“วิศวกร” ที่มีหน้าที่กำกับมาตรฐานงานก่อสร้าง เป็นอีกกระแสสนใจ ท่ามกลางข้อสงสัยบทบาทวิชาชีพ หลังวิศวกรบางรายอ้างถูกปลอมลายเซ็นให้การรับรองในขั้นตอนก่อสร้าง หรือสร้างภาพเกี่ยวข้องกับโครงการ
เพื่อคลี่คลายข้อสงสัยบทบาท จรรยาบรรณ และเป็นไปได้หรือไม่ กับการปลอมลายมือชื่อวิศวกรในวิชาชีพนี้ “ทีมข่าวอาชญากรรม” สอบถาม รศ.เอนก ศิริพานิชกร ที่ปรึกษาคณะกรรมการสาขาวิศวกรรมโยธา วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) ทำความเข้าใจภาพงานก่อสร้างใน 1 โครงการ ตาม กฎกระทรวงกำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ออกแบบ ผู้ควบคุมงาน ผู้ดำเนินการ ผู้ครอบครองอาคาร และเจ้าของอาคาร พ.ศ. 2561 ชี้ผู้เกี่ยว 4 ส่วน ได้แก่
“ผู้ออกแบบ” ต้องมีวิศวกรลงนามเป็นผู้ออกแบบ โดยผู้ออกแบบมีหน้าที่กำหนดวิธีการออกแบบ เกณฑ์การออกแบบ วัสดุที่ใช้ เรียกว่ารายการประกอบแบบ เช่น แรงอัดของคอนกรีต กำลังของเหล็กเสริม และส่วนต่างๆที่เกี่ยวข้อง
“ผู้ควบคุมงาน” หรือที่ปรึกษา ทำหน้าที่อำนวยการ พิจารณาแบบที่ผู้ออกแบบไว้ เพื่อควบคุมให้ดำเนินการไปตามรายการประกอบแบบ กลุ่มนี้ต้องมีวิศวกรที่ปรึกษาเข้าไปควบคุม แต่ด้วยหน้าที่อำนวยการ จึงไม่ต้องขอใบรับรองจากสภาวิศวกร เพราะใบรับรองจะเกี่ยวข้องกับวิศวกรผู้ออกแบบและผู้ควบคุมงานตามกฎหมายเท่านั้น
“ผู้ทำ หรือผู้รับเหมา” ต้องเสนอวิธีก่อสร้าง วัสดุที่ใช้ เพื่อขออนุมัติแบบ รวมทั้งความปลอดภัยในการติดตั้งไม่ว่าจะโครงสร้างชั่วคราว หรือนั่งร้านค้ำยัน เป็นต้น กลุ่มนี้ต้อง “เสนอชื่อ” ว่าใครเป็น “วิศวกรผู้ควบคุมงานตามกฎหมาย” และจำเป็นต้องขอใบรับรองจากสภาวิศวกร
“เจ้าของอาคาร หรือผู้ครอบครอง” มีหน้าที่กำกับดูแลให้การก่อสร้างดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย รวมถึงหลังสร้างเสร็จ มีหน้าที่ต้องตรวจอาคารที่เป็นอาคารควบคุมทุกปี
ในส่วนอาคารขนาดเล็ก รศ.เอนก ชี้ว่าไม่จำเป็นต้องมีวิศวกรที่ปรึกษา แต่อาคารขนาดใหญ่ เช่น อาคาที่เกิดเหตุถล่มจำเป็นต้องมี โดยวิศวกรออกแบบ ต้องเป็นคนละคนกับวิศวกรผู้ควบคุมงานตามกฎหมาย เพื่อให้มีการตรวจสอบกัน
ขณะที่วิศวกรเองมีจรรยาบรรณที่ต้องควบคุม ได้แก่ “จรรยาบรรณต่อสาธารณะ” ต้องไม่เข้าร่วมการทุจริตคอร์รัปชั่น ไม่ไปทำลายสิ่งแวดล้อม “จรรยาบรรณต่อวิชาชีพ” ต้องเคารพวิชาชีพ เช่น ไม่ลงนามงานที่ไม่ได้ทำ จะทำงานไม่เกินความสามารถของตัวเอง
“จรรยาบรรณต่อผู้ร่วมอาชีพ” เช่น ไม่คัดลอกผลงานคนอื่น และ “จรรยาบรรณต่อผู้ว่าจ้าง” เช่น ไม่นำความลับงานที่รับจ้างไปเปิดเผย
แต่ละปีมีเรื่องร้องเรียนวิศวกรเฉลี่ย 80 ราย หากกระทำผิด โทษมีตั้งแต่ ตักเตือน/ภาคทัณฑ์/พักใช้ใบอนุญาต 1-5 ปี จนถึงเพิกถอนใบอนุญาต ยกตัวอย่างที่เคยลงโทษ เช่น มีวิศวกรยื่นขอหนังสือรับรองการคุมงาน 30 แห่ง ใน 1 ปี ซึ่งผิดปกติ เมื่อเรียกมาพูดคุย ทราบว่าไม่ได้ลงพื้นที่ไปคุมหน้างาน ถือว่ามีความผิดเรื่องการลงนามในงานที่ไม่ได้ทำ
ประเด็นปลอมลายเซ็นวิศวกร มีความเป็นไปได้แค่ไหน รศ.เอนก รับว่า ที่ผ่านมาเคยมีการปลอมใบอนุญาต ส่วนใหญ่ปลอม “ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม” ซึ่งต้องถือใบอนุญาตตามระดับ เริ่มที่ระดับภาคี ระดับสามัญ และระดับวุฒิ แต่ละระดับมีกรอบความสามารถในการประกอบวิชาชีพต่างกัน เช่น ภาคีจะควบคุมงานได้น้อยกว่าสามัญ ส่วนวุฒิจะทำได้ทุกอย่าง รวมถึงงานให้คำปรึกษา
การป้องกันการปลอมลายเซ็น หรือคุมงานทิพย์ รศ.เอนก ชี้เมื่อต้องไปคุมงาน การขอหนังสือรับรองมี 2 เรื่องคือ 1.เป็นผู้ออกแบบ 2.เป็นผู้ควบคุมงานตามกฎหมาย ส่วนอื่นไม่ได้ขอ ยกเว้นในอนาคตเจ้าของอาคาร หรือเจ้าของโครงการ อาจต้องเรียกขอทุกราย และให้มาเซ็นรับรองตัวเอง ก่อนเริ่มก่อสร้าง แก้ปัญหาให้มีการแสดงตนต่อหน้าคณะกรรมการ
เนื่องจากใบอนุญาตวิศวกรมีหลายระดับที่มีเงื่อนไขการเลื่อน เฉพาะปีที่ผ่านมา มีผู้เลื่อนเป็นระดับวุฒิเพียง 40 ราย ปัจจุบันมีวุฒิวิศวกรประมาณ 2,780 ราย แต่หากตัดที่ไม่ได้ประกอบวิชาชีพ หรือเสียชีวิตแล้ว อาจเหลือเพียง 1,200-1,300 ราย ซึ่งหากสงสัยวิศวกรที่จะมาควบคุมงานเป็นตัวจริง หรือได้รับอนุญาตหรือไม่ สามารถตรวจสอบผ่านเว็บไซต์สภาวิศวกรได้.
ทีมข่าวอาชญากรรม รายงาน
