ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ในสังคมไทยได้เกิดข่าวที่สั่นสะเทือนวงการผ้าเหลืองไทยอยู่มิใช่น้อย ไม่ว่าจะเป็นพระลำดับชั้นผู้ใหญ่ ที่มีการข้องเกี่ยวกับ “สีกา” ไปจนถึงการโกงเงิน ยักยอกเงินวัดอีกมิใช่น้อย ซึ่งในแต่ละครั้งจะสังเกตได้ว่า วงเงินนับสิบล้านบาท จนเกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงเรื่องเงินจำนวนมากที่ผ่านมือเจ้าอาวาส ทำให้หลายๆ คนสงสัยว่านอกเหนือจากปัจจัยที่ญาติโยมถวาย พระระดับเจ้าอาวาส พระอารามหลวง จะมีเงินรายได้จากแหล่งอื่นอีกหรือไม่?
“นิตยภัต” คืออะไร? ไม่ใช่เงินเดือน แต่เป็นปัจจัยยังชีพ
แม้จะถูกเรียกขานว่า “เงินเดือนพระสงฆ์” แต่นิตยภัตที่รัฐบาลจัดสรรให้ตามสมณศักดิ์และตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์นั้น มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเป็นค่าภัตตาหารและสนับสนุนการปฏิบัติศาสนกิจ ทั้งในด้านการบริหาร การปกครอง การศึกษา และการเผยแผ่พระพุทธศาสนา มีการบันทึกไว้ว่าธรรมเนียมการถวายนิตยภัตมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ โดยพระมหากษัตริย์โปรดเกล้าฯ ให้มีการวางอัตราตามสมณศักดิ์ฐานันดร และมีการปรับปรุงอัตราครั้งล่าสุดในปี 2554 เพื่อให้สอดคล้องกับสภาวะเศรษฐกิจและสังคมในปัจจุบัน
เปิดบัญชีอัตรา “นิตยภัต” พระสงฆ์ 76 ลำดับชั้น
ปัจจุบันอัตรานิตยภัตมีทั้งหมด 76 สมณศักดิ์ ตั้งแต่ลำดับสูงสุดอย่างสมเด็จพระสังฆราชเจ้า ไปจนถึงตำแหน่งเล็กๆ ในระดับตำบล ซึ่งแต่ละลำดับชั้นได้รับปัจจัยยังชีพไม่เท่ากัน โดยมีอัตราดังนี้
-สมเด็จพระสังฆราชเจ้า 37,700 บาท
-สมเด็จพระสังฆราช 34,200 บาท
-ผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช 30,800 บาท
-สมเด็จพระราชาคณะ 27,400 บาท
-กรรมการมหาเถรสมาคม 23,900 บาท
-เจ้าคณะใหญ่หนต่างๆ (ม/ธ) 23,900 บาท
-พระราชาคณะเจ้าคณะรองชั้นหิรัณยบัฏ 20,500 บาท
-เจ้าคณะภาค 17,100 บาท
-แม่กองบาลี 17,100 บาท
-แม่กองธรรม 17,100 บาท
-รองเจ้าคณะภาค 13,700 บาท
-เจ้าคณะจังหวัด 10,300 บาท
-เลขานุการสมเด็จพระสังฆราช 10,300 บาท
-พระราชาคณะเจ้าคณะรองชั้นสัญญาบัตร 13,700 บาท
-พระราชาคณะชั้นธรรม 13,700 บาท
-พระราชาคณะชั้นเทพ 10,300 บาท
-พระราชาคณะเจ้าคณะจังหวัด 10,300 บาท
-พระราชาคณะชั้นราช 6,900 บาท
-พระราชาคณะปลัดขวา 5,500 บาท
-พระราชาคณะปลัดซ้าย 5,500 บาท
-พระราชาคณะปลัดกลาง 5,500 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.9 ประโยค 5,500 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.7-8 ประโยค 5,200 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.5-6 ประโยค 4,800 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอก 4,800 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.4/รองเจ้าคณะจังหวัด 4,500 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโท 4,500 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.3 4,100 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญยก ฝ่ายวิปัสสนาธุระ 4,100 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญยก (เจ้าคณะอำเภอ) 4,100 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญ เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นตรี 4,100 บาท
-พระเปรียญธรรม 9 ประโยค 4,100 บาท
-พระคณาจารย์เอก 4,100 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญยก 3,800 บาท
-พระครูปลัดชั้นเอกของสมเด็จพระราชาคณะ 3,800 บาท
-พระคณาจารย์โท 3,800 บาท
-พระราชาคณะชั้นสามัญยก/เจ้าคณะอำเภอชั้นพิเศษ 3,800 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอก 3,800 บาท
-เลขานุการเจ้าคณะใหญ่หนต่าง ๆ (มหานิกาย/ธรรมยุต) 3,800 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโท 3,400 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะอำเภอชั้นเอก 3,400 บาท
-พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นพิเศษ 3,400 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เทียบเท่าผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นพิเศษ 3,400 บาท
-พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอก 3,400 บาท
-เลขานุการเจ้าคณะภาค 3,400 บาท
