จากกรณีคู่รักดาราดังอย่าง หลุยส์ สก๊อต และภรรยาสาว นุ่น รมิดา ที่ล่าสุดออกมาแถลงข่าวสุดเศร้า สูญเสียลูกในท้องจากภาวะมดลูกแตก ทำเอาคนไทยทั้งประเทศส่งกำลังใจกันอย่างล้นหลาม ตามที่ข่าวเสนอไปก่อนหน้านี้
เมื่อวันที่ 31 ม.ค. 69 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า แฟนเพจด้านการแพทย์ชื่อดังอย่าง “เรื่องเล่าจากโรงหมอ” ได้ออกมาโพสต์ข้อความให้ความรู้เกี่ยวกับภาวะ “มดลูกแตก” หลังเกิดเหตุเศร้าสลดกับคุณแม่ดาราสาวที่สูญเสียทารกในครรภ์ใกล้ครบกำหนดจากภาวะดังกล่าว พร้อมทั้งมีภาวะเสียเลือดจำนวนมากและเกิดอาการช็อก โดยภาวะมดลูกแตกถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่พบได้น้อยมาก แต่มีความรุนแรงและอันตรายสูงต่อทั้งแม่และทารก โดยเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์ที่มีประวัติเคยผ่าตัดมดลูกมาก่อน เช่น ผ่าคลอด ผ่าตัดเนื้องอกมดลูก หรือผ่าตัดท้องนอกมดลูกบริเวณมุมมดลูก
โดยเพจเรื่องเล่าจากโรงหมอ ระบุข้อความว่า “มดลูกแตก จากข่าวของคุณแม่ดาราสาว สูญเสียลูกในท้องขณะอายุครรภ์ใกล้ครบกำหนดจากภาวะมดลูกแตก นอกจากนั้นคุณแม่ยังสูญเสียเลือดมาก มีภาวะช็อก แพทย์ผู้ดูแลสามารถผ่าตัดช่วยชีวิตคุณแม่ได้ แต่ลูกในท้อง หัวใจได้หยุดไปตั้งแต่ก่อนถึงรพ. ตลอดชีวิตการเป็นหมอสูติ ที่ทั้งเลาะเนื้องอก และดูแลการท้อง+คลอด 10 ปีปลายๆ เคยดูแลคุณแม่ที่มีภาวะนี้อยู่หลายหน เคสแรกตอนกำลังเป็น chief resident ที่ รพ.ริมราง คุณแม่เบ่งคลอดนาน ปวดทุรนทุราย ตรวจท้องมดลูกเว้าลงไปเป็น 2 ขยัก น้อง resident 2 วิงวอนหนักหนา ขอดูดออก บอกน้องว่าไม่น่าเสี่ยง น้องกำลังอยากเก็บหัตถการบ่นงึมงำ ผ่าคลอดฉุกเฉิน มดลูกมีรอยแตกที่ส่วนบน เคสนี้เสียเลือดไม่มาก ลูก แม่ปลอดภัย เคสสองคุณแม่มดลูกแตกขณะยุติการตั้งครรภ์เพราะลูกเป็นดาวน์ซินโดรม โดยการเหน็บยา ตอนอายุครรภ์ 5 เดือน เนื่องจากท้องอ่อนมดลูกยังโตแค่สะดือ และแตกทางด้านหลังเลือดจึงไม่ได้ออกมากทันที แต่ค่อยๆ ออกสะสมในท้อง”
นอกจากนี้ “หมอเอะใจเพราะทำไมเหน็บยาเป็นวัน เด็กไม่ออกแถมคนไข้หายเจ็บ อัลตร้าซาวด์เห็นเด็กไปอยู่ในท้องแล้ว ต้องผ่าตัดฉุกเฉินเอาลูกออกและซ่อมมดลูก ต่อมาตั้งครรภ์อีกได้ปกติ ผ่าท้องคลอดครบกำหนด เคสสามคุณแม่รอคลอด เจ็บท้องอยู่ๆ หัวใจลูกเต้นช้า ผ่าไปหัวลูกจุกที่รอยแตก แม่ดี ลูกดี ที่ยากและเป็นปัญหาที่สุดคือคุณแม่ที่มีประวัติเคยผ่าตัดมดลูก และไม่ได้มาด้วยเจ็บท้องคลอด สองรายที่พบคือเคสผ่าตัดท้องนอกมดลูกส่วนมุม (cornu pregnancy) ซึ่งจะต้องมีการตัดเนื้อมดลูกบางส่วนออก รายหนึ่งมาตอนอายุครรภ์ 36 สัปดาห์ด้วยอาการเหมือนโรคกระเพาะ แล้วช็อก คุณหมอที่ดูส่งเข้ารพ.ในเมืองยากวินิจฉัยได้ช้า และเสียคนไข้ไปทั้งลูกและแม่ ส่วนอีกรายอายุครรภ์ใกล้ครบกำหนดเช่นกัน มาด้วยจุกๆ ท้อง ผ่าตัดฉุกเฉิน รักษาแม่ไว้ได้ แต่เสียลูก”
