จากการศึกษาปัจจุบันพบว่ามะเร็งเต้านมร้อยละ 5-10 เกิดจากพันธุกรรมที่ผิดปกติ เช่น BRCA1 BRCA2 โดยสามารถถ่ายทอดจากบิดามารดาไปยังบุตรได้ อย่างไรก็ตาม มะเร็งเต้านมส่วนใหญ่เกิดจากการกลายพันธุ์ของเซลล์ปกติ ซึ่งปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งเต้านมมีหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นการมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม การมีพันธุกรรมผิดปกติเคยมีรอยโรคเต้านมที่มีความเสี่ยงสูง เช่น Atypical Hyperplasia เคยได้รับการฉายแสงบริเวณทรวงอก มีเนื้อเต้านมหนาแน่น การได้รับฮอร์โมนเอสโตรเจน เป็นเวลานาน เช่น คนไข้ที่มีประจำเดือนก่อนอายุ 12 ปี หรือภาวะหมดประจำเดือนเมื่ออายุมากกว่า 55 ปี ไม่มีบุตร หรือมีบุตรคนแรกเมื่ออายุมากกว่า 30 ปี ไม่เคยให้นมบุตร การได้รับยาคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนทดแทนเป็นเวลานาน นอกจากนี้พฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การดื่มเหล้า สูบบุหรี่ ภาวะโรคอ้วน ก็เพิ่มความเสี่ยงของมะเร็งเต้านมเช่นกัน
ในผู้หญิงควรมีการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมเพื่อลดความเสี่ยงการเป็นมะเร็งเต้านม โดยสามารถทำได้ด้วยการตรวจเต้านมด้วยตัวเอง (Breast Self Examination : BSE) เดือนละครั้ง ตั้งแต่อายุ 25 ปีขึ้นไป และแนะนำให้ตรวจวันที่ 7 หลังจากมีประจำเดือนวันแรก เต้านมไม่คัดตึง เพื่อคลำก้อนได้ง่าย เมื่ออายุถึง 40 ปีขึ้นไป ควรเข้ารับการตรวจเต้านมโดยบุคลากรทางการแพทย์ (Clinical Breast Examination : CBE) ควบคู่ไปกับการตรวจด้วยวิธีแมมโมแกรมและอัลตราซาวนด์ (Mammogram and Ultrasound) เป็นประจำทุกปี โดยการตรวจด้วยวิธีแมมโมแกรมจะช่วยให้มองเห็นหินปูนขนาดเล็กได้อย่างชัดเจน ในขณะที่อัลตราซาวนด์จะช่วยให้เห็นก้อนหรือถุงน้ำได้ดี แม้การตรวจด้วยวิธีแมมโมแกรมจะได้รับรังสี แต่ก็เป็นปริมาณที่น้อยมากและมีความเสี่ยงในระดับต่ำมาก จึงเป็นวิธีมาตรฐานที่แนะนำให้ผู้หญิงทุกคนตรวจเมื่อถึงเกณฑ์หรือมีความเสี่ยงตามที่แพทย์แนะนำ ซึ่งจะช่วยให้ตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ช่วยลดอัตราการตายจากมะเร็งเต้านม และเพิ่มโอกาสการสงวนเต้าไว้ได้ ส่วนในรายที่ตรวจพบความผิดปกติทางพันธุกรรม ควรเริ่มตรวจเต้านมโดยแพทย์ ตรวจแมมโมแกรมและอัลตราซาวนด์ รวมทั้งส่งตรวจรังสีวินิจฉัยพิเศษเพิ่มเติม เช่น การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ได้ตั้งแต่อายุ 25 ปี ตามคำแนะนำของแพทย์
การตรวจแมมโมแกรมและอัลตราซาวนด์จะรายงานเป็น BIRADS category โดยแบ่งตามความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งเต้านม ซึ่ง BIRADS 1 และ BIRADS 2 แนะนำให้ตรวจติดตามทุกปี BIRADS 3 ตรวจพบรอยโรคที่มีโอกาสเป็นมะเร็งน้อยกว่า 2% แนะนำตรวจติดตามที่ 6 เดือน และ BIRADS 4 และ BIRADS 5 ตรวจพบความผิดปกติที่ควรต้องตรวจชิ้นเนื้อ หลังจากวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งเต้านม จะต้องตรวจหาระยะของโรค และชนิดของมะเร็ง เพื่อวางแผนการรักษา หากตรวจพบมะเร็งในระยะเริ่มต้น สามารถรักษาให้หายได้
อย่างไรก็ตาม มะเร็งเต้านมในระยะเริ่มต้นมักไม่แสดงอาการ หากท่านสังเกตพบความผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็นการคลำได้ก้อนที่เต้านมหรือรักแร้ เจ็บเต้านม เต้านมบวมแดง หรือผิวหนังหนาขึ้น ผิวหนังบุ๋มหรือมีลักษณะคล้ายผิวส้ม รูปร่างหรือขนาดเต้านมเปลี่ยนแปลง หัวนมบุ๋มที่เพิ่งเกิด มีผื่นคันหรือแผลที่หัวนม มีเลือดหรือของเหลวไหลจากหัวนม สามารถมาพบแพทย์ได้โดยไม่ต้องรอให้อายุถึงเกณฑ์การตรวจคัดกรองข้างต้น
หากท่านมีข้อสงสัยสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้จาก สถาบันมะเร็งแห่งชาติผ่านทาง Facebook : สถาบันมะเร็งแห่งชาติ National Cancer Institute และ NCI รู้สู้มะเร็ง
ข้อมูลจาก แพทย์หญิงมนัญญา ภัทรวิตตากร แพทย์ที่ปรึกษา งานศัลยศาสตร์มะเร็งเต้านม สถาบันมะเร็งแห่งชาติ.
นายแพทย์สุรพงศ์ อำพันวงษ์
