เหตุผลสำคัญที่ทำให้เทรนด์นี้ขยับเร็วขึ้น คือภาคก่อสร้างและอสังหาริมทรัพย์เป็นหนึ่งในแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกหลักของโลก คิดเป็นสัดส่วนสูงถึงประมาณ 40% ตามรายงานของ McKinsey นั่นทำให้ “อาคาร” กลายเป็นโจทย์ใหญ่ของการแก้ปัญหาโลกร้อน และผลักดันให้แนวคิด Net Zero Building ไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่กำลังกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของโลก
Net Zero Building คืออะไร?
Net Zero Building คืออาคารที่ถูกออกแบบให้ใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด โดยลดการใช้พลังงานจากภายนอกให้น้อยที่สุด และใช้พลังงานสะอาดที่อาคารสามารถผลิตได้เองให้สมดุลกับการใช้พลังงานทั้งหมด
หัวใจสำคัญของอาคารลักษณะนี้ ไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีใดเทคโนโลยีหนึ่ง แต่คือการออกแบบทั้งระบบให้ทำงานร่วมกันอย่างชาญฉลาด อาทิ พลังงานหมุนเวียน เช่น แผงโซลาร์บนหลังคา หรือกังหันลมขนาดเล็ก ทำหน้าที่เป็นแหล่งพลังงานหลัก, ระบบกักเก็บพลังงาน เพื่อให้สามารถใช้ไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่อง แม้ ในช่วงที่พลังงานหมุนเวียนผลิตได้ไม่เต็มที่, เซ็นเซอร์และระบบ IoT ตรวจวัดอุณหภูมิ แสงสว่าง และการใช้พลังงานในแต่ละพื้นที่แบบเรียลไทม์ พร้อมปรับการทำงานของระบบต่าง ๆ โดยอัตโนมัติ, วัสดุก่อสร้างประสิทธิภาพสูง เช่น กระจกกันความร้อน หรือฉนวนพิเศษ ช่วยลดภาระของระบบปรับอากาศ, แบบจำลองอาคารเสมือนจริง (Digital Building Model) ที่ช่วยให้นักออกแบบและวิศวกรประเมินการใช้พลังงานและปรับปรุงประสิทธิภาพตั้งแต่ก่อนลงมือก่อสร้างจริง
นอกจากนี้ แนวคิด Net Zero Buil-ding ยังขยายไปไกลกว่าการใช้พลังงานในช่วงการใช้งานอาคาร แต่รวมถึงการลดคาร์บอนแฝง ที่เกิดจากกระบวนการผลิตวัสดุและการก่อสร้างอีกด้วย แม้ต้นทุนเริ่มต้นของอาคาร Net Zero จะสูงกว่าอาคารทั่วไป แต่ในระยะยาวกลับ ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานอย่างมีนัยสำคัญ พร้อมสร้างภาพลักษณ์องค์กรที่สอดคล้องกับแนวทาง ESG ซึ่งกำลังเป็นปัจจัยสำคัญของโลกธุรกิจยุคใหม่
แล้วประเทศไทยกำลังก้าวไปถึงไหน?
ภาพของ Net Zero Building ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในต่างประเทศ หากแต่กำลังเกิดขึ้นจริงในประเทศไทย ผ่านโครงการขนาดใหญ่ที่นำแนวคิดความยั่งยืนมาใช้เป็นแกนหลัก
One Bangkok เมกะโปรเจกต์ใจกลางกรุงเทพฯ ที่ออกแบบโดยคำนึงถึงสิ่งแวดล้อมและสุขภาวะของผู้ใช้งานตั้งแต่ต้น เช่น ได้มาตรฐาน LEED ND Platinum และ WELL Core & Shell Platinum, ใช้ระบบ District Cooling ลดการใช้ไฟฟ้ากว่า 17,000 เมกะวัตต์ชั่วโมงต่อปี, ลดการปล่อย CO ราว 9,000 ตันต่อปี, ใช้ระบบจัดการพลังงานอัจฉริยะและรีไซเคิลขยะก่อสร้างมากกว่า 75% สะท้อน ว่าอาคารยุคใหม่สามารถลดคาร์บอนได้ควบคู่กับความน่าอยู่
ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ตัวอย่างของศูนย์ประชุมระดับประเทศที่ปรับตัวสู่ความยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม เช่น ติดตั้ง Solar Rooftop ขนาดกว่า 6,200 ตารางเมตร, มีระบบติดตาม Carbon Footprint แบบเรียลไทม์, ใช้แสงธรรมชาติและบริหารจัดการขยะตามแนวคิด Zero Food Waste, ใช้วัสดุก่อสร้างรีไซเคิลมากกว่า 75%
The PARQ อาคารสำนักงานที่นำเทคโนโลยีอาคารอัจฉริยะมาใช้เพื่อลดพลังงานและคาร์บอน ระบบปรับอากาศรวมประสิทธิภาพสูง, กระจกฉนวนลดความร้อนเข้าสู่อาคารได้ถึง 75%, เซ็นเซอร์อัตโนมัติควบคุมแสงสว่างตามการใช้งานจริง
จากแนวคิดระดับโลก สู่โครงการที่ใช้งานจริงในประเทศไทย จากคำว่า Net Zero ที่เคยฟังยากและไกลตัว
วันนี้กำลังกลายเป็นอาคารที่เราเดินเข้าไปใช้ในชีวิตประจำวัน ภาพรวมที่ชัดเจนขึ้นเรื่อย ๆ คือการลดการใช้พลังงานและการปล่อยคาร์บอนของอาคาร กำลังขยับจาก “เทรนด์” ไปสู่ “มาตรฐานใหม่” ของการพัฒนาเมืองไทย-มาตรฐานที่ไม่ได้อยู่แค่บนกระดาษ แต่เริ่มสัมผัสได้จริงในทุกก้าวของชีวิตเมือง.
