“การติดตั้ง ‘สมองกล’ ให้กับทางแยกในกรุงเทพฯ ครั้งนี้ จึงไม่ใช่เพียงการปรับเวลาไฟ แต่เป็นการยกระดับการบริหารจัดการจราจรทั้งระบบ ลดเวลาการเดินทาง ประหยัดพลังงาน ลดมลพิษ และขับเคลื่อนกรุงเทพมหานครสู่เป้าหมาย เมืองเดินทางดี อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน” นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าฯ กทม. กล่าวภายหลังลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าการติดตั้งระบบสัญญาณไฟจราจรแบบ Adaptive Control บริเวณแยกสุขุมวิท 71
หลายคนเกิดความสงสัยในระยะนี้ได้ยินชื่อ Adaptive Control ผ่านโซเซียลบ่อยครั้ง บ้างระบุว่าเป็น AI ที่กรุงเทพมหานคร นำมาช่วยทำให้รถไม่ติด บ้างระบุว่าเป็นระบบปล่อยสัญญาณไฟจราจรแบบอัตโนมัติ ไม่ต้องมีตำรวจคอยมานั่งกดอีกต่อไป ชุมชนเมือง เดลินิวส์ จะพาไปไขข้อข้องใจว่าแท้จริง ระบบสัญญาณไฟจราจรแบบ Adaptive Control นั้น มันสามารถช่วยแก้ปัญหาอะไรได้บ้าง และจะช่วยแก้เรื่องรถติดในกรุงเทพฯ ได้จริงหรือไม่
• ทำความรู้จักระบบ Adaptive Control
สัญญาณไฟจราจรแบบ Adaptive Control คือระบบที่สามารถปรับจังหวะไฟได้อัตโนมัติ ตามสภาพการจราจรแบบเรียลไทม์ ใช้เทคโนโลยีจากกล้อง CCTV ที่ตรวจจับและนับปริมาณยานพาหนะได้อย่างแม่นยำ ระบบประมวลผลที่คอยปรับเวลาไฟเขียว-ไฟแดง ให้สอดคล้องกับสภาพการจราจรในแต่ละทิศทาง
• ระบบ Adaptive Control ทำงานอย่างไร
นายวิศณุ ทรัพย์สมพล รองผู้ว่าฯ กทม. ระบุว่า จะมีตัวเซ็นเซอร์ไว้จับปริมาณจราจรในแต่ละทิศทางปรับสัญญาณไฟเขียว-ไฟแดงให้สอดคล้องกับทิศทางจราจร หากทิศทางไหนมีการจราจรหนาแน่นก็จะให้สัญญาณเขียวนาน และถ้าหากพื้นที่ไหนที่มีไฟเขียวแล้วแต่รถมีปริมาณน้อยก็จะตัดสัญญาณเป็นไฟแดง ทั้งนี้แต่เดิมการให้สัญญาณไฟจราจรเป็นการกำหนดเวลาตายตัวหรือที่เรียกว่า Fixed Time เช่นกำหนดไว้ เช่นไฟเขียว 30 วิ แต่ถ้ารถหมดแล้วก็ยังเขียวต่อระบบตัวนี้จะช่วยปรับเพราะนับปริมาณจราจร
• ความแตกต่างระหว่างระบบเดิม Fixed Time กับระบบใหม่ Adaptive
สำหรับระบบสัญญาณไฟจราจรแบบ Fixed Time นั้น จะเป็นระบบที่ตั้งเวลาการให้สัญญาณไฟจราจรเขียวและแดงในแต่ละทิศทางไว้ล่วงหน้าแบบคงที่ ไม่สามารถปรับเพิ่มลดระยะเวลาให้สัญญาณไฟเขียวและแดงตามปริมาณและสภาพการจราจรที่เปลี่ยนแปลงไปได้แบบอัตโนมัติ ทำให้เกิดการให้สัญญาณไฟเขียวแบบสูญเปล่าไม่เกิดประโยชน์ (Lost Green time: ไฟเขียวแต่ไม่มีรถ) และทำให้ผู้ขับขี่ยานพาหนะต้องรอคอยสัญญาณไฟแดงโดยไม่จำเป็น เกิดความล่าช้าในการเดินทาง และในบางครั้งเกิดกรณีระบบสัญญาณไฟเขียวแล้วเกิดลดกีดขวางทางแยก (Grid Lock) ระบบจะยังให้สัญญาณไฟเขียวต่อไปจนครบระยะเวลาที่ตั้งไว้ทำให้รถไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านทางแยกไปได้
