เมื่อวันที่ 17 ก.ย. ที่ศาลรัฐธรรมนูญ เครือข่ายรณรงค์รัฐธรรมนูญ นำโดยนายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผอ.โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (ไอลอว์) เดินทางยื่นหนังสือต่อศาลรัฐธรรมนูญ พร้อมแสดงกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์แสดงความไม่เห็นด้วย กับคำวินิจฉัยที่ 9/2568 เรื่องการจัดทำประชามติแก้รัฐธรรมนูญ ที่มีการกำหนดว่ารัฐสภาไม่อาจให้ประชาชนได้เลือกสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) ได้โดยตรง โดยเห็นว่าข้อความดังกล่าว ศาลรัฐธรรมนูญให้ความเห็นเกินกว่าที่ผู้ร้องถาม และศาลไม่ใช่ผู้มีอำนาจในการกำหนดกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ แต่เป็นอำนาจและหน้าที่ของรัฐสภาที่ต้องดำเนินการให้เป็นเจตนารมณ์ของประชาชนโดยรัฐสภามีอำนาจเต็มในการออกแบบให้ ส.ส.ร. มาจากการเลือกตั้งโดยตรง เพื่อให้กระบวนการร่างรัฐธรรมนูญยึดโยงกับประชาชนผู้เป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยอย่างแท้จริงได้
นายยิ่งชีพ กล่าวว่า ทางเครือข่ายยืนยันว่า อำนาจกำหนดกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่เป็นของประชาชน และประชาชนจะใช้อำนาจนั้นผ่านรัฐสภา โดยที่ศาลรัฐธรรมนูญไม่มีอำนาจเข้ามาก้าวล่วงหรือแทรกแซง และการให้ความเห็นเพิ่มเติมของศาลรัฐธรรมนูญที่นอกเหนือจากประเด็นที่ต้องวินิจฉัย ย่อมไม่มีผลผูกพันกับทุกองค์กรในรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระและหน่วยงานของรัฐ
นายยิ่งชีพ กล่าวว่า มีแต่คนถามตนว่า ที่ศาลรัฐธรรมนูญระบุว่า รัฐสภามิอาจให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรงนั้น มีเหตุผลอะไร คำตอบคือไม่มี ถ้ามีมันก็คงได้รับการยอมรับได้รับความชอบธรรมไปแล้ว แต่อะไรที่เป็นเหตุให้ประชาชนไม่ควรจะเลือกตั้ง ส.ส.ร. ได้ ถ้าดูตามหลักวิชาการ และกฎหมายนั้นมองไม่เห็น เหตุผลมีอย่างเดียวคือถ้าไปลงสนามเลือกตั้งแล้วคนที่มีอำนาจตัวจริงเขากลัวแพ้ อำนาจในการเขียนรัฐธรรมนูญตลอดเวลาที่ผ่านมา ยุคที่แล้ว คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ก็ตั้งคนมาเขียน ยุคปี 2550 ก็มีการตั้งคนมาเขียน ไม่เคยมีครั้งที่ประชาชนได้เลือกผู้ร่าง เพราะวันไหนที่ประชาชนเลือกผู้ร่างได้โดยตรง ผู้ร่างคนนั้นก็จะเขียนรัฐธรรมนูญเพื่อคืนอำนาจให้กับประชาชน เพราะฉะนั้นเขาไม่ให้ประชาชนเลือกผู้ร่างก็เพราะเขาไม่อยากคืนอำนาจ เขากลัวว่าวันหนึ่งจะได้คนที่ประชาชนต้องการแล้วไปเขียนรัฐธรรมนูญบอกว่าอำนาจสูงสุดเป็นของประชาชน
“วันนี้มีคำถามเยอะแยะ ทำไมต้องแก้รัฐธรรมนูญ ทำไมบทนั้นต้องแตะต้อง แล้วมันเกี่ยวกับปากท้องอย่างไร รัฐธรรมนูญช่วยให้ชีวิตคนดีขึ้นได้อย่างไร คำถามตรงนี้ไม่ต้องมาถามผม ถ้าวันไหนประชาชนได้เลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญ ประชาชนก็จะเป็นผู้ตอบในวันนั้นเอง คนที่จะมาสมัคร เขาก็จะหาเสียงว่าจะเขียนรัฐธรรมนูญแบบนั้นแบบนี้ ฟังดูแล้วเป็นเรื่องของเรา ฟังดูแล้วประชาชนได้ประโยชน์ ฟังดูแล้วชีวิตของคนจะดีขึ้น คนก็ไปเลือก มันก็จะเดินไปทางนั้น เพราะฉะนั้นคำถามทั้งหมดนี้ มันจะตอบในวันที่เรามีการเลือก ส.ส.ร. โดยตรงได้จริง” นายยิ่งชีพ กล่าว
นายยิ่งชีพ กล่าวต่อว่า ถ้ารวบอำนาจในการเขียนรัฐธรรมนูญไปอยู่ในมือของคนกลุ่มเดียว ซึ่งเป็นกลุ่มเดิม เราก็จะวนอยู่ในลูปแบบนี้ เราได้รัฐธรรมนูญชั่วคราวฉบับสั้นๆ ที่ใช้เพื่อแก้ปัญหาตอบโจทย์ในการกำจัดนักการเมืองบางคนที่เขาไม่ชอบ เราก็จะได้แบบนี้ แล้ววันหนึ่งรัฐธรรมนูญก็จะหมดอายุ เราก็จะกลับมาเขียนใหม่ แล้วเขาก็จะยึดอำนาจเหมือนเดิม ความฝันในวันข้างหน้า ถ้าเราอยากให้รัฐธรรมนูญเป็นของประชาชน เกี่ยวข้องกับประชาชน หลีกเลี่ยงไม่ได้ต้องมีการเลือกตั้ง ส.ส.ร. โดยตรง โดยประชาชนทุกคนเข้าคูหาได้ เรียกร้องไปยัง สส. สว. พรรคการเมืองทุกท่าน สู้หน่อย อย่าเพิ่งยอม อย่าเพิ่งเห็นด้วย อย่าเพิ่งทำตาม หาทางให้ถึงที่สุด ว่าประชาชนจะเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้อย่างไร ถ้าเลือกไม่ได้ ตนคิดว่าก็ยังไม่ต้องร่าง เสียเวลา เพราะจะได้รัฐธรรมนูญแปลกๆ.
