ท่ามกลางกระแสการพัฒนาและการใช้งาน AI ในยุคปัจจุบัน ที่ได้เข้ามามีบทบาทกับชีวิตความเป็นอยู่และการทำงานของทุกคนแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้ การมี AI ไว้ใช้งานเปรียบเสมือนมีผู้ช่วยทางความคิด วิเคราะห์ การตัดสินใจ และยังช่วยการทำงานให้ง่ายและรวดเร็วขึ้น มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ในฐานะสถาบันอุดมศึกษาชั้นนำของประเทศ ได้ให้ความสำคัญกับการใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ ผ่าน dotBLUE AI ผู้ช่วยอัจฉริยะที่ออกแบบมาเพื่อยกระดับศักยภาพของนักศึกษาและบุคลากรของมหาวิทยาลัยโดยเฉพาะ
“dotBLUE AI คือระบบ Generative AI ระดับองค์กร (Enterprise AI) ที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พัฒนาขึ้น โดยความโดดเด่นไม่ได้อยู่ที่ความฉลาดเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว เนื่องจากข้อมูลที่ป้อนเข้าไปจะถูกเก็บรักษาไว้ภายในขอบเขตของมหาวิทยาลัย โดยไม่ถูกนำไปใช้ฝึกฝนโมเดลสาธารณะภายนอก”
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชินพงศ์ อังสุโชติเมธี ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักนวัตกรรมดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ ด้านบูรณาการบริการดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวว่า จุดเด่นของ Platform dotBLUE มาจากการที่อยากให้นักศึกษาได้รับรู้และได้เรียนรู้การใช้งานของ AI ในหลากหลายค่ายที่แตกต่างกัน ซึ่งจุดเริ่มต้นของโครงการ dotBLUE มาจากกระแสการใช้ Generative AI ที่มาแรงขึ้นทุกวัน ทางมหาวิทยาลัยได้ทำสัญญากับผู้ผลิต AI แบรนด์ต่าง ๆ เพื่อนำมาเปิดให้บริการบน Platform dotBLUE ของมหาวิทยาลัยเอง ซึ่งจะช่วยลดความเลื่อมล้ำของนักศึกษาที่มีกำลังจ่ายเงิน และไม่มีกำลังจ่ายให้ได้ใช้งานอย่างทั่วถึงและเท่าเทียมกัน นอกจากนี้ยังสอดคล้องกับความต้องการของนักศึกษาให้เข้าใจ Digital Literacy และ AI Literacy ในระดับที่ทันสมัยตลอดเวลา เพื่อจะได้ไม่ต้องประสบปัญหาโดน AI ทดแทน หรือตกงานเนื่องจากตามกระแสของ AI ไม่ทัน
“มหาวิทยาลัยกำลังก้าวเข้าสู่การเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญในยุค AI โดยเตรียมเดินหน้าโครงการ “AI On Tour” ลงพื้นที่ให้ความรู้ครบทั้ง 5 วิทยาเขต เพื่อสร้างความเข้าใจแก่นักศึกษา อาจารย์ และบุคลากร ว่าโลกการเรียนและการทำงานในยุคถัดไปจะต้องปรับตัวอย่างไรเมื่อ AI เข้ามามีบทบาทมากขึ้น หากมองย้อนกลับไปเมื่อ 10 – 20 ปีก่อน หลายองค์กรเคยเผชิญกับการเปลี่ยนผ่านจากระบบทำงานแบบทำมือไปสู่การใช้โปรแกรมอย่าง Excel จนกลายเป็นทักษะพื้นฐานที่ทุกคนต้องมี มาวันนี้มหาวิทยาลัยกำลังอยู่ในจุดเปลี่ยนลักษณะเดียวกันอีกครั้ง แต่เป็นการเปลี่ยนจากการทำงานแบบ Manual ไปสู่การทำงานร่วมกับ AI อย่างมีประสิทธิภาพ”
