เมื่อวันที่ 17 ก.พ.นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการกิจการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊ก “หมอเจด” ให้ความรู้เรื่องสุขภาพว่า

หลายคนคิดว่า “กรนคือหลับสนิท” หรือ “กรนเป็นเรื่องปกติของคนเหนื่อย” แต่ความจริงคือ กรนหนักอาจเป็นสัญญาณว่า ทางเดินหายใจเริ่มตีบจนร่างกาย “ขาดอากาศเป็นช่วง ๆ” ระหว่างนอน ซึ่งเรียกว่า ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) และนี่เพิ่มความเสี่ยงความดันสูง หัวใจวาย เส้นเลือดสมองแตกได้แบบไม่รู้ตัว ลองเช็กสัญญาณเตือนเหล่านี้ครับ

กลไกของการนอนกรน (แบบปกติ)

การกรนเกิดจากตอนเราหลับ กล้ามเนื้อบริเวณคอ เพดานอ่อน และโคนลิ้นจะคลายตัว ทำให้ทางเดินหายใจแคบลงเล็กน้อย เวลาหายใจผ่านจะเกิดแรงสั่นสะเทือนจนเป็นเสียงกรนแบบเบา ๆ ซึ่งบางคนกรนเฉพาะตอนนอนหงาย เหนื่อยมาก หรือดื่มแอลกอฮอล์ แต่ถ้ากรนดังมากและมีช่วง “หยุดหายใจ” นั่นไม่ใช่กรนธรรมดาแล้วครับ

สัญญาณเตือนกรนหนัก เสี่ยงหยุดหายใจขณะหลับ

1 กรนดังมากจนคนข้าง ๆ สะดุ้ง หรือได้ยินข้ามห้อง

ถ้ากรนดังผิดปกติ เหมือนเสียงสำลัก ครืดคราด หรือดังต่อเนื่องทั้งคืน นี่มักไม่ใช่กรนทั่วไป แต่เป็นสัญญาณว่าทางเดินหายใจตีบแคบมาก ร่างกายต้องออกแรงหายใจตอนหลับ เสียงยิ่งดังยิ่งสะท้อนว่ามีการอุดกั้นมากขึ้น และเสี่ยงเกิดภาวะหยุดหายใจแบบไม่รู้ตัวครับ

2 หลับ ๆ อยู่แล้วเหมือนสะดุ้ง สำลัก หายใจไม่ออก

หลายคนมีอาการหลับแล้วสะดุ้งตื่น หายใจเฮือก เหมือนขาดอากาศ หรือรู้สึกเหมือนสำลักน้ำลายตอนกลางคืน นี่คืออาการสำคัญของ Sleep Apnea เพราะช่วงหนึ่งทางเดินหายใจปิดไปชั่วคราว ออกซิเจนตก สมองจึงปลุกให้ตื่นขึ้นมาหายใจใหม่ เป็นวงจรที่ทำให้ร่างกายไม่เคยพักเต็มที่ครับ

3  ตื่นมาไม่สดชื่น เหมือนนอนไม่พอทั้งที่นอนครบ

คนที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ มักหลับไม่ลึก เพราะสมองต้องตื่นเป็นช่วง ๆ ตลอดคืน แม้ไม่รู้ตัวก็ตาม ทำให้นอนครบ 7–8 ชั่วโมงก็ยังง่วง เพลีย สมองมึน หลงลืมง่าย และบางคนมีอาการหลับในตอนประชุมหรือขับรถ ซึ่งอันตรายมากครับ

4 ปวดหัวตอนเช้า คอแห้ง ปากแห้งบ่อย

การขาดออกซิเจนตอนนอนทำให้เส้นเลือดในสมองหดและขยายผิดปกติ จึงเกิดอาการปวดหัวตอนเช้าได้บ่อย นอกจากนี้คนกรนหนักมักอ้าปากหายใจ ทำให้คอแห้ง ปากแห้ง ตื่นมาเหมือนร่างกายขาดน้ำ ทั้งที่ไม่ได้ป่วยอะไร นี่เป็นสัญญาณที่หลายคนมองข้ามครับ

5  ความดันสูง น้ำหนักขึ้นง่าย ทั้งที่กินเท่าเดิม

Sleep Apnea ทำให้ร่างกายอยู่ในภาวะเครียดเรื้อรัง ฮอร์โมนคอร์ติซอลสูงขึ้น ส่งผลให้ความดันพุ่ง ดื้ออินซูลิน น้ำหนักลงยาก และเพิ่มความเสี่ยงเบาหวานกับโรคหัวใจ บางคนรักษาความดันเท่าไหร่ก็ไม่ลง เพราะต้นเหตุจริงคือการหยุดหายใจตอนนอนนี่เองครับ

ใครบ้างที่เสี่ยงภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

กลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ คนอ้วนลงพุง คอใหญ่ ผู้ชายวัยกลางคน คนที่ความดันสูงหรือเบาหวาน คนที่ดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอนเป็นประจำ ผู้ที่สูบบุหรี่ คนที่มีโพรงจมูกอุดตัน ภูมิแพ้เรื้อรัง หรือมีต่อมทอนซิลโต รวมถึงคนที่ง่วงมากผิดปกติในตอนกลางวัน แม้นอนครบครับ

.

ลดเสี่ยงกรนหนัก–หยุดหายใจขณะหลับ ทำคืนนี้ได้เลย

• นอนตะแคงแทนการนอนหงาย เพราะหงายแล้วลิ้นตกปิดทางเดินหายใจง่าย

• ลดน้ำหนักแม้แค่ 5–10% ช่วยลดอาการกรนได้ชัด

• เลี่ยงแอลกอฮอล์ก่อนนอน เพราะทำให้กล้ามเนื้อคอหย่อนมากขึ้น

• อย่ากินอิ่มจัดก่อนนอน 3 ชั่วโมง ลดกรดไหลย้อนและการอุดกั้น

• ถ้าง่วงมากตอนกลางวัน หลับใน หรือมีคนเห็นว่าหยุดหายใจ → ควรตรวจ Sleep Test ครับ

กรนไม่ใช่เรื่องตลกนะครับ โดยเฉพาะถ้ากรนดัง สะดุ้งเฮือก ง่วงทั้งวัน หรือมีความดันสูงร่วมด้วย เพราะนี่อาจเป็นสัญญาณของ “หยุดหายใจขณะหลับ” ที่เพิ่มความเสี่ยงหัวใจวายและหลอดเลือดสมองแบบเงียบ ๆ ตรวจเร็ว แก้ได้ครับ