“Mobility data” หนุนเที่ยว “เมืองรอง” กระจายรายได้สู่ท้องถิ่นแบบยั่งยืน

ในยุคที่ “สมาร์ทโฟน” กลายเป็นอุปกรณ์ติดตัวคนเราอยู่ตลอดเวลา ซึ่งการใช้งานสมาร์ทโฟน ส่งผลให้เกิด “Mobility data” หรือ ข้อมูลการเคลื่อนที่ ซึ่งถือเป็นข้อมูลในเชิงพฤติกรรม ที่สามารถนำมาวิเคราะห์ เพื่อใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆได้!?!

โดยถือเป็น “บิ๊กดาต้า” ที่มีชุดข้อมูลจำนวนมหาศาล! นับหมื่นล้านชุด! ที่สามารถหยิบ หรือเลือกขึ้นมาใช้งานให้เกิดประโยชน์ได้ โดยเฉพาะในด้านท่องเที่ยว ซึ่งทาง บริษัท โทเทิ่ล แอ็คเซ็ส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) หรือดีแทค จึงได้ร่วมมือกับ สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ บุญมีแล็บ ทำโครงการวิจัย “ศักยภาพการท่องเที่ยวจังหวัดเมืองรองจาก Mobility data” ขึ้น

โดยถือเป็นความร่วมมือทางวิชาการระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา และเอกชนในการนำร่องใช้ Mobility data เพื่อประโยชน์สาธารณะ มุ่งเน้นที่ ‘การฟื้นฟูภาคการท่องเที่ยว’ โดยเฉพาะในพื้นที่ “เมืองรอง” หลังจาก ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากวิกฤติโควิด-19 เป็นระยะเวลากว่า 2 ปี โดยที่ผ่านมา

โครงการนี้ถือเป็นเรื่องที่ท้าทายมาก เพราะเป็นการ การวิเคราะห์ Mobility data ในรูปแบบและพฤติกรรม การเดินทางที่เกิดขึ้นจริงของผู้ใช้งานดีแทคในแต่ละพื้นที่ ลึกถึงในในระดับ “ตำบล” ทำให้เห็นรูปแบบการเดินทางของผู้คนว่ามาจากจุดไหน ไปยังจุดไหน อยู่พื้นที่ไหนนานเท่าไร หรือ พักค้างคืนเท่าไร แล้วเดินทางต่อไปยังจุดไหน อีกบ้าง

ขณะเดียวกันก็ต้องให้ความสำคัญกับ รักษาความลับ โดยชุดข้อมูลที่ไม่สามารถระบุตัวตนของผู้ใช้งานได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม ภายใต้การกำกับและดูแลนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลและความปลอดภัยทางไซเบอร์ที่เข้มงวดของดีแทค

ผศ.ดร.ณัฐพงศ์ พันธ์น้อย ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บอกว่า การท่องเที่ยวเป็นอุตสาหกรรมที่ทำรายได้ให้กับประเทศเป็นจำนวนมาก แต่จะกระจุกตัวอยู่เพียงในบางจังหวัด ที่เป็นเมืองท่องเที่ยวหลัก จึงควรสร้าง “สมดุล” กระจายนักท่องเที่ยวและผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจ ไปจังหวัดที่เป็นเมืองรอง ด้านการท่องเที่ยว เพื่อส่งเสริมให้อุตสาหกรรมท่องเที่ยวของไทยเข้มแข็งและเติบโตอย่างยั่งยืน ตลอดจนสามารถ กระจายรายได้ไปสู่ท้องถิ่นและชุมชนได้มากยิ่งขึ้น

ซึ่งผลวิจัยของโครงการ ใช้ข้อมูลการเคลื่อนที่หรือ Mobility data ระหว่างเดือน มิ.ย.63-ต.ค.64 พบ 3 แนวทางสำคัญส่งเสริมการท่องเที่ยวเมืองรองในประเทศ โดยแนวทางแรก คือ การส่งเสริม Micro tourism หรือการดึงดูด นักท่องเที่ยวที่เดินทางแบบเช้าไปเย็นกลับในระยะการเดินทางประมาณ 150 กิโลเมตร หรือใช้เวลาเดินทางราว 1-2 ชั่วโมง เพื่อร่วมกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงการเรียนรู้รวมถึงบริโภคสินค้าและบริการของท้องถิ่น ซึ่งมีแนวโน้มเป็นที่นิยม ของนักท่องเที่ยวทุกกลุ่ม