-พระครูปลัด รองสมเด็จพระราชาคณะ 3,400 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะอำเภอชั้นโท 3,100 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นตรี 3,100 บาท
-พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโท 3,100 บาท
-พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอก 3,100 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เทียบเท่าผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอก 3,100 บาท
-พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าคณะอำเภอชั้นเอก 3,100 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะตำบลชั้นเอก 3,100 บาท
-เลขานุการรองเจ้าคณะภาค 3,100 บาท
-เลขานุการเจ้าคณะจังหวัด 3,100 บาท
-พระครูปลัดของเทียบรองสมเด็จพระราชาคณะ 3,100 บาท
-พระครูฐานานุกรมของสมเด็จพระสังฆราช ชั้นเอก 3,100 บาท
-พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าคณะอำเภอชั้นโท 2,700 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะตำบลชั้นโท 2,700 บาท
-พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโท 2,700 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เทียบเท่าผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโท 2,700 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ ชั้นเอก 2,700 บาท
-พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นตรี 2,700 บาท
-พระครูฐานานุกรมของสมเด็จพระสังฆราชชั้นโท 2,700 บาท
-พระครูปลัดของพระราชาคณะชั้นธรรม 2,700 บาท
-เลขานุการรองเจ้าคณะจังหวัด 2,700 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะตำบลชั้นตรี 2,500 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ชั้นโท 2,500 บาท
-เจ้าอธิการ 2,500 บาท
-พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ ชั้นตรี 2,200 บาท
-เลขานุการเจ้าคณะอำเภอ 2,200 บาท
-พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาสวัดราษฎร์ 1,800 บาท
-พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราษฎร์ 1,800 บาท
-เลขานุการรองเจ้าคณะอำเภอ 1,800 บาท
-พระอธิการ 1,800 บาท
-เลขานุการเจ้าคณะตำบล 1,200 บาท
เงินเดือนพระสงฆ์ (นิตยภัต) พิเศษตามพระบรมราชโองการ ในรัชกาลก่อน
-พระปริต (พระสวดพระพุทธมนต์ ซึ่งเป็นเครื่องป้องกันสรรพอุปัทวันตราย) วัดชนะสงคราม รวม 20 รูป ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
-พระพิธีธรรม ประจําวัดต่าง ๆ รวม 10 วัด วัดละ 4 รูป ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
-พระอันดับประจําวัดจุฑาทิศธรรมสภา จังหวัดชลบุรี รวม 5 รูป ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
อัตราเงินเดือนพระสงฆ์ (นิตยภัต) บรรพชิตจีนนิกาย และบรรพชิตอนัมนิกาย
-เจ้าคณะใหญ่จีนนิกาย / เจ้าคณะใหญ่อนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 10,300 บาท
-รองเจ้าคณะใหญ่จีนนิกาย / รองเจ้าคณะใหญ่อนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 4,500 บาท
-ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายขวาจีนนิกาย / ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายขวาอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
-ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายซ้ายจีนนิกาย / ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายซ้ายอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
-ปลัดขวาจีนนิกาย /ปลัดขวาอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
-ปลัดซ้ายจีนนิกาย /ปลัดซ้ายอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
-รองปลัดขวาจีนนิกาย / รองปลัดขวาอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,500 บาท
-รองปลัดซ้ายจีนนิกาย / รองปลัดซ้ายอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,500 บาท
-ผู้ช่วยปลัดขวาจีนนิกาย / ผู้ช่วยปลัดขวาอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,200 บาท
-ผู้ช่วยปลัดซ้ายจีนนิกาย / ผู้ช่วยปลัดซ้ายอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,200 บาท
-เลขานุการเจ้าคณะใหญ่จีนนิกาย / เลขานุการเจ้าคณะใหญ่อนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
ตัดงบ 5 พันล้านบาท “เงินเดือนพระ” ขัดหลักธรรม?
