สิ่งสำคัญหนีไม่พ้นการตั้งศูนย์บัญชาการภัยพิบัติ เราต้องตั้งศูนย์ฟื้นฟูเป็นวอร์ รูม ให้มีซิงเกิลคอมมานด์ เช่นเดียวกัน มีโครงสร้างแบบเล็กแต่แม่นยำ เพราะจะต้องมีการประสานหน่วยงานต่างๆ และมีเหล่าจิตอาสาหลั่งไหลมาช่วย ถ้าเตรียมไว้ไม่ดีจะเละ และซ้ำซ้อน ไม่มีผู้รับผิดชอบ หรือช่วยกันรับผิดชอบมั่วไปหมดเช่นเดิม วิธีการมีดังนี้

  1. แต่งตั้งผู้บัญชาการฟื้นฟูให้ชัด และทำโครงสร้างการจัดการฝ่ายต่างๆ ที่มีผู้รับผิดชอบและเบอร์ติดต่อที่ชัดเจน เช่น ฝ่ายทำความสะอาด ฝ่ายจัดการขยะ ฝ่ายซ่อมบำรุง ฝ่ายสาธารณสุข ฝ่ายกฎหมาย ฝ่ายระดมทุน และที่สำคัญฝ่ายสื่อสารสถานการณ์ เบอร์ติดต่อของผู้ประสานงานทุกฝ่ายต้องประกาศให้ทุกคนทราบ และมีอาสาสมัครช่วยรับสายต่าง ๆ และประสานงานต่อให้รวดเร็ว
  2. เรื่องขยะที่มากับน้ำ ตามมาตรฐานสากลถือว่าเป็นขยะปนเปื้อน ต้องทำการกำจัดอย่างระมัดระวัง ผู้ที่ทำงานด้านขยะต้องใส่ถุงมือ และเครื่องป้องกัน ดังนั้น ต้องทำรายการของอุปกรณ์ที่ต้องมีให้เพียงพอสำหรับเจ้าหน้าที่ อาสาสมัคร และชาวบ้าน
  3. การเก็บ ต้องวางแผน และเตรียมการอย่างดี ว่าจะเก็บโซนไหนก่อน ใช้รถอะไร กี่คัน ต้องขอกำลังเสริมมากน้อยแค่ไหน ต้องการเครื่องมือพิเศษในกรณีขยะขนาดใหญ่ที่ต้องเคลียร์พื้นที่อะไรบ้าง ที่สำคัญขยะไปไหน
  4. พื้นที่การจัดการขยะ ในกรณีภัยพิบัติขยะจะมีจำนวนมาก สิ่งที่ควรทำคือ หาพื้นที่ขนาดใหญ่เป็นพื้นที่คัดกรอง ขยะเปียกขยะอาหารทยอยส่งเข้าระบบปกติได้ ส่วนขยะหลายชนิดสามารถคัดแยกไปรีไซเคิล ได้ เช่น อุปกรณ์ไฟฟ้า อาจจะซ่อมแซม หรือแยกโลหะไปขายได้ ขยะพลาสติกน่าจะมีจำนวนมากนำไปรีไซเคิลได้เช่นกัน ขยะบางชนิดพอแห้งแล้วรวบรวมนำไปเผาเป็นเชื้อเพลิงสำหรับโรงปูน หรือโรงไฟฟ้าได้ เรื่องการ recycle ขยะสำคัญมาก สามารถติดต่อ ผู้เชี่ยวชาญด้าน circular economy หรือ CSO ของบริษัทชั้นนำ เพราะเขามีเครือข่ายด้านนี้อยู่แล้ว และทราบว่ามีกลุ่มจิตอาสาทำ digital platform เชื่อมโยงการฟื้นฟู มีทั้งเรื่อง แนวคิดการกำจัดขยะแบบ upcycling และ recirculation มีเรื่องการช่วยเหลือหลังน้ำท่วม และ เรื่องการเชื่อมโยงการระดมทุนให้ตรงกับความต้องการอีกด้วย
  5. การจัดการอาสาสมัครอย่างมีส่วนร่วม จะช่วยให้หน่วยงานของรัฐทุ่นแรงไปได้มาก ถ้ามีโครงสร้างทีมงานที่เปิดโอกาสการมีส่วนร่วม มีตารางงานให้ชัดเจน มีการจัดการที่ดีจะทำสำเร็จได้รวดเร็ว ถ้าหน่วยงานราชการทำไม่เป็นน่าจะลองตั้งทีมร่วมกับกลุ่มจิตอาสาในพื้นที่ หรือประสานจิตอาสาจากส่วนกลางมาช่วยได้

นอกจากนี้แต่ละคนเมื่อเข้าไปที่บ้านแล้วเราอาจจะงงว่าต้องทำอะไรก่อน ทาง SCG ก็มีคำแนะนำ 10 ขั้นตอนซ่อมบ้านหลังน้ำลด ตั้งแต่   1. ตรวจสภาพก่อนเข้าบ้าน   2. ตรวจสอบระบบไฟฟ้า   3. ตรวจสอบระบบน้ำประปา   4. ตรวจสอบระบบท่อน้ำสุขภัณฑ์   5. การซ่อมแซมประตูหน้าต่าง   6. การบำรุงรักษาพื้น   7. การดูแลผนัง ฝา และฝ้าเพดาน   8. การตรวจสอบกำแพงรั้วบ้าน   9. การดูแลเฟอร์นิเจอร์   10. การตรวจสอบเรื่องอื่น ๆ

เรื่องการจัดการขยะ เป็นหนึ่งในหลายๆ เรื่องที่ต้องจัดการหลังจากน้ำลด และเราเรียนรู้แล้วว่าระบบราชการเอาไม่อยู่ ผู้นำจะปรับปรุงวิธีทำงานอย่างไร ทำเรื่องฟื้นฟูให้ดี โชว์ศักยภาพการจัดการแบบมืออาชีพ จะเรียกคะแนนที่เสียไปกลับคืนมาได้