‘หนุ่มปกาเกอะญอ’ ทำเครื่องดนตรีพื้นเมือง ‘เตหน่า’ จากสายเบรกจักรยานขายราคางาม

เมื่อวันที่ 28 พ.ค. ผู้สื่อข่าวเดินทางไปพบ นายแสนดี ขวัญปฐพีเลิศ อายุ 40 ปี ชาวปกาเกอะญอ ที่บ้านเลขที่ 30 หมู่บ้านศรีเวียงชัย หมู่ที่ 21 ต.นาทราย อ.ลี้ จ.ลำพูน ภายหลังทราบว่า นายแสนดี ไม่เพียงเป็นนักดนตรีที่เคยร่วมวงกับ “ตือโพ” นักร้องชาวปกาเกอะญอชื่อดังที่กลุ่มชาติพันธุ์รู้จักกันดี แต่ยังรับหน้าที่เป็นมือดีด “เตหน่า” หรือเครื่องดนตรีพื้นเมืองของชนชาวกะเหรี่ยงให้กับตือโพอีกด้วย โดยนายแสนดีรู้จักกันด้วยชื่อในการเล่นดนตรีคือ “จอแมะโพ เตหน่า” ทั้งนี้ เตหน่ามีสายคล้ายกีตาร์ แต่รูปทรงไม่ตรงเหมือนกีตาร์ มีความโค้งงอ สายดีดมีตั้งแต่ 6 สาย ไปจนถึง 8 สาย ใช้ดีดกันในงานประเพณีต่าง ๆ ของชาวปกาเกอะญอ รวมทั้งงานรื่นเริง และดีดเล่นในครอบครัว

ภายในบริเวณพื้นที่รับแขกของ นายแสนดี พบ “เตหน่า” หลายขนาด ตั้งแต่ความยาว 30-40 เซนติเมตร ไปจนถึงยาวกว่า 1 เมตร แต่ละชิ้นทำจากไม้เนื้ออ่อน ขัดละเอียดด้วยกระดาษทรายและเคลือบเงา ทั้งหมดใช้สายเบรกรถจักรยานสำหรับดีด มีตั้งแต่ 6 สายถึง 8 สาย เมื่อ นายแสนดี หยิบมาดีดมีเสียงใสกังวาน บางครั้งคล้ายเสียงพิณ บางครั้งเหมือนเสียงกีตาร์ จนกระทั่งดีดไปสักพัก นายแสนดี จึงลงมือทำ “เตหน่า” ด้วยท่าทางชำนาญ คล่องแคล่ว เหมือนคนที่คลุกคลีกับเครื่องดนตรีชนิดนี้มายาวนาน

โดย นายแสนดี เปิดเผยว่า เล่น “เตหน่า” มา 27 ปี คนสมัยก่อนใช้สาย 6 สายในการเล่น แต่ตนดัดแปลงเป็น 7–8 สาย “เตหน่า” มีความไม่เหมือนกีตาร์ไม่ใช่แค่รูปทรง แต่โน้ตยังไม่เหมือนกันด้วย เพราะมีเพียง 3 ระดับ คือโด เร มี ไม่มีคอร์ดดนตรี แต่ใช้ขลุ่ยนำในการเล่น หรือดีดโดยไม่ต้องมีเครื่องดนตรีชนิดอื่นด้วยก็ได้ ส่วนกีตาร์มีโน้ตแล้วยังมีคอร์ดต่าง ๆ เล่นรับเครื่องดนตรีหลากหลาย

“เตหน่า” ทุกตัวตนทำขึ้นมาเองด้วยมือหรือเป็นงานแฮนด์เมด อาศัยประสบการณ์มาตั้งแต่ยังเป็นวัยรุ่นและทำมาเรื่อย ๆ ตอนแรกทำเพื่อเก็บสะสม จนมีคนมาเห็นจึงซื้อไป ทุกวันนี้มีลูกค้าทั้งชาวปกาเกอะญอไปจนถึงชาวต่างชาติ ทั้งชาวฝรั่งเศส อังกฤษและแคนาดา ซื้อไปเพราะความชื่นชอบเครื่องดนตรีเสียงเป็นธรรมชาติ และที่มีความไพเราะ โดยเฉพาะสายดีดที่ทำมาจากสายเบรกรถจักรยาน จากเดิมที่ “เตหน่า” จะใช้เส้นทองเหลือง ที่เสียงมีความนิ่ง แต่ก็หาได้ยากกว่าและเสียงไม่ดีเท่าสายเบรกรถจักรยาน

สำหรับราคาขาย มีตั้งแต่ราคาต่ำสุด ชิ้นละ 1,500 บาท ไปถึงจนกว่า 7,000 บาท ตามความยากง่ายในการใช้เวลาทำ ที่ง่ายสุดใช้เวลา 2–3 วัน ส่วนชิ้นที่ยากมาก ต้องใช้เวลาอย่างน้อย 7–9 วัน ตอนนี้ตนยังมี “เตหน่า” ที่จะต้องทำส่งลูกค้าอีกจำนวนหนึ่ง ทั้งนี้ สำหรับในภาคเหนือ มีคนทำเตหน่าทั้งหมด 4–5 คน แต่ละคนก็ใช้สายเบรกจักรยาน เพราะรู้ดีว่าให้เสียงที่ออกมาได้ดีมาก

นายแสนดี เปิดเผยอีกว่า นอกจากการทำเตหน่าแล้ว ยังรับงานเล่นดนตรีด้วย เหมือนนักร้อง นักดนตรีชาวปกาเกอะญอคนอื่น ๆ ที่รับงานด้านดนตรี สำหรับตนรับงานตั้งแต่ภายในหมู่บ้านที่ตนอยู่ ไปจนถึงรัฐกะเหรี่ยงในประเทศเมียนมา แล้วแต่ว่าใครจะมาจ้างไปเล่นเตหน่าและร้องเพลงที่ตนแต่งเองหรือเพลงอื่น ๆ ที่ชาวปกาเกอะญอชื่นชอบกัน ตนไปทุกที่.