โดยผลักดันให้เกษตรกรและผู้ผลิตรายย่อยร่วมกันพัฒนากิจกรรมที่นักท่องเที่ยวสามารถมีส่วนร่วมประยุกต์ใช้ในกิจกรรมการท่องเที่ยวเพื่อลดต้นทุน ตัวอย่างเช่น เวิร์คชอปเรียนรู้การทำหัตถกรรมพื้นบ้าน การเที่ยวชมชุมชน เกษตรกรรมร่วมกับไกด์ท้องถิ่น การทดลองทำอาหารพื้นถิ่น การร่วมเก็บเกี่ยวผลผลิตเกษตร เป็นต้น

ทั้งนี้จังหวัดเมืองรองที่มีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวแบบ Micro tourism มี 16 จังหวัด ประกอบด้วย นครศรีธรรมราช เชียงราย นครพนม ลำพูน นครนายก ระนอง เพชรบูรณ์ อุบลราชธานี แม่ฮ่องสอน พัทลุง ราชบุรี นครสวรรค์ บุรีรัมย์ มหาสารคราม สุพรรณบุรี และชุมพร ตามลำดับ

ส่วนแนวทางที่สอง คือ การพัฒนาการท่องเที่ยวแบบค้างคืน เพื่อสร้างประสบการณ์ใหม่ เพื่อกระจายผลลัพธ์เชิงบวกจากการท่องเที่ยวสู่เมืองรอง เป็นการเพิ่มมูลค่าการใช้จ่ายและเวลาพำนักของนักท่องเที่ยว ด้วยการออกแบบการมีส่วนร่วมของนักท่องเที่ยวในกิจกรรมที่สร้างผลกระทบเชิงบวกให้กับชุมชน เช่น การเข้าร่วมเทศกาล การร่วมกิจกรรมบูรณะอาคารที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ การร่วมปลูกและดูแลป่าชุมชน เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนความรู้และวัฒนธรรมต่างถิ่น ฯลฯ

ซึ่ง พบว่า มี 21 จ.เมืองรอง ที่มีศักยภาพสูงในการส่งเสริมการท่องเที่ยวแบบค้างคืนเพื่อสร้างประสบการณ์ใหม่ ได้แก่ นครศรีธรรมราช เพชรบูรณ์ เชียงราย อุบลราชธานี พิษณุโลก ชุมพร จันทบุรี ศรีสะเกษ บุรีรัมย์ เลย ตราด น่าน นครสวรรค์ อุดรธานี ลำปาง ร้อยเอ็ด สุรินทร์ มหาสารคราม สตูล ตรัง และชัยภูมิ ตามลำดับ

และ แนวทางที่สาม คือ การส่งเสริมการท่องเที่ยวแบบกลุ่มจังหวัด ด้วยการส่งเสริมให้เกิดการพัฒนากิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยวร่วมกันระหว่างกลุ่ม จ.เมืองรอง และเมืองหลัก อาจทำให้ลักษณะจับคู่ในพื้นที่ จ.ใกล้เคียง เพื่อช่วยเพิ่มทั้งแรงดึงดูดนักท่องเที่ยวให้มาเยือนพื้นที่ เชื่อมโยงสถานที่และกิจกรรมการท่องเที่ยวระหว่างจังหวัด การจัดโปรโมชั่นส่วนลดที่พักและร้านอาหารในกลุ่มจังหวัด การพัฒนากิจกรรมเพื่อสะสมแต้มผ่านสกุลเงินดิจิทัล ที่สามารถใช้ในแต่ละกลุ่มจังหวัด เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม การนำข้อมูลการวิจัยในการไปใช้ประโยชน์สาธารณะนั้น ทาง นางอรอุมา วัฒนะสุข ฤกษ์พัฒนาพิพัฒน์ ผู้อำนวยการอาวุโส สายงานสื่อสารองค์กรและการพัฒนาอย่างยั่งยืน ของ ดีแทค บอกว่า ในเดือน ต.ค.นี้ จะมีการทำแดชบอร์ด ที่สรุปข้อมูลทุกอย่าง ให้ผู้ประกอบการและหน่วยงานภาครัฐเข้าไปใช้บริการหรือเข้าไปดูได้ โดยไม่มีการหารายได้เป็นโครงการที่ทำเพื่อประโยชน์สาธารณะ

และหากเกิดการควบรวมระหว่าง “ทรู กับดีแทค” ในอนาคตโครงการนี้ก็จะยังอยู่ เพราะเป็นโครงการที่ดีและประโยชน์ ตามเจตนารมย์ที่ต้องการเป็น “เทค คอมปะนี” ที่สร้างประโยชน์ต่อผู้บริโภค อุตสาหกรรมและประเทศชาติ!?!.

  จิราวัฒน์ จารุพันธ์