ปี ยังคงเสียใจกับการสูญเสียจูดิธ บุตรสาวของเขา วัย 15 ปี ในเมืองมองบวาลู ทางตะวันออกของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (ดีอาร์คองโก) ซึ่งเธอเป็นหนึ่งในเหยื่อรายล่าสุดของโรคอีโบลา ขณะที่ประเทศกำลังต่อสู้กับการแพร่ระบาดครั้งที่ 17 ในช่วงเวลาเพียง 50 ปี


แพทริกบรรยายสถานการณ์ในเมืองมองบวาลูว่า “เลวร้ายมาก” โดยเขากล่าวหาว่า ทางการดีอาร์คองโกล้มเหลวในการดำเนินการควบคุมอย่างรวดเร็วเพียงพอ ก่อนที่การแพร่ระบาดจะขยายวงกว้าง


ตามข้อมูลจากทางการดีอาร์คองโก เมืองมองบวาลูเป็นสถานที่มีการรายงานพบผู้ป่วยกลุ่มแรกในการระบาดของโรคอีโบลาครั้งใหม่ ซึ่งประชาชนกล่าวว่ามีผู้เสียชีวิตในหมู่บ้านทุกวัน และหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ ก็พยายามอย่างหนักในการรับมือ


กระนั้น การระบาดที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในดีอาร์คองโก เน้นย้ำให้เห็นว่าระบบสาธารณสุขที่เปราะบาง ความยากจน และความขัดแย้งที่ดำเนินอยู่ ส่งผลให้ชุมชนหลายแห่งมีความเสี่ยงต่อโรคร้ายแรงเป็นพิเศษ


พญ.ฟรานซีน เอ็มโบนา เพนเดซา แพทย์ชาวคองโกที่ช่วยต่อสู้กับโรคอีโบลาในจังหวัดคิวูเหนือ ระหว่างปี 2561-2563 กล่าวว่า การบริโภคอาหารที่ไม่ปลอดภัย การเข้าถึงน้ำสะอาดที่จำกัด และจุดอ่อนในระบบสาธารณสุข เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการระบาดซ้ำแล้วซ้ำอีก


“ประชาชนของเราเคยชินกับการรับประทานอาหารดิบหรือปรุงไม่สุก เราย่างเนื้อที่สุกไม่ทั่วถึง ซึ่งทำให้เชื้อโรคเจริญเติบโต และก่อให้เกิดการระบาด โดยอีกปัจจัยหนึ่งคือการเข้าถึงน้ำสะอาด ซึ่งย่ำแย่มากในดีอาร์คองโก อีกทั้งโรงพยาบาลในพื้นที่ห่างไกลก็เข้าถึงได้ยาก และมีเจ้าหน้าที่ขาดคุณสมบัติ” พญ.เอ็มโบนา กล่าวเพิ่มเติม


อนึ่ง ดีอาร์คองโกเกิดการระบาดของโรคอีโบลาโดยเฉลี่ยทุก ๆ สามปี ซึ่งการระบาดครั้งที่ 10 ของโรคอีโบลาสายพันธุ์ซาอีร์ สร้างความเสียหายอย่างหนักในจังหวัดคิวูเหนือ และจังหวัดอิตูรี ระหว่างปี 2561-2563 และคร่าชีวิตผู้คนไปมากกว่า 2,300 ราย


สำหรับ พญ.เอ็มโบนา การขาดการเข้าถึงบริการดูแลสุขภาพที่มีคุณภาพได้อย่างง่ายดาย เป็นสาเหตุหลักของการกลับมาแพร่ระบาดของโรคอีโบลาในดีอาร์คองโก เพราะหากมีผู้ป่วยที่ไม่ได้รับการรักษา พวกเขาสามารถแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้ง่าย


ด้านนพ.โรดริเกซ คิซานโด แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพสิ่งแวดล้อม เชื่อว่าความล้มเหลวของระบบสาธารณสุข ทำให้ดีอาร์คองโกกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์โรคระบาด พร้อมกับเสริมว่า ดีอาร์คองโกเป็นประเทศที่มีขนาดกว้างใหญ่ ดังนั้น ทางการจึงควรนำสถานพยาบาลมาใกล้ชิดกับประชาชนมากขึ้น เพื่อปรับปรุงการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ ซึ่งความยากจนและการขาดแคลนยา ทำให้เรื่องนี้มีความเร่งด่วน


ขณะที่ พญ.อัลฟองซีน มูโฮซา แพทย์ชาวคองโกอีกคนหนึ่ง กล่าวว่า การระบาดของโรคที่เพิ่มขึ้นในดีอาร์คองโก เกิดจากปัจจัยหลายประการที่ซับซ้อน ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม ชีวภาพ เศรษฐกิจ สังคม และโครงสร้าง ซึ่งทำให้ประเทศนี้มีความเสี่ยงต่อเชื้อโรคเป็นพิเศษ


“การตัดไม้ทำลายป่า การขยายพื้นที่เกษตรกรรม และการล่าสัตว์ ทำให้ผู้คนสัมผัสโดยตรงกับสัตว์ที่เป็นพาหะของโรค เช่น ค้างคาว ลิง และหนู ซึ่งเอื้อต่อการแพร่กระจายของโรคต่าง ๆ เช่น โรคอีโบลา และโรคฝีดาษลิง” พญ.มูโฮซา กล่าวเสริม


นอกจากนี้ นายกลัวร์ โคโค นักวิเคราะห์ด้านภูมิรัฐศาสตร์ อธิบายว่า การระบาดของโรคในภาคตะวันออกของดีอาร์คองโก เป็น “ผลพวง” ของความขัดแย้งทางอาวุธ และการขาดความมั่นคงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งความเสี่ยงด้านความปลอดภัย อาจส่งผลให้ผู้คนไม่กล้าไปพบแพทย์.

เลนซ์ซูม

เครดิตภาพ : REUTERS