ในอดีตดินแดนทางเหนือสุดของประเทศไทย รอยต่อ 3 ประเทศ มีจุดบรรจบระหว่าง แม่น้ำรวก-แม่น้ำโขง แนวพรมแดนตะวันออกของเมียนมา (เมืองท่าขี้เหล็ก รัฐฉาน)-ตอนเหนือไทย (อ.เชียงแสน จ.เชียงราย)-ตะวันตก สปป.ลาว (แขวงบ่อแก้ว) เคยถูกขนานนามชื่อ “สามเหลี่ยมทองคำ” ทั่วโลกต่างรู้จักกันดีว่าเป็นแหล่งการปลูกฝิ่นใหญ่ที่สุดโลก
สภาพพื้นที่ของพรมแดนทั้ง 3 ประเทศ เต็มไปด้วยความอุดมสมบูรณ์ ทรัพยากรธรรมชาติจำนวนมาก ทั้งขุนเขา-แม่น้ำใหญ่ ในเมื่อพรมแดนรอยต่อโดดเด่นหลายด้านทั้งการคมนาคม ค้าขาย ไม่แตกต่างจากทองคำ ปัจจุบันถึงการปลูกฝิ่นเริ่มลดน้อย แต่ช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา สามเหลี่ยมทองคำ ถูกกลับมาพูดถึงอีกครั้งถึงการเข้ามา กลุ่มทุนใหญ่ ในเมืองต้นผึ้ง แขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว ที่ตั้งของเขตเศรษฐกิจพิเศษฯ ก่อกำเนิด อาณาจักรกาสิโน “คิงส์โรมัน” ฝั่งตรงข้าม อ.เชียงแสน
แต่สถานการณ์ล่าสุด สามเหลี่ยมทองคำ กำลังเป็นข่าวใหญ่สร้าง ผลกระทบจากสิ่งแวดล้อม ให้กับพลเมืองของทั้ง 3 ประเทศ ปัญหานี้ชาวบ้านตามริมแม่น้ำ ชายแดนภาคเหนือทั้ง จ.เชียงใหม่–เชียงราย ได้ประสบพบเจอมาสักพักแล้ว หลังพบการปนเปื้อนโลหะหนัก ความเข้มข้น สารหนู เกินมาตรฐาน การปนเปื้อนสารโลหะใน ลุ่มน้ำกก แม่น้ำสาย ยังขยายไปสู่ลำน้ำโขง ชาวบ้านพบ ปลาแค้ติดเชื้อจนมีรูปร่างผิดปกติ มีตะปุ่มตะป่ำตามลำตัว มาตั้งแต่ปี 2568 แล้ว
ทีมนักวิจัย พยายามไล่เก็บตัวอย่างน้ำ ตะกอนท้องน้ำ ดินริมตลิ่ง ไปจนถึงตัวอย่างพืช ตั้งแต่ต้นน้ำกกไปจนถึงปลายน้ำในไทย นำตัวอย่างทั้งหมดไปตรวจสอบในห้องปฏิบัติการ นอกจากจะพบโลหะหนักปนเปื้อนแล้ว ยังพบสัดส่วน แมงกานีส ตะกั่ว ธาตุแรร์เอิร์ธ ในกระบวนการทำเหมืองของ แร่หายาก (แรร์เอิร์ธ) อยู่ในแม่น้ำกก น้ำสาย น้ำโขง
สมมุติฐานของทีมนักวิจัยฯ พยายามหา ต้นตอ บรรดาโลหะหนักปนเปื้องมาจากไหน? ในอดีตบริเวณสามเหลี่ยมทองคำไม่เคยประสบปัญหา ขณะที่ปัจจุบันพื้นที่ต้นลุ่มน้ำกก ในรัฐฉาน มีกลุ่มทุนใหญ่ข้ามชาติจากแดนมังกรได้สัมปทาน ทั้งเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ, เหมืองทองคำ ขนาดใหญ่หลายแห่ง โดยพบด้วยว่า องค์ประกอบทางเคมีของน้ำปนเปื้อน มีความคล้ายคลึงกับองค์ประกอบทางเคมีของน้ำทิ้งจากเหมืองแร่
ตอนนี้สื่อเกือบทุกแขนงต่างนำเสนอ ผลตรวจสอบคุณภาพน้ำและตะกอนดินในแม่น้ำกก ลำน้ำสาขา จ.เชียงใหม่ แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ครอบคลุมพื้นที่ จ.เชียงราย พุ่งสูงกว่าเกณฑ์ปลอดภัย พื้นที่แม่สายต้องหยุดผลิตน้ำประปาชั่วคราว เพราะแม่น้ำสาย มีความขุ่นและสารปนเปื้อน ช่วงวันหยุดที่ผ่านมาทำให้ นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รมช.มหาดไทย ได้รับมอบหมายจากนายกรัฐมนตรี ลงไปในพื้นที่พร้อมทีมนักวิชาการ ตรวจสอบจุดเหมืองแร่แนวชายแดน มองเห็นได้จากประเทศไทย บริเวณบ้านพญาไพร ต.เทอดไทย อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
สภาพของเหมืองแร่ 3 แห่งใน ดอยกอวัน เมืองกาน และแม่โจ๊ก ตั้งอยู่แนวหุบเขา นักวิชาการถึงกับตั้งชื่อ สามเหลี่ยมหุบเขามรณะ เป็นพื้นที่ต้นน้ำ มีลำน้ำสาขาไหลลงสู่แม่น้ำแม่สาย จากภาพที่ถูกนำมาตีแผ่ เหมืองกำลังขยายตัว ก่อสร้างเพิ่มอีกหลายแห่ง มีทั้งเหมืองทองคำ, เหมืองแมงกานีส, เหมืองตะกั่ว, เหมืองแร่ดีบุกและแร่พลวง ก่อนศึกซักฟอกช่วงต้นเดือน ธ.ค. 69 ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม กระทบโดยตรงกับชาวบ้าน ไม่ว่าจะเป็นภาคตะวันออก ถูกพูดถึงไทยกำลังหวนคืนเป็น ถังขยะโลก เต็มไปด้วยโรงงานคัดแยกซากขยะอิเลกทรอนิกส์ลักลอบนำเข้าผิดกฎหมาย
ส่วนภาคเหนือ กำลังเจอมรสุมจากเหมืองแร่ของประเทศเพื่อนบ้าน จากพื้นที่ 3 เหลี่ยมทองคำ กำลังแปรเปลี่ยนเป็น สามเหลี่ยมมลพิษ เมื่อไม่สามารถควบคุมการทำเหมือง ปล่อยให้ทุนใหญ่แดนมังกร เข้ามาปู้ยี่ปู้ยำทรัพยากรธรรมชาติได้ทองคำ แร่หายาก แต่นำมลพิษสารปนเปื้อนอันตราย จากการทำเหมืองปล่อยลงมาในสายน้ำ
22 พ.ย.นี้ ชาวบ้านนัดรวมตัวชุมนุม บริเวณด่านแม่สาย จ.เชียงราย เรียกร้องให้รัฐบาลหนู เร่งแก้ปัญหามลพิษปนเปื้อน ถือว่ากลายเป็นอีกงานงอกช่วงปลายปี 69 ที่ต้องจับตาว่าจะหาทางออกเช่นไร?.
เชิงผา



