จากกรณีข้อพิพาทระหว่างไทย-กัมพูชา เรื่องพื้นที่ดินแดนที่ช่องบก จ.อุบลราชธานี ตลอดหลายวันที่ผ่านมา วึ่งต่างฝ่ายต่างขนอาวุธเข้าพื้นที่ พร้อมด้วยทหารกองกำลังอีกเป็นจำนวนมากนั้น ซึ่งทำให้หลายฝ่ายยังกังวลถึงความไม่สงบ หวั่นจะบานปลายไปจนถึงการสู้รบ จนมีการพูดถึง “กำลังพลสำรอง” ของชายไทย โดยกองทัพบกได้อธิบายถึง “กำลังพลสำรอง” ไว้ว่าใครบ้างมีสิทธิถูกเรียกกำลังพลสำรอง และมีเกณฑ์ ลำดับการเรียกเข้าประจำการอย่างไร

จากข้อมูลของ ระเบียบกองทัพบกว่าด้วยการเรียกกำลังพลสำรองเข้ารับราชการทหาร พ.ศ. 2560 และ ข้อบังคับกระทรวงกลาโหมว่าด้วยกิจการกำลังพลสำรอง พ.ศ. 2559 สามารถสรุปข้อมูลการเรียกกำลังพลสำรองได้ ดังนี้

กำลังพลสำรองคืออะไร?

กำลังพลสำรอง หรือที่เรียกกันว่า ทหารกองหนุน หมายถึง ผู้ที่เคยผ่านการเป็นทหารแล้ว แต่ปลดประจำการกลับมาใช้ชีวิตตามปกติ โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลักๆ ได้แก่

-ผู้ที่สำเร็จการฝึกวิชาทหาร (รด.) ตั้งแต่ชั้นปีที่ 3 ขึ้นไป และขึ้นทะเบียนกองประจำการจนปลดเป็นทหารกองหนุน
-ผู้ที่ปลดจากกองประจำการ (ทหารเกณฑ์) เมื่อครบกำหนดตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด

เมื่อเกิดสงคราม เรียกกำลังพลสำรองอย่างไร?

เมื่อมีเหตุการณ์สงครามหรือความไม่สงบเกิดขึ้น กระทรวงกลาโหม มีอำนาจในการออกคำสั่ง ระดมพล เพื่อเสริมกำลังพลประจำการ โดยจะดำเนินการเรียกพลกำลังพลสำรองตามขั้นตอน ดังนี้

-ผู้บัญชาการมณฑลทหารบก แจ้งไปยัง ผู้ว่าราชการจังหวัด ของพื้นที่ที่กำลังพลสำรองมีภูมิลำเนาอยู่
-ออกหมายเรียกพล (ตพ.15) ส่งถึงผู้ถูกเรียก เพื่อปฏิบัติตามหมาย
-ผู้ถูกเรียกต้องไปรายงานตัวตามสถานที่และเวลาที่กำหนด
-ลำดับการเรียกทหารกองหนุนจากทหารเกณฑ์

สำหรับ ทหารกองหนุน ที่ปลดจาก ทหารเกณฑ์ (หรือเรียกว่า ทหารกองหนุนประเภทที่ 1) จะมีการจัดลำดับตามอายุ ดังนี้

ชั้นที่ 1 อายุต่ำกว่า 30 ปีบริบูรณ์
ชั้นที่ 2 อายุ 30 ปีบริบูรณ์ แต่ไม่ถึง 40 ปี
ชั้นที่ 3 อายุ 40 ปีบริบูรณ์ แต่ไม่ถึง 46 ปี

พ้นกำหนดการรับราชการทหาร อายุเกิน 46 ปีบริบูรณ์ โดยปกติ กำลังพลสำรอง ที่อายุน้อยกว่ามักถูกเรียกตัวก่อน เนื่องจากมีความพร้อมและทักษะทางทหารยังคงสดใหม่

เกณฑ์การเรียกระดมพลในกรณีสงคราม

เมื่อต้องระดมพลเต็มรูปแบบ กองทัพจะพิจารณาจาก

-ความต้องการกำลังพลเฉพาะทาง เช่น แพทย์สนาม, ช่างซ่อมบำรุง, หน่วยรบพิเศษ
-ความพร้อมด้านสุขภาพ
-ภูมิลำเนาของทหาร
-สถานะครอบครัวและสังคม (บางกรณีอาจขอผ่อนผันได้)

กำลังพลสำรอง ไม่ว่าจะเป็น ทหารเกณฑ์ปลดประจำการ หรือ นักศึกษาวิชาทหาร (รด.) ต่างถือเป็นส่วนสำคัญในการเสริมกองทัพไทย และมีโอกาสถูกเรียกตัวหากประเทศต้องเผชิญภัยคุกคามทางความมั่นคง หรือสงคราม ดังนั้นผู้ที่อยู่ในสถานะนี้ควรรู้สิทธิ หน้าที่ และเตรียมตัวให้พร้อมเสมอ หากวันหนึ่งต้องกลับไปปฏิบัติภารกิจเพื่อชาติอีกครั้ง