ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันนี้จะนำท่านไปรู้จักกับนายสมวัง หะยีสาและ อายุ 44 ปี ซึ่งเป็นครูสอนศิลปะโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาแห่งหนึ่งในพื้นที่ อ.ระแงะ จ.นราธิวาส และเป็นประธานกลุ่มอามีนาบาติก ที่ใช้ห้องด้านหลังของบ้านพักชั้นเดียวเลขที่ 40/2 บ้านบาลูกายาอิง ต.ร่มไทร อ.สุคิริน จ.นราธิวาส เป็นที่ทำการกลุ่มที่มีสมาชิก จำนวน 11 คน และได้เริ่มเข้าสู่วงการผ้าบาติกมาเป็นเวลานานกว่า 1 ปี โดยเน้นการย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติ จากเปลือกของต้นเพกา หรือที่รู้จักกันในนาม เบโด เป็นพืชในวงศ์ตระกูลแค ที่ขึ้นตามธรรมชาติในป่าชื้น เมื่อผ่านกรรมวิธีจะให้สีเหลืองทอง และการนำแกนรากของต้นสมพง หรือสะพุง เมื่อผ่านกรรมวิธีจะให้สีน้ำตาลอมแดง ที่นายสมวังและสมาชิกจะต้องเดินลัดเลาะขึ้นเนินเขาบริวารของเทือกเขาฮาลาบาลา ซึ่งเป็นพื้นที่ทำกินของนายสมวังและสมาชิกในกลุ่ม ไปใช้มีดเก็บเกี่ยวมาผ่านกรรมวิธีเพื่อให้ได้สีจากธรรมชาติ แทนการใช้สีเคมี ซึ่งมีข้อดีจะไม่ระคายเคืองต่อผิวหนังของผู้สวมใส่เสื้อผ้า
หลังจากที่เราติดตามนายสมวัง ประธานกลุ่มอามีนาบาติก ขึ้นไปเก็บเปลือกต้นเพกาและแกนรากของต้นสมพง บนเนินเขาด้วยสภาพสะบักสะบอมหมดเรี่ยวหมดแรง เมื่อถึงที่ทำการหรือบ้านพัก นายสมวังก็เริ่มกรรมวิธีเพื่อให้ได้มาซึ่งสีธรรมชาติ ด้วยการนำมีดมาสับเปลือกของต้นเพกาให้เป็นชิ้นเล็กๆ จากนั้นก็นำมาใส่ครกตำให้ละเอียด แล้วหมักในน้ำเปล่าทิ้งไว้ 1 คืน จากนั้นนำมาต้มในน้ำเดือดใส่เกลือทิ้งไว้ 2 ชั่วโมง กรองเอาเฉพาะน้ำซึ่งขั้นตอนนี้สำคัญเราจะใส่สารส้ม หรือมะขามเปียก หรือส้มแขก หรือใบชะมวง พืชที่ให้รสชาติเปรี้ยว จุดประสงค์คือจะไม่ให้สีที่ได้จากธรรมชาติตกและมีความคงทน ส่วนแกนรากของต้นสมพง ก็มีกรรมวิธีที่จะได้สีจากธรรมชาติในลักษณะเดียวกัน เมื่อผ่านกรรมวิธีได้สีจากธรรมชาติเป็นที่เรียบร้อยแแล้ว ก็ถึงขั้นตอนการพิมพ์ลายบนผืนผ้า
นายสมวังก็นำผืนผ้ามาปูลงบนโต๊ะกางให้เรียบ จากนั้นเลือกบล็อกแม่พิมพ์ลวดลายที่ต้องการ ต้มเทียนให้ละลายบนเตาที่เปิดไฟอ่อนปานกลาง แล้วนำแม่พิมพ์ซุบหรือจุ่มลงในเทียนที่วางอยู่บนเตา เมื่อซุบหรือจุ่มแม่พิมพ์ในเทียนที่วางอยู่บนเตาแล้ว ก็สะบัดมือให้เทียนที่ติดในแม่พิมพ์ติดพอประมาณ แล้วนำไปพิมพ์ลงในผืนผ้า หากเทียนติดแม่พิมพ์มากเกินไปเมื่อเราไปพิมพ์ลงผืนผ้า จะทำให้ลวดลายที่ต้องการไม่คมชัดหรือเลอะเทอะ ง่ายๆ คือลวดลายที่ได้ไม่สวยงามตามต้องการ ทำการพิมพ์อย่างนี้ไปเรื่อยๆ ลงผืนผ้าจนกว่าจะแล้วเสร็จ หรือได้ลวดลายบนผืนผ้าตามต้องการ จากนั้นถึงขั้นตอนการย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติ เรานำผ้ามาย้อมในสีธรรมชาติที่ผ่านกรรมวิธีต่างๆ ที่เราผ่านการต้มการกรองที่เตรียมไว้ นำผ้าลงไปย้อมถ้าต้องการผืนผ้าหรือชิ้นงานหรือผลิตภัณฑ์ที่มีสีสันเข้ม สวยสดใส เราก็ต้องย้อมหลายรอบหรือหลายครั้ง อย่างน้อยก็ต้องย้อมสัก 10 ครั้ง แล้วทิ้งไว้ 2 วัน
