ท่ามกลางเทือกเขาสลับซับซ้อนผืนป่าอันอุดมสมบูรณ์ฝั่งตะวันตกของไทย ที่เป็นทั้งแนวเขตแดนและแหล่งต้นน้ำ หนึ่งในนั้นมี “น้ำตกดำ” ตามความหมายในภาษาปกาเกอะญอ ที่มาจากคำว่า “ทีลอซู” ซ่อนตัวอยู่ น้ำตกภูเขาหินปูนขนาดใหญ่ ตั้งอยู่บนความสูงจากระดับทะเลปานกลาง 900 เมตร เกิดจากลำห้วยกล้อท้อทั้งสายที่ตกลงจากหน้าผาสูงชัน ทำให้มีน้ำไหลแรงตลอดปี แต่จะมากเป็นพิเศษในช่วงฤดูฝน ตัวน้ำตกที่กว้างราว 500 เมตร ไหลลดหลั่นเป็นชั้น ๆ มีความสูงประมาณ 300 เมตร ล้อมรอบด้วยป่าดงดิบที่สมบูรณ์
และเพราะซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางป่าดงดิบ การเข้าไปเที่ยวชมในช่วงเวลานี้ จึงต้องใช้รถกระบะหรือรถขับเคลื่อนสี่ล้อที่มีสมรรถนะสูงเท่านั้น ไปตามทางหลวงหมายเลข 1090 (อุ้มผาง-แม่สอด) ถึงหลักกิโลเมตรที่ 161 บ้านแม่กลองใหม่ เลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 1288 (บ้านแม่กลองใหม่-เบิ้งเคลิ้ง) ถึงด่านเดลอ (จุดตรวจ) เลี้ยวซ้ายเข้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง เมื่อล่วงเข้าสู่ฤดูฝนอย่างเป็นทางการถนนจะถูกปิดเนื่องจากการสัญจรค่อนข้างลำบาก ทั้งยังเป็นช่วงที่ให้ผืนป่าได้พักฟื้น
การจะเข้าไปสัมผัสความยิ่งใหญ่ของทีลอซูในช่วงฤดูฝนจึงต้องใช้การล่องเรือยางจากท่าทราย อำเภออุ้มผาง ไปตามลำน้ำแม่กลอง และเดินเท้าต่อไปยังน้ำตกทีลอซูอีกประมาณ 10 กิโลเมตร หรือจะเริ่มต้นเดินเท้าตามเส้นทางรถจากหน่วยพิทักษ์ป่าห้วยหนองหลวงถึงน้ำตกทีลอซู ระยะทาง 25 กิโลเมตร โดยจะต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผางก่อนทุกครั้ง สอบถามที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง โทร. 065-0027637 หรือเพจเฟสบุ๊ค : เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง – Umphang Wildlife Sanctuary


บนดอยสามหมื่นมี “น้ำตกปิตุ๊โกร” หรือ “น้ำตกเปรโต๊ะลอซู” ที่มักเรียกขานกันในชื่อ “น้ำตกรูปหัวใจ” ด้วยรูปทรงของน้ำตกที่ไหลลงมาตามหน้าผาสูงสองฝั่งก่อนจะมาบรรจบตรงกลางจากความสูงประมาณ 500 เมตร จนทำให้ดูคล้ายรูปหัวใจ ไม่ใช่แค่ความสวยงามแลยิ่งใหญ่แต่น้ำตกสายนี้ยังอยู่ในฐานะต้นน้ำแม่จันด้วย การเข้าไปเที่ยวชมต้องนั่งรถก่อนจะต่อด้วยการเดินเท้า โดยมีหมู่บ้านกุยเลอตอเป็นจุดเริ่มต้น และการเข้ามาเที่ยวชมน้ำตกแห่งนี้ก็อยู่ในความดูแลของชุมชน
การเดินทาง จากอำเภออุ้มผางใช้เส้นทางสายอุ้มผาง-เบิ้งเคลิ้ง ระยะทาง60 กิโลเมตร ใช้เวลา 2 ชั่วโมง ถึงหมู่บ้านกะเหรี่ยงกุยเลอตอ จากหมู่บ้านเดินเท้าลัดเลาะไปตามทิวเขาและลำธาร ใช้เวลา 3-4 ชั่วโมง แนะนำให้ติดต่อบริษัทนำเที่ยวในพื้นที่ ปัจจุบันมีการจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวในแต่ละวัน ก่อนเข้าพื้นที่ทุกคนจะต้องลงทะเบียนเพื่อเข้าเยี่ยมชม ดูเพิ่มเติมที่เพจเฟสบุ๊ค : ท่องเที่ยวโดยชุมชน น้ำตกปิตุ๊โกร บ้านกุยเลอตอ หรือโทร. 082-1935170
นอกจากพื้นที่อุ้มผางแล้ว ใน จ.ตากยังมีน้ำตกอีกแห่งใน อ.พบพระ อย่าง “น้ำตกพาเจริญ” น้ำตกที่เกิดจากลำห้วยหลายสายไหลมารวมกับแหล่งน้ำซับบนภูเขา แล้วไหลลงสู่ด้านล่างเป็นชั้นน้ำตกเล็ก ๆ นับรวมได้ 97 ชั้น มีน้ำตลอดทั้งปี ในช่วงฤดูฝนบริเวณด้านหน้าทางขึ้นทุ่งดอกกระเจียวสีส้มจะออกดอกบานสะพรั่ง ระหว่างเดือนกรกฎาคมไปจนถึงต้นเดือนกันยายน ดูรายละเอียดที่ เพจเฟสบุ๊ค : อุทยานแห่งชาติน้ำตกพาเจริญ – Namtok Phacharoen National Park โทร.055-030178


