โครงการพระราชดำริที่สำคัญของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในจังหวัดกำแพงเพชร คือ โครงการที่เน้นการอนุรักษ์ป่า การจัดหาที่ทำกิน และการส่งเสริมอาชีพตามแนวทาง ศิลปาชีพ เพื่อให้ประชาชนอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างยั่งยืน
ต่อมาโครงการพระราชดำริที่สำคัญของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในจังหวัดกำแพงเพชร คือ โครงการที่เน้นการอนุรักษ์ป่า การจัดหาที่ทำกิน และการส่งเสริมอาชีพตามแนวทาง ศิลปาชีพ เพื่อให้ประชาชนอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างยั่งยืน
นอกจากนี้ยังมีโครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ (ป่ารักน้ำ) บ้านอุดมทรัพย์ ต.หินดาต อ.ปางศิลาทอง จ.กำแพงเพชร แนวพระราชดำริ โครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของพระราชดำริ “บ้านเล็กในป่าใหญ่” ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้คนกับป่าอยู่ร่วมกันได้อย่างพึ่งพาอาศัยกัน โดยช่วยเหลือราษฎรชาวไทยภูเขาที่ขาดแคลนที่ดินทำกิน และทำไร่เลื่อนลอย ให้มีที่อยู่อาศัยและที่ทำกินเป็นหลักแหล่ง กิจกรรมหลักส่งเสริมให้ราษฎรทำหน้าที่ ปลูกต้นไม้รักษาป่า และในยามว่างส่งเสริมอาชีพตามความถนัด เช่น ปักผ้า ทำเครื่องเงิน และ จักสาน โดยส่งผลิตภัณฑ์เข้าร่วมกับ มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เพื่อสร้างรายได้ ทำให้ปัญหาการบุกรุกป่าลดลง
จังหวัดกำแพงเพชรก็มีการสนับสนุนกิจกรรมต่อเนื่องตามแนวพระราชดำริของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ โดยเฉพาะการสนับสนุนกลุ่ม ผ้าปักชาวไทยภูเขา ในพื้นที่โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ (ป่ารักน้ำ) อำเภอปางศิลาทอง ซึ่งเป็นการอนุรักษ์งานหัตถศิลป์พื้นบ้านและสร้างรายได้ให้แก่ชาวบ้านอย่างยั่งยืน เป็นผลิตภัณฑ์หลากหลาย โครงการเหล่านี้สะท้อนถึงพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงห่วงใยในการดำรงชีวิตของราษฎร ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
นางหลิวต๊ะ ฟุ้งวิเศษ อายุ 65 ปี ชาวไทยภูเขาเผ่าอิ๊วเมี่ยนในจังหวัดกำแพงเพชร ได้เล่าถึงความประทับใจไม่รู้ลืมในครั้งที่เคยมีโอกาสได้รับเสด็จพระบาทสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินมาทรงงานในพื้นที่โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ เปิดเผยว่า “ความประทับใจที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือการได้เห็นพระพักตร์ของสมเด็จพระพันปีหลวงอย่างใกล้ชิด และรู้สึกซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ที่ทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้มีการจัดตั้งโครงการดังกล่าวขึ้น โดยเฉพาะการส่งเสริมอาชีพให้กับชาวเขาในพื้นที่ โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ตามพระราชดำริในจังหวัดกำแพงเพชร ช่วยให้ราษฎรชาวไทยภูเขาที่ขาดแคลนที่ดินทำกิน ได้มีที่ทำกินเป็นหลักแหล่ง ไม่ต้องบุกรุกป่า พร้อมทั้งส่งเสริมอาชีพที่ถนัด งานหัตถกรรมผ้าปักของชาวเขา ทำให้มีรายได้และมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน โดยดำเนินงานควบคู่ไปกับการฟื้นฟูสภาพป่าต้นน้ำลำธาร ความช่วยเหลือและส่งเสริมอาชีพจากพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระพันปีหลวง ทำให้ชาวเขาในพื้นที่สามารถดำรงชีวิตอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างเกื้อกูล และมีความยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ “คนอยู่กับป่า” อย่างแท้จริง ปัจจุบันโครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่มีไฟฟ้าใช้ทุกครัวเรือน เด็กๆได้รับการศึกษา การเดินทางไปไหนมาไหนก็สะดวกสบาย ถนนในหมู่บ้านก็เทเป็นคอนกรีตหมด