ส่วนระบบสัญญาณไฟจราจรแบบ Adaptive นั้น จะเป็นระบบที่มีอุปกรณ์ตรวจจับปริมาณการจราจรและสภาพการจราจรที่ทางแยกและมีอัลกอริทึมประมวลผลจากข้อมูลปรับจังหวะสัญญาณไฟจราจรใหม่ตามปริมาณและสภาพการจราจรที่ตรวจจับได้แบบอัตโนมัติ ส่วนกรณีระบบสัญญาณไฟเขียวแล้วตรวจจับได้ว่าเกิดรถกีดขวางทางแยก (Grid Lock) ระบบจะไม่ให้สัญญาณไฟเขียวในทิศทางที่เกิด Grid Lock แต่จะให้สัญญาณไฟเขียวในทิศทางที่ไม่เกิด Grid Lock และเคลื่อนที่ผ่านไปได้
“ตอนนี้มีการนำร่องไปแล้ว 74 ทางแยก แบ่งเป็น 72 ทางแยก ด้วยงบประมาณของ กทม. และอีก 2 ทางแยกเป็นการสนับสนุนจากภาคเอกชน” รองผู้ว่าฯ กทม. ระบุ
•หลังจากนี้คนกรุงเทพฯ จะได้รับความสะดวกจากการปรับระบบสัญญาณไฟจราจรนี้อย่างไร
เมื่อดูจากผลสำรวจในแต่ละทางแยกที่ติดตั้งไปในช่วงปี 2567-2568 พบว่าสามารถลดความล่าช้าได้ดีขึ้น โดยมีแถวสะสมเฉลี่ยลดลงไป 10-41% แล้วแต่ทางแยกและสภาพจราจร บางจุดอย่างเช่นแยกสามเหลี่ยมดินแดงลดได้สูงสุดถึง 41% ขณะที่แยกพระโขนงฝั่งถนนพระราม 4 ลดเวลารอจาก 12 นาที เหลือเพียง 5-6 นาที
• แล้วจะแก้ปัญหารถติดได้หรือไม่
รองผู้ว่าฯ กทม. ระบุว่า คงแก้ไม่ได้หมดแต่ช่วยบรรเทา ซึ่งจากผลสำรวจพบว่าการสะสมปริมาณรถในแต่ละแยกลดลงตามสภาพการจราจรของแต่ละทางแยก
• พร้อมสนับสนุนนำระบบมาใช้ในเมืองกรุง
พล.ต.ต.ธวัช วงศ์สง่า รอง ผบช.น. รับผิดชอบการจราจร ยืนยันว่า ตำรวจนครบาลสนับสนุนการนำระบบ Adaptive มาใช้เต็มที่ เนื่องจากช่วยลดภารกิจการควบคุมสัญญาณไฟด้วยกำลังเจ้าหน้าที่ ทำให้ตำรวจสามารถไปปฏิบัติภารกิจสำคัญด้านการบังคับใช้กฎหมายและดูแลจุดเสี่ยงอื่น ๆ ได้มากขึ้น ขณะเดียวกันยังคงมีเจ้าหน้าที่ประจำจุดเพื่อรองรับกรณีเหตุฉุกเฉินหรือระบบขัดข้อง
ด.ต.ทวีผล แสงกล้า เจ้าหน้าที่ตำรวจปฏิบัติหน้าที่ควบคุมสัญญาณไฟจราจร แยกสุขุมวิท 71 พื้นที่ สน.คลองตัน ระบุ ภายหลังติดตั้งระบบดังกล่าว ช่วงเวลารอสัญญาณไฟสั้นลง การไหลของรถดีขึ้น แม้ยังขึ้นอยู่กับปริมาณรถในแต่ละช่วงเวลา แต่ภาพรวมถือว่าดีกว่าระบบเดิม โดยเฉพาะปัญหารถค้างกลางแยกจากจุดตัดที่อยู่ใกล้กัน ซึ่งระบบใหม่สามารถบริหารจัดการได้ดีขึ้น
• เสียงตอบรับดีประชาชน
ฤทธิชัย มูลปลัด วินสามแยกพระโขนง ระบุว่า หลังติดตั้งระบบนี้และเปิดใช้มา 2 เดือน พบว่ารถโล่งขึ้นไม่ติดนานเท่าเดิม ตนขับวิน จยย. ก็สามารถขับไปส่งลูกค้าได้ง่าย ลูกค้าก็ชอบที่รถโล่งวิ่งได้เร็วไม่ต้องคิดนาน
“ใช้ดีนะครับถ้าติดแบบนี้ทั่วกรุงเทพฯ ก็ดีมาก”
ทีมข่าวชุมชนเมืองรายงาน