เที่ยวชมน้ำตกแล้วหากอยากสัมผัสความยิ่งใหญ่ของธรรมชาติให้มากกว่าเดิม ที่ จ.ตากยังมีอุทยานแห่งชาติหลายแห่งที่มีความสวยงาม เริ่มด้วย “อุทยานแห่งชาติขุนพะวอ” หรือ “อุทยานแห่งชาติแม่กาษา” เดิม เหตุผลที่เปลี่ยนชื่อก็เพื่อเป็นการยกย่องพะวอทหารชาวกระเหรี่ยงในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นนายด่านแม่ละเมา ท่านได้ต่อสู้กับข้าศึกเพื่อปกป้องเอกราชของชาติจนยอมสละชีพตัวเองในสมรภูมิรบ ซึ่งก็อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติขุนพะวอแห่งนี้
ภูเขาสลับซับซ้อนสูงชันของอุทยานแห่งชชาติขุนพะวอเป็นต้นกำเนิดของลำห้วยหลายสาย การได้รับอิทธิพลจากลมทะเลอันดามัน ทำให้มีอากาศค่อนข้างชื้นในฤดูฝน ฤดูหนาวอากาศหนาวเย็น ส่วนฤดูร้อนอากาศเย็นสบายอุณหภูมิเฉลี่ยทั้งปี 21 องศาเซลเซียส สภาพป่ามีความอุดมสมบูรณ์มากมีทั้งป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา ป่าเบญจพรรณ และป่าต็งรัง มีพันธุ์ไม้สำคัญทั้งสัก แดง ประดู่ มะค่าโมง ยาง ตะเคียนทอง แต่กิจกรรมยอดฮิตของที่นี่คือ การดูนก บริเวณที่ทำการอุทยานฯและเส้นทางไปยังน้ำตกขุนพระ ว่ากันว่ามีนกอยู่กว่า 100 ชนิด ดูเพิ่มเติมที่ เพจเฟสบุ๊ค : อุทยานแห่งชาติขุนพะวอ – Khunpawor National Park หรือโทร.055-577447 / 093-8270145


อุทยานแห่งชาติอีกแห่งที่แนะนำให้แวะไปเที่ยวชมคือ “อุทยานแห่งชาติตากสินมหาราช” ด้วยสภาพป่าที่มีหลายชนิดรวมกัน ตลอดทั้งปีจึงมีอากาศเย็นสบายทั้งยังมีสิ่งที่น่าสนใจมากมายด้วย ทั้งต้นกระบากใหญ่ พันธุ์ไม้เนื้ออ่อน มีลักษณะลำต้นตรงเปลา คือลำต้นสูงชะลูด ไม่มีกิ่งที่ลำต้น เรือนยอดเป็นพุ่มกลม เปลือกสีน้ำตาลปนเทา วัดโดยรอบ 16.10 เมตร สูง 50 เมตร ใกล้กันมีน้ำตกปางอ้าน้อย สะพานหินธรรมชาติ ลำธารลอดผาขาว-ผาแดง ที่มีน้ำตกเกิดจากลำห้วยผาขาว-ผาแดง ถ้ำธารน้ำลอด และน้ำตกสามหมื่นทุ่ง น้ำตกขนาดใหญ่ เกิดจากลำห้วยสามหมื่นหลวง มีความสูง 30 เมตร สอมถามเพิ่มเติม โทร. 055-511429 หรือเพจเฟสบุ๊ค : อุทยานแห่งชาติตากสินมหาราช – Taksin Maharat National Park
สำหรับคนที่ชอบป่าและความแปลกใหม่ต้องไปที่ “อุทยานแห่งชาติดอยสอยมาลัย-ไม้กลายเป็นหิน” ที่มีมีการสำรวจพบไม้กลายเป็นหินหลายสิบท่อน และได้ทำการขุดค้นศึกษาทั่วพื้นที่รวม 7 หลุม พบไม้กลายเป็นหินขนาดใหญ่ จำนวน 8 ท่อน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546-2548 หลุมที่ 1 ต้นที่ค้นพบครั้งแรก เป็นไม้กลายเป็นหินที่สมบูรณ์และยาวที่สุดมีความยาววัดครั้งแรกได้ 72.2 เมตร
ไม้กลายเป็นหิน จัดเป็นฟอสซิลชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เกิดจากซากต้นไม้ที่ถูกแทนที่ด้วยน้ำบาดาล ซึ่งมีสารละลายของซิลิกา และเกิดการตกตะกอนจนกลายสภาพเป็นหินอย่างช้า ๆ ไม้กลายเป็นหินจะฝังตัวอยู่ในชั้นกรวด จากการสำรวจฟอสซิลไม้กลายเป็นหินภายในพื้นที่ พบกระจัดกระจาย มีขนาดตั้งแต่ไม่กี่เซนติเมตรไปจนถึงหลายสิบเมตร ช่วงที่เหมาะแก่การท่องเที่ยวคือเดือนพฤศจิกายน-มกราคม


