หลายคนอาจจะเคยเห็นภาพชาวต่างชาติร่วมงานรำลึกที่ช่องเขาขาด และ สุสานที่กาญจนบุรี หนึ่งในงานรำลึกที่ใหญ่ที่สุดคืองานวัน Anzac day ในวันที่ 25 เมษายนของทุกปี ทางรัฐบาลออสเตรเลียและนิวซีแลนด์จะมีจัดงานรำลึก Anzac day ขึ้นในหลายประเทศ ส่วนที่ประเทศไทยหลักๆก็คือเมืองกาญจนบุรีครับ โดยจะจัดรำลึกที่สุสานทหารสัมพันธมิตรที่ช่องเขาขาด แล้ว Anzac day มันคืออะไร ถ้าจะทำความเข้าใจ Anzac day ต้องย้อนกลับไปในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ANZAC ย่อมาจาก Australian and New Zealand Army Corps หรือกองทัพออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ซึ่งเป็นกองทหารหนึ่งในกองทัพสัมพันธมิตรที่เข้าร่วมกับฝ่ายอังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย รวมไปจนถึงประเทศไทยเพื่อ สู้รบกับเยอรมันนี ออสเตรีย-ฮังการี และ ออตโตมัน (ตุรกี)

ในปี 1915 ฝ่ายสัมพันธมิตรต้องการบุกเข้ายึดคาบสมุทร Gallipoli ของตุรกี ซึ่งตอนนั้นเป็นอาณาจักรออตโตมัน การยึดคาบสมุทรนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้กองทัพเรือสัมพันธมิตรสามารถแล่นผ่านช่องแคบที่อยู่ใกล้ๆเข้าไปโจมตีและยึดกรุงคอนสแตนติโนเปิล เมืองหลวงของตุรกี ได้ เป็นการวางแผนการรบเพื่อยึดกรุงคอนสแตนติโนเปิล และตัดตุรกีออกจากการเป็นพันธมิตรกับเยอรมันและฝ่ายมหาอำนาจกลาง โดยการทำเช่นนี้อาจจะทำให้สงครามจบเร็วขึ้น

ในวันที่ 25 เมษายน ปี 1915 กองกำลัง Anzacและกองกำลังชาติสัมพันธมิตรอื่นๆ ได้ยกพลขึ้นบกที่คาบสมุทร Gallipoli ตามแผนที่กำหนด การยกพลขึ้นบกครั้งนี้ก็ได้รับการต่อสู้ต้านทานอย่างหนักจากฝ่ายออตโตมัน(ตุรกี)อย่างเข้มแข็ง การรบของฝ่ายสัมพันธมิตรไม่ประสบความสำเร็จ และพ่ายแพ้ จนต้องมีการอพยพทหารออกจากคาบสมุทร Gallipoli ในช่วงปลายปี 1915 ด้วยความสูญเสียอย่างหนักของฝ่ายสัมพันธมิตรที่ต้องเสียทหารไปกว่า 56,000 นายไปในศึกครั้งนั้น ในจำนวนนั้นเป็นทหารของ Anzac ถึง 11,430 นาย

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่กระทบความรู้สึกของชาวออสเตรเลียและนิวซีแลนด์เป็นอย่างมาก เพื่อระลึกถึงทหารที่เสียชีวิตในสมรภูมิ Gallipoli ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์จึงใช้วันที่ 25 เมษายน ซึ่งตรงกับวันที่ทหาร Anzac ยกพลขึ้นบกที่ Gallipoli เป็นวันรำลึกแก่ทหารออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ที่เสียชีวิตจากสมรภูมิทั่วโลกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

หนึ่งในนั้นคือเหตุการณ์ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ทหารออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ที่เสียชีวิตในประเทศไทยและพม่า คือเหตุการณ์การสร้างทางรถไฟสายมรณะ เป็นเหตุให้เราจะเห็นชาวต่างชาติจำนวนมาก(โดยเฉพาะชาวออสเตรเลีย นิวซีแลนด์)จะมาร่วมงาน Anzac day ในวันที่ 25 เมษายน ของทุกปีนั้นเอง ช่วงเช้ามืดที่ช่องเขาขาด ช่วงกลางวันจะมีงานที่สุสานทหารสัมพันธมิตรดอนรัก และ สุสานทหารสัมพันธมิตร จ.กาญจนบุรี

ขอบคุณข้อมูลจาก Thai Burma railway ทางรถไฟสายมรณะ, ฟาร์มอ้นสังขลุะบุรี, กาแฟโพย่าสังขละบุรี