ในยุคที่วิกฤติสิ่งแวดล้อมกลายเป็นโจทย์ใหญ่ของโลก การเปลี่ยนแปลงเพื่อความยั่งยืนอาจไม่จำเป็นต้องเริ่มจากนโยบายระดับมหภาค แต่อาจเริ่มจากพลังเล็กๆ ของคนรุ่นใหม่ที่พร้อมลงมือทำจริง โครงการ ‘UOB Wonder Lab: Youth for a Greener Tomorrow’ จึงถูกสร้างขึ้นเพื่อเปิดพื้นที่ให้เยาวชนทั่วประเทศได้ร่วมกันคิด สร้างสรรค์ และลงมือออกแบบอนาคตของสิ่งแวดล้อมด้วยตนเอง โดยมีแนวคิด ‘โคครีเอทอนาคตสีเขียว’ เป็นหัวใจสำคัญ
โครงการดังกล่าวเป็นการต่อยอดจากความสำเร็จของโครงการภายในองค์กร ‘UOB Waste to Wonder’ ที่ชวนพนักงานแยกขยะและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสู่ชีวิตสีเขียวอย่างเป็นรูปธรรม ก่อนขยายแนวคิดสู่สังคมในวงกว้างให้เยาวชนได้เรียนรู้และลงมือทำจริง โดยปีแรกมีผู้สมัครเข้าร่วมกว่า 453 คน จาก 102 ทีม และคัดเหลือเพียง 10 ทีมสุดท้ายเพื่อพัฒนาไอเดียให้เป็นโครงการในชุมชนภายในหนึ่งเดือน ก่อนนำเสนอผลงานเมื่อวันที่ 13 กันยายนที่ผ่านมา
‘ธรรัตน โอฬารหาญกิจ’ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริหารสื่อสารและภาพลักษณ์องค์กร ธนาคารยูโอบี ประเทศไทย กล่าวว่า ยาวชนคือกลุ่มที่มีศักยภาพสูง ทั้งในด้านพลัง ความฝัน และความคิดสร้างสรรค์ แต่ต้องการเพียงเวทีและทรัพยากรที่เหมาะสมเพื่อพิสูจน์ตนเอง ดังนั้น UOB Wonder Lab จึงถูกสร้างสรรค์ขึ้นโดยมีเป้าหมายที่เหนือกว่าการประกวด โดยเป็นพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่ได้ ลงมือทำจริง ซึ่งมีผู้เชี่ยวชาญ (เมนเทอร์) คอยให้คำแนะนำ เพื่อให้แนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมที่นำเสนอสามารถพัฒนาไปสู่ ผลลัพธ์ที่เป็นจริง และสร้างการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม
ผลงานของเยาวชนสะท้อนแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนในหลากหลายมิติ ทั้งการจัดการของเสีย มลพิษ และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ทีม ‘ตุ้ยออฟสิ่งแวดล้อม’ ใช้เมนูผัดไทยเป็นสื่อรณรงค์ลด Food Waste ส่วนทีม ‘ฉันเกิดจากกอไผ่ ฉันเลยรักษ์โลก’ พัฒนาแอปพลิเคชันเก็บข้อมูลอาหารส่วนเกินแบบเรียลไทม์ ช่วยโรงเรียนลดขยะอาหารได้ถึง 70% ภายในเดือนเดียว ทีม ‘6P’ ส่งเสริมการแยกขยะจนพฤติกรรมการคัดแยกในโรงเรียนเพิ่มขึ้นกว่า 340% ขณะที่ทีม ‘GreenCycle Crew’ แปรรูปพลาสติกเหลือใช้เป็นเส้นใยสำหรับเครื่องพิมพ์ 3 มิติ และทีม ‘นครสวรรค์รักษ์สิ่งแวดล้อม’ สร้างผืนผ้าและกระเป๋าจากพลาสติกใช้แล้วเพื่อสร้างรายได้และลดขยะอย่างยั่งยืน
ในมิติของการสร้างความตระหนักรู้ ทีม ‘Jungle Natural Team’ ต่อยอดเศษใบสับปะรดให้กลายเป็นทรายแมวที่ย่อยสลายได้ ทีม ‘eco.edu’ ออกแบบบอร์ดเกมให้ความรู้เรื่องไมโครพลาสติก ทีม ‘BigFamilyPPP’ พัฒนามาร์กเกอร์กีฬาจากถุงพลาสติกเกษตร และทีม ‘Trashformers’ ประดิษฐ์เครื่องฟอกอากาศจากขยะอิเล็กทรอนิกส์เพื่อลดฝุ่น PM 2.5 ส่วนทีม ‘Mynes Green Rangers’ จัดเวิร์กช็อปสร้างผู้นำเยาวชนอนุรักษ์แม่น้ำโขง สื่อสารผลกระทบจากเขื่อนและขยะต่อระบบนิเวศ เพื่อกระตุ้นให้ชุมชนเห็นคุณค่าและร่วมปกป้องทรัพยากรธรรมชาติร่วมกัน
แม้ผลงานหลายชิ้นเน้นในเรื่องของนวัตกรรมที่จับต้องได้ แต่สิ่งสำคัญไม่แพ้กันคือการที่เยาวชนได้เรียนรู้ทักษะชีวิต ทั้งการทำงานเป็นทีม การคิดเชิงระบบ การวางแผน และการสื่อสารสาธารณะ หลายคนสะท้อนว่า โครงการนี้ไม่ใช่แค่เวทีประกวด แต่คือการพิสูจน์ว่าความคิดเล็กๆ สามารถกลายเป็นการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงได้
‘ชลันดา สาลีผล’ จากทีม Jungle Natural Team กล่าวว่า ของเหลือจากใบสับปะรดกว่า 70% ยังมีคุณค่า ซึ่งทีมมุ่งมั่นที่จะต่อยอดให้เกิดประโยชน์ เนื่องจากสิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องใกล้ตัวที่อยู่รอบเราทุกคน สอดคล้องกับ ‘ธนาภา ราชวงค์’ จากทีมนครสวรรค์รักษ์สิ่งแวดล้อม ที่กล่าวถึงการพลิกวิกฤตขยะพลาสติกว่า พลาสติกคือขยะที่ล้นโลก จึงต้องการเปลี่ยนให้มีคุณค่าใหม่ ด้วยการนำมาสานเป็นกระเป๋า โดยอาศัยภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชน
ทั้งนี้ ยูโอบีมองว่า โครงการ Wonder Lab เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเดินทางสู่ความยั่งยืน ที่สามารถต่อยอดไปสู่ความร่วมมือกับภาคเอกชน ชุมชน และภาคประชาสังคม เพื่อขยายผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในวงกว้าง
“UOB Wonder Lab ไม่ใช่โครงการเพื่อสังคม แต่คือการเดินไปพร้อมกับเยาวชน เพื่อร่วมกันโคครีเอทอนาคตที่ยั่งยืน เพราะเมื่อเยาวชนได้รับโอกาส ความคิดเล็กๆ ของพวกเขาสามารถเติบโตเป็นพลังที่เปลี่ยนโลกได้จริง” ธรรัตนกล่าวทิ้งท้าย