ด้าน นายเสน่ห์ ไชยมงคล นายอำเภอปางศิลาทอง เปิดเผยว่า โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ เป็นน้ำพระทัยของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงห่วงใยทรงพระเมตตาต่อชาวไทยภูเขา ภายหลังทรงทราบว่า ชาวไทยภูเขาดังกล่าวมีความเดือดร้อนความเป็นอยู่การทำมาหากิน ทรงดำริในการหาพื้นที่ให้เข้าทำประโยชน์ แรกเริ่มเดิมทีจัดสรรให้พี่น้องชาวเขาทำประโยชน์ในส่วนของที่ทำกิน 1 ไร่ 2 งาน ส่วนของที่อยู่อาศัย 1 งาน แล้วหลังจากนั้นพระองค์ท่านทรงพระเมตตาในการส่งเสริมอาชีพศิลปหัตถกรรม ผ้าปักชาวไทยภูเขา ซึ่งในรอบปีแต่ละปีชาวไทยภูเขา จะมีรายได้จากการทำศิลปะหัตถกรรมเผ้าปักชาวไทยภูเขา เฉลี่ยแล้วประมาณครอบครัวละประมาณ 40,000 บาทต่อปี บางครอบครัวทำเป็นอาชีพหลักเลย บางครอบครัวที่ประกอบอาชีพอื่นทำเป็นอาชีพเสริม พระมหากรุณาธิคุณที่ประทับใจไม่ลืมเลือน พสกนิกรชาวอำเภอปางศิลาทอง ยังคงน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่เคยเสด็จพระราชดำเนินมาทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ ณ โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ตามพระราชดำริ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จฯเยี่ยมเยียนราษฎรและโรงเรียนในพื้นที่
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนิน เมื่อที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2539 เพื่อทรงเปิดอาคารเรียน ณ โรงเรียนบ้านอุดมทรัพย์ (ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอปางศิลาทอง จังหวัดกำแพงเพชร ตามข้อมูลป้ายโรงเรียน) ได้ทรงปลูกต้นไม้อันเป็นมงคลไว้เป็นที่ระลึกถึง 2 ต้น คือ ต้นแก้วเจ้าจอม ปัจจุบัน เวลาได้ล่วงเลยมากว่า 29 ปี ต้นแก้วเจ้าจอมทั้งสองต้น ได้เจริญเติบโตอย่างงอกงาม มีลำต้นที่แข็งแรง กิ่งก้านสาขาแผ่ร่มเงา เป็นพุ่มเขียวชอุ่ม ให้ความร่มเย็นแก่บริเวณอาคารเรียนและผู้มาเยือน โดยมีป้ายจารึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ ต้นแก้วเจ้าจอมทรงปลูกนี้ ไม่เพียงแต่เป็นไม้ประดับที่สวยงามเท่านั้น แต่ยังเป็นเสมือนสัญลักษณ์แห่งความร่มเย็นเป็นสุขและความอุดมสมบูรณ์ ที่ได้เจริญงอกงามเคียงคู่กับความเจริญของชุมชนและโรงเรียนบ้านอุดมทรัพย์ ภายใต้โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ตามพระราชดำริฯ ที่ช่วยให้คนกับป่าอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน และเป็นความทรงจำอันศักดิ์สิทธิ์และประทับใจมิรู้ลืมของคณะครู นักเรียน และประชาชนในพื้นที่ตราบจนทุกวันนี้
โรงเรียนบ้านอุดมทรัพย์ ได้จัดแสดงภาพและเรื่องราวทางประวัติศาสตร์เพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์สำคัญที่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เคยเสด็จพระราชดำเนินมาทรงงาน ณ พื้นที่แห่งนี้ ซึ่งนำมาซึ่งความปลาบปลื้มใจแก่คณะครู นักเรียน และประชาชนในพื้นที่อย่างยิ่ง พระราชจริยวัตรอันงดงามขณะทรงงาน และการที่ประชาชนมาเฝ้าฯ รับเสด็จอย่างเนืองแน่น ด้วยความจงรักภักดีและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ
ทั้งนี้จากข้อมูลที่มีการบันทึกไว้ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินทรงงานโครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่บ้านอุดมทรัพย์ จำนวน 5 ครั้ง ยังความปลาบปลื้มมาจนทุกวันนี้