“ส่วนเคสที่แค่แยกหมดแล้วยังไม่ทะลุออกมานี่มีเยอะครับ ล่าสุดเพิ่งผ่าไปวันก่อนนี่เอง ส่วนใหญ่คือเคสที่เคยผ่าตัดคลอดหลายครั้งมดลูกแตก (uterine rupture) เป็นภาวะฉุกเฉินที่พบได้น้อยมาก แต่อันตรายมากต่อทั้งแม่และลูก อัตราการเกิด ในมดลูกที่ไม่เคยผ่าตัด (สาเหตุจากอุบัติเหตุจราจร หัตถการช่วยคลอด การคลอดยาก) พบประมาณ 0.7 ใน 10,000 ส่วนในเคสที่เคยผ่าตัดมดลูก (ผ่าคลอด ผ่าเนื้องอก ผ่าตัดท้องนอกมดลูกที่มุมมดลูก) พบได้สูงขึ้น 8 เท่า คือ 5.7 ใน 10,000”
อีกทั้ง สถิติที่น่าสนใจ มีดังต่อไปนี้
1.เคยผ่าตัดเนื้องอกมดลูก อัตราการเกิดมดลูกแตกรวมๆ ประมาณ 1% ความเสี่ยงจะสูงขึ้นตามขนาด จำนวน ความลึกของการเลาะ เทคนิคในการผ่าตัดเนื้องอกออก ส่องกล้องโอกาสแตกมากกว่าเปิดหน้าท้องนะ คำแนะนำสำหรับการคลอดคือต้องดูข้อมูลผ่าตัดเก่า และฟังหมอครับ ความเสี่ยงของการที่เคยผ่าตัดเนื้องอกเล็กๆที่ผิวนอกมดลูก ย่อมไม่เท่ากับการผ่าตัดเนื้องอก 5cm ที่กินลึกเข้าถึงโพรงมดลูก ถ้าหมอว่าควรผ่าก็ผ่าเถอะ แต่ถ้าจะลองคลอดเอง ต้องมีการเตรียมพร้อม ดูแลใกล้ชิด การผ่าตัดอ้างอิงจากสมาคมสูติศาสตร์และนรีเวชอเมริกา ACOG แนะนำผ่าตอนอายุครรภ์ครบกำหนดต้นๆ คือหลัง 37 สัปดาห์ (37-38+6)
2.ในเคสผ่าตัดคลอดแบบปกติแล้วคลอดเอง อัตราการพบเพียง 0.2-0.3% สำหรับการผ่าตัด 1 ครั้ง และเพิ่มขึ้นเป็น 4% สำหรับการผ่าหลายครั้ง เคยผ่าครั้งเดียว ถ้าเลือกที่จะผ่า ควรผ่าคลอดเมื่ออายุครรภ์ครบกำหนดสมบูรณ์ แถวๆ 39 สัปดาห์ ถ้าต้องการคลอดเอง มีหมอประเมินและดูแลใกล้ชิด ลองคลอดได้ เคยผ่าคลอดมากกว่า 1 ครั้ง ผ่าเถอะ อย่าคิดมาก ในเคสผ่าคลอด แผลแนวตั้งในมดลูก จากสาเหตุใดๆ ก็ตาม ความเสี่ยงกลายเป็น 4-9% ท้องต่อมาผ่าช่วงอายุครรภ์ 36-37 สัปดาห์
3.การตั้งท้องหลังทำ wedge resection ใน cornu pregnancy หาตัวเลขชัดๆไม่ได้ แต่มีบางรายงายการศึกษาพบว่าโอกาสแผลผ่าแยก มดลูกแตกมากถึง 30% มีคำแนะนำให้ดูแลเหมือนคนไข้ previous classical c/s ผ่าคลอดหลัง 36 สัปดาห์ ประวัติผ่าตัด cornu pregnancy สำคัญมากนะครับ เคสที่สามเราเสียคนไข้ไปเพราะคนไข้ให้ประวัติแค่เคยผ่าตัดท้องนอกมดลูก น้องที่ดูแลคิดว่าเป็นเคสปกติที่ทำแค่ตัดท่อนำไข่
4.ท้องหลังจากเคยมดลูกแตกมาก่อน อัตราการแตกซ้ำบางรายงานสูงถึง 42% ท้องได้ แต่เสี่ยงมาก ควรดูแลใกล้ชิด แนะนำผ่าคลอดช่วงอายุครรภ์ 36-37 สัปดาห์
อย่างไรก็ตาม “ขอเป็นกำลังใจให้คุณแม่ผู้สูญเสีย และครอบครัว รักษาชีวิตแม่เอาไว้ได้ เป็นเรื่องที่ดีมากแล้ว ทีมหมอที่ดูแลเก่งมาก หวังว่าจะเดินผ่านช่วงเวลายากลำบากนี้ไปได้โดยเร็ว และขอให้มีทางเลือกดีๆ ในการเริ่มต้นใหม่ (หากยังต้องการนะครับ ไม่ว่าจะเป็นท้องเอง ภายใต้การดูแลใกล้ชิดมากๆ หรือการอุ้มบุญ ก็เป็นทางเลือกที่สามารถปรึกษาคุณหมอผู้ดูแลได้ครับ)”
ขอบคุณข้อมูล : เรื่องเล่าจากโรงหมอ