ส่วนดอยสอยมาลัย เป็นป่าสนเมืองหนาว มีจุดชมวิวทะเลหมอก ยอดดอยอยู่สูงกว่าระดับทะเลปานกลางประมาณ 1,664 เมตร บนยอดดอยนอกจากจะมองเห็นทิวทัศน์และความงดงามของอ่างเก็บน้ำเขื่อนภูมิพลได้แล้ว ยังมีสิ่งที่น่าสนใจอีกหนึ่งอย่าง คือซาลาแมนเดอร์ หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า จิ้งจกน้ำ เป็นสัตว์น้ำดึกดำบรรพ์ที่หายาก ลักษณะคล้ายจิ้งจก ลำตัวสีชมพู ดูเพิ่มเคิมเพจเฟสบุ๊ค : อุทยานแห่งชาติดอยสอยมาลัย-ไม้กลายเป็นหิน Doi Soi Malai National Park หรือโทร.096-4029013
เที่ยวน้ำตกเที่ยวป่าแล้ว อย่าลืมไปสนุกสนานกับ “ล่องแก่งแม่ละเมา” กิจกรรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่สนับสนุนการใช้ผลิตภัณฑ์และอาหารจากธรรมชาติในท้องถิ่น พร้อมเรียนรู้วิถีชีวิต “คน น้ำ ป่า” กับชุมชนที่อาศัยอยู่กับธรรมชาติอย่างรับผิดชอบต่อระบบนิเวศและชุมชน มาที่นี่นอกจากจะได้ผจญภัยล่องแก่งและเรียนรู้ระบบนิเวแล้ว ยังมีกิจกรรมอย่างล่องเรือเก็บผักกูด และผักตามฤดูกาล เรียนรู้การหาปลาด้วยวิถีพื้นบ้าน ทำอาหารจากวัตถุดิบที่หามาได้จากธรรมชาติ ใช้กระบอกไม้ไผ่เป็นภาชนะ สอบถามที่แม่ละเมาอีโคทัวร์ โทร.089-2672002, 096-6671002 หรือเพจเฟสบุ๊ค แม่ละเมาอีโคทัวร์


มาถึงตากแล้วหากไม่ได้ไปเยือน “เขื่อนภูมิพล” อาจเรียกได้ว่ามาไม่ถึง เพราะเขื่อนอเนกประสงค์แห่งแรกที่สร้างด้วยคอนกรีต สันเขื่อนเป็นรูปโค้งขนาดใหญ่กั้นแม่น้ำปิงที่เขาแก้ว สูงที่สุดในประเทศไทยแห่งนี้ กลายเป็นอีกหนึ่งความงดงามที่ใคร ๆ ต้องแวะมาชม นอกเหนือจากประโยชน์ในด้านการผลิตไฟฟ้าและชลประทาน ในอ่างเก็บน้ำยังมีจุดท่องเที่ยวอย่าง พระพุทธบาทดอยเขาหนามและเกาะวาเลนไทน์ ที่มีหาดทรายเล่นน้ำได้ด้วย ดูเพิ่มเติมเพจเฟสบุ๊ค : เขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก หรือโทร. 055-881238
แล้วอย่าลืมแวะฮีลใจที่ “เก่-เล-ฮิ” โฮมสเตย์เล็กๆ ในอ้อมกอดของดอยทูเลที่ไม่มีป้ายบอกทาง ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ และไม่มีไฟฟ้า ที่นี่มีเพียงแสงเทียนและโซลาร์เซลล์ กับคอนเซ็ปต์ “ความธรรมดาที่แสนพิเศษ… กลับบ้านเราที่ เก่-เล-ฮิ” ในวันที่โลกหมุนไว ลองหยุดพักแล้วเดินบนถนนลูกรังกลับมาหาธรรมชาติ สอบถามเพิ่มเติม โทร : 093-760-8628 หรือเพจเฟสบุ๊ค : เก่-เล-ฮิ



