เมื่อวันที่ 3 มี.ค. นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้โพสต์ข้อความให้ความรู้เรื่องสุขภาพลงเพจ หมอเจด โดยระบุว่า
วันนี้มีเคสผู้หญิงวัย 42 ปีคนหนึ่งมาเล่าให้ฟังครับ เธอตรวจสุขภาพประจำปีเมื่อปีที่แล้ว ผลทุกอย่างปกติ ซึ่งหมออยากให้ตรวจคัดกรองเต้านมต่อเนื่องในรอบถัดไป แต่เธอขอเลื่อนนัดเพราะงานยุ่ง คิดว่า “ไม่น่าเป็นอะไร” ผ่านไปแค่ 1 ปี พอกลับมาตรวจอีกครั้ง คราวนี้พบก้อนขนาดประมาณ 2 เซนติเมตร และผลชิ้นเนื้อคือ “มะเร็งเต้านมระยะ 2” ทั้งที่ปีที่แล้วไม่มีอาการเจ็บ ไม่มีสัญญาณชัดเจนเลยครับ
เต้านมเปลี่ยนแบบไหน บอกอะไรบ้าง?
เต้านมตอบสนองต่อฮอร์โมนตลอดเวลา บางอย่างปกติ แต่บางอย่างคือสัญญาณอันตราย
• ก้อนเรียบ ขยับได้ เจ็บตามรอบเดือน = มักเป็นถุงน้ำหรือก้อนฮอร์โมน
• ก้อนแข็ง ขอบไม่เรียบ ไม่ค่อยเจ็บ ติดแน่น = ต้องระวัง
• ผิวบุ๋มเหมือนผิวส้ม หรือรั้งผิดรูป = อาจมีการดึงรั้งจากก้อนด้านใน
• หัวนมบุ๋มเข้าใหม่ ๆ หรือมีน้ำ/เลือดไหล = สัญญาณเตือน
• ขนาดเต้านมเปลี่ยนข้างเดียวชัดเจน หรือรักแร้โต = ควรรีบตรวจ
1 มะเร็งเต้านมระยะแรก มัก “เงียบ”
เคสนี้สะท้อนชัดว่า ปีแรกไม่มีอาการ ไม่มีความเจ็บปวด เพราะก้อนยังเล็กและไม่กดเส้นประสาท หลายคนเข้าใจว่าถ้าไม่ปวดคือไม่อันตราย แต่ความจริงระยะแรกคือช่วงที่รักษาง่ายที่สุด ถ้าตรวจเจอตอนนั้นอาจผ่าตัดเล็ก ไม่ต้องให้เคมีบำบัดหนัก
2 1 ปี สามารถเปลี่ยน “ระยะโรค” ได้
มะเร็งบางชนิดโตเร็วพอสมควร จากก้อนเล็กไม่กี่มิลลิเมตรอาจขยายเป็นหลายเซนติเมตร และเริ่มกระจายไปต่อมน้ำเหลืองใกล้เคียง ภายใน 12 เดือน ระยะ 1 อาจกลายเป็นระยะ 2 ซึ่งแผนการรักษาจะซับซ้อนขึ้น ทั้งผ่าตัด กินยา หรือคีโมร่วมด้วย
3 ไม่มีประวัติครอบครัว ก็เป็นได้
หลายคนสบายใจเพราะไม่มีญาติเป็น แต่ความจริงผู้ป่วยจำนวนมากไม่มีประวัติครอบครัวเลย ปัจจัยเสี่ยงสำคัญคืออายุ ฮอร์โมน น้ำหนักเกิน ดื่มแอลกอฮอล์ และการไม่ตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ เพราะฉะนั้น “ไม่มีคนในบ้านเป็น” ไม่ได้แปลว่า “ปลอดภัย”
4 คลำเองไม่พอ ต้องใช้ภาพถ่ายรังสีช่วย
การคลำเต้านมด้วยตัวเองดีมาก แต่ก้อนขนาดเล็กมาก ๆ อาจยังคลำไม่เจอ การตรวจแมมโมแกรมสามารถเห็นความผิดปกติระดับจุดหินปูนเล็ก ๆ ที่มือเรายังสัมผัสไม่ได้ ยิ่งเจอเร็ว โอกาสรักษาหายโดยไม่ต้องตัดเต้านมทั้งเต้าและไม่ต้องให้เคมีบำบัดจะสูงขึ้นมาก
5 สัญญาณที่ไม่ควรรอ
ถ้ามีก้อนแข็งข้างเดียว ผิวบุ๋มผิดปกติ หัวนมดึงรั้ง มีน้ำหรือเลือดไหลจากหัวนม หรือรักแร้โต อย่ารอดูรอบเดือนถัดไป อย่ารอให้ครบปีค่อยตรวจ ควรพบแพทย์ทันที เพราะระยะเริ่มต้นรักษาง่ายและผลลัพธ์ต่างจากระยะลุกลามอย่างชัดเจน
ไม่อยากเสี่ยงมะเร็งเต้านม เริ่มทำแบบนี้
ตรวจแมมโมแกรมควบคู่กับอัลตราซาวด์ทุกปีตั้งแต่อายุ 40 ปีขึ้นไป หรือเร็วกว่านั้นถ้ามีความเสี่ยง
– คลำเต้านมเองเดือนละครั้ง หลังหมดประจำเดือน 7–10 วัน
– คุมน้ำหนัก ลดไขมันช่องท้อง
-ออกกำลังกายสม่ำเสมออย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที
-ลดแอลกอฮอล์ และเลี่ยงฮอร์โมนเสริมโดยไม่จำเป็น
1 ปีสำหรับบางคนอาจดูเป็นเวลาไม่นานในชีวิตการทำงานครับ แต่สำหรับมะเร็งบางชนิด มันมากพอจะเปลี่ยน “ระยะเริ่มต้นที่รักษาง่าย” ให้กลายเป็น “ระยะที่ต้องรักษาหนักขึ้น” ได้ครับ วัย 40+ ไม่มีอาการก็ต้องตรวจ อย่ารอให้งานว่าง เพราะมะเร็งไม่เคยรอใคร รักตัวเองให้มากพอที่จะสละเวลา 1 วันเพื่อตรวจสุขภาพนะครับ