ความร้อนแรงของประเด็นนิตยภัตปะทุขึ้นในสภาเมื่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เมื่อวันที่ 15 ส.ค. พรรคประชาชน (ปชน.) ได้เสนอให้มีการตัดงบประมาณของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) กว่า 5 พันล้านบาท โดยให้เหตุผลหลักว่าการใช้จ่ายเงินภาษีมาเป็น “เงินเดือนพระ” นั้นขัดต่อหลักคำสอนของพระพุทธเจ้าที่ให้พระสงฆ์ละทางโลก และตั้งคำถามถึงปัญหาความไม่โปร่งใสในวงการสงฆ์ที่เกี่ยวข้องกับเงินเดือนและเงินอุดหนุน
ข้ออภิปรายสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมาโจมตีงบประมาณของสำนักพุทธฯ
-การขัดหลักธรรม การมีเงินเดือนทำให้พระสงฆ์มีความเกี่ยวข้องกับทางโลก ซึ่งนำไปสู่ปัญหาต่างๆ
-ความไม่โปร่งใส มีการตั้งคำถามถึงงบประมาณซ่อมแซมวัดและการสนับสนุนวัดในต่างประเทศที่ดูไม่เป็นธรรม
-ความไม่คุ้มค่า งบประมาณสำหรับการเผยแผ่และส่งเสริมพระพุทธศาสนาหลายร้อยล้านบาทถูกมองว่าไม่คุ้มค่าและไม่ทั่วถึง
-งบตำรวจพระ งบประมาณปีละ 3 ล้านบาท สำหรับตำรวจพระ (พระวินยาธิการ) ถูกวิจารณ์ว่าไม่สามารถปราบปรามการทุจริตได้จริง
ข้อเสนอในการตัดงบประมาณครั้งนี้ไม่เพียงแต่พุ่งเป้าไปที่นิตยภัต แต่ยังครอบคลุมไปถึงงบประมาณสำหรับพัดยศและเงินอุดหนุนด้านอื่นๆ ด้วย โดย สส. พรรคประชาชนเสนอให้มีการแยกกิจการศาสนาออกจากรัฐ เพื่อความเป็นธรรมต่อผู้เสียภาษี
ศาสนาพุทธในยุคใหม่ ศรัทธาท่ามกลางความท้าทาย
การอภิปรายเรื่องนิตยภัตสะท้อนให้เห็นถึงความต้องการของสังคมในการปฏิรูปวงการสงฆ์ไทย รวมถึงความกังวลเกี่ยวกับความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการใช้งบประมาณภาษีของประชาชนเพื่ออุปถัมภ์ศาสนาพุทธในยุคปัจจุบัน นี่จึงเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องจับตามองต่อไปว่า รัฐบาลจะสามารถสร้างความสมดุลระหว่างการทำนุบำรุงศาสนากับการใช้จ่ายงบประมาณอย่างโปร่งใสได้อย่างไร ในยุคที่ข่าวฉาวในวงการผ้าเหลือง เริ่มสั่นคลอนศรัทธาของประชาชนหรือไม่?..