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชินพงศ์ กล่าวอีกว่า เป้าหมายสำคัญไม่ใช่เพียงการนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้ แต่คือการทำให้คนในมหาวิทยาลัยทุกกลุ่มสามารถอยู่ร่วมกับ AI ได้อย่างเข้าใจและเท่าทัน ทั้งในมิติของการเรียน การวิจัย การบริหารจัดการ และการให้บริการ โดยมีโจทย์สำคัญคือการยกระดับผลลัพธ์ให้ดีขึ้น เร็วขึ้น และมีคุณภาพมากขึ้นกว่าที่เคย ในระยะยาวบุคลากรจะสามารถทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น อาจารย์จะมีตัวช่วยในการสอนและการทำวิจัยที่รวดเร็วขึ้น ขณะที่นักศึกษาจะได้พัฒนาทักษะที่สอดรับกับโลกสมัยใหม่ พร้อมเรียนรู้การใช้ AI อย่างถูกต้อง การขับเคลื่อน dotBLUE AI จึงไม่ใช่เพียงการนำเทคโนโลยีเข้ามาในมหาวิทยาลัย แต่คือการวางรากฐานให้คนในองค์กรได้ใช้ AI เป็น ทำงานกับ AI ได้ และเติบโตไปกับ AI อย่างมีจริยธรรมอีกด้วย
ในอนาคตอันใกล้การพัฒนา dotBLUE AI จะขยับจากการเป็นแพลตฟอร์มสนับสนุนการใช้งาน AI ทั่วไป ไปสู่การเป็นระบบบริการอัจฉริยะเฉพาะทางภายในมหาวิทยาลัย ที่ตอบโจทย์ทั้งการเรียน การสอน และการบริหารจัดการองค์กรอย่างรอบด้าน โดยหนึ่งในบริการสำคัญที่กำลังผ่านการทดสอบภายในและเตรียมเปิดใช้งาน คือเครื่องมือในลักษณะใกล้เคียงกับ NotebookLM แต่พัฒนาเป็นเวอร์ชันสำหรับใช้งานภายในมหาวิทยาลัยโดยเฉพาะ เพื่อช่วยให้การสรุป วิเคราะห์ และเชื่อมโยงข้อมูลจากเอกสารหรือองค์ความรู้ต่าง ๆ ทำได้สะดวกและปลอดภัยมากยิ่งขึ้น
ขณะเดียวกันยังมีแผนพัฒนา AI Tutor หรือผู้ช่วยการเรียนรู้เสมือนจริง ที่จะเข้ามาเติมเต็มข้อจำกัดด้านเวลาในการดูแลนักศึกษาของอาจารย์ โดยอาจต่อยอดเป็นระบบอาจารย์เสมือน ในรูปแบบเฉพาะรายวิชาหรือเฉพาะบุคคล เพื่อให้นักศึกษาสามารถเข้าไปสอบถาม ทบทวนบทเรียน หรือขอคำแนะนำเพิ่มเติมได้ตลอดเวลา ในฝั่งการบริหารงานภายใน มหาวิทยาลัยยังเตรียมนำ AI เข้าไปเสริมศักยภาพระบบงานสำคัญ เช่น e-Document และ e-Meeting เพื่อยกระดับกระบวนการทำงานของบุคลากรให้รวดเร็ว คล่องตัว และมีประสิทธิภาพมากขึ้น ลดภาระงานซ้ำซ้อน และช่วยให้การตัดสินใจบนฐานข้อมูลทำได้ง่ายขึ้น ส่วนในมิติของนักศึกษา มีแผนพัฒนา Personal Agent หรือผู้ช่วยอัจฉริยะส่วนบุคคล ที่จะเชื่อมโยงเข้ากับระบบดิจิทัลของมหาวิทยาลัย โดยเมื่อผู้ใช้งานเข้าสู่ระบบ AI จะสามารถนำเสนอข้อมูลสำคัญได้แบบอัตโนมัติ เช่น ตารางเรียนประจำวัน กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง หรือข่าวสารเด่นที่ควรรู้ โดยไม่ต้องค้นหาด้วยตนเองทั้งหมด
“ภาพรวมของการพัฒนาเหล่านี้ สะท้อนให้เห็นว่า dotBLUE AI กำลังมุ่งสู่การเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ของมหาวิทยาลัย ที่ครอบคลุมทั้งมิติการเรียนรู้ การบริการ และการบริหารจัดการ โดยขณะนี้ Roadmap การพัฒนากำลังทยอยเดินหน้าอย่างต่อเนื่อง และคาดว่าในช่วงประมาณเดือนมิถุนายน บรรยากาศการขับเคลื่อนจะเริ่มชัดเจนมากขึ้น โดยมีแนวโน้วว่าเมื่อเข้าสู่ช่วงเปิดภาคการศึกษาที่ 1/2569 เราจะได้เห็นการใช้งาน AI อย่างคึกคักในหลายมิติ จนกล่าวได้ว่าอาจกลายเป็นอีกหนึ่งช่วงเวลาสำคัญของการก้าวเข้าสู่เทศกาล AI อย่างเต็มรูปแบบในรั้วมหาวิทยาลัย” ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักนวัตกรรมดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ ด้านบูรณาการบริการดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ ม.อ. กล่าวทิ้งท้าย