จากนั้นนำผืนผ้าหรือชิ้นงานหรือผลิตภัณฑ์ไปต้มลงในน้ำเดือด เพื่อเอาเทียนที่พิมพ์ลงในผืนผ้าออก เมื่อเทียนออกจากผืนผ้าหมดแล้ว ก็นำไปซักในน้ำคลองซึ่งเคล็ดลับนี้เป็นการป้องกันสีตก ซึ่งนายสมวังโชคดีที่บริเวณหลังบ้านพักมีคลองสาขาแยกจากแม่น้ำสายบุรีไหลผ่าน ที่เอื้ออำนวยต่อการทำผ้าบาติก ส่วนราคาจำหน่ายตามขนาดผ้า ยาว 2 เมตร กว้าง 45 ซม. ราคาผืนละ 490 บาท และขนาดตามลูกค้าสั่งขึ้นอยู่กับขนาดและลวดลายจนสูงสุดตกราคา ผืนละ 750 บาท ลูกค้าส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ จ.นราธิวาส ที่ยังไม่ค่อยแพร่หลายมากนัก
โดยนายสมวัง ได้เล่าความเป็นมาก่อนที่จะมาทำผ้าบาติกสีจากธรรมชาติ ในระหว่างที่นายสมวัง กำลังย้อยสีผ้าว่า แรกเริ่มเดิมทีก่อนที่จะมาเป็นครูสอนศิลปะที่โรงเรียนเอกชน นายสมวัง เคยเป็นลูกจ้างทำผ้าบาติกแห่งหนึ่งในพื้นที่ จ.ปัตตานี ที่ได้เรียนรู้แบบครูพักลักจำถึงขั้นตอนการทำผ้าบาติกและเคล็ดลับต่างๆ ช่วงที่เป็นลูกจ้างนั้นเจ้าของผู้ประกอบการเขาทำผ้าบาติกกับสีเคมี และเพื่อความแตกต่างตนจึงมีแนวคิดว่าในพื้นที่ อ.สุคิริน โดยเฉพาะละแวกบ้านมีความหลากหลายทางธรรมชาติที่สมบูรณ์ จึงได้เริ่มเสาะแสวงหาจนพบว่าเปลือกหรือแก่นไม้ของต้นไม้หรือผลไม้ต่างๆ ตามฤดูกาล สามารถนำมาผ่านกรรมวิธีต่างๆ ที่ได้เป็นสีจากธรรมชาติ เป็นช่วงประจวบเหมาะกับตนได้เข้าสอนเป็นครูศิลปะของโรงเรียนเอกชนสอนศาสนา จึงได้สอนเด็กทำผ้าบาติกจากสีธรรมชาติ เชื่อว่าอย่างน้อยเมื่อเด็กจบการศึกษาออกไป จะสามารถนำความรู้ไปต่อยอดสู่อาชีพภายในครอบครัวได้ ด้านนายสมวัง ประธานกลุ่มอามีนาบาติก กล่าวว่า สำหรับแรงจูงใจที่ทำผ้าบาติกจากสีธรรมชาติ คือสภาพแวดล้อมในชุมชนนำไปใช้ในวิชาที่เราสอนคือการทำผ้าบาติกจากสีธรรมชาติ โดยการทดลองวิจัยนวัตกรรมความรู้เดิม คือการเป็นลูกจ้างทำผ้าบาติกด้วยสีเคมี ผสมผสานประยุกต์ใช้ในการสอนบวกกับประสบการณ์ตรงที่เราค้นพบด้วยตัวเราเอง สีธรรมชาติที่เราใช้รวมทั้งลวดลาย กระบวนการทุกอย่างเป็นไปตามขั้นตอนที่เราผ่านการตรวจสอบของอุตสาหกรรมจังหวัด จนได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน
นายสมวัง ประธานกลุ่มอามีนาบาติก ยังได้กล่าวเพิ่มเติม ผู้ที่สนใจผลิตภัณฑ์ผ้าบาติกที่ใช้สีจากธรรมชาติ สามารถติดต่อผ่านได้ ทางเพจ Ameena Batik (อามีนาบาติก) และโทรศัพท์ 09-3239-3489 และ 08-6261-7166 จักขอบพระคุณเป็นอย่างยิ่ง
