เพราะอุบัติเหตุทางถนนไม่ใช่เพียงเรื่องของ “โชคร้าย” แต่เป็นสิ่งที่สามารถ “ป้องกันได้” ราชยานยนต์สมาคมแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (รยสท. – RAAT) ร่วมกับ สหพันธ์ยานยนต์นานาชาติ (FIA) และ มูลนิธิป้องกันอุบัติภัยแห่งเอเชีย (AIP Foundation) นำเสนอโมเดล 5 “I” ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติมาตรฐานสำหรับการสืบสวนอุบัติเหตุทางถนน เพื่อมุ่งเน้นการหาสาเหตุที่แท้จริง นำไปสู่การแก้ไขและลดการสูญเสียอย่างยั่งยืน มากกว่าการมุ่งหาผู้กระทำผิดเพียงอย่างเดียว

แนวทาง 5 “I” ประกอบด้วยหลักการสำคัญ 5 ประการ เพื่อให้การสืบสวนอุบัติเหตุมีประสิทธิภาพสูงสุด ได้แก่:

1. IN-DEPTH (เชิงลึก) – เข้าใจ“สาเหตุจริง” ไม่ใช่แค่สิ่งที่เห็น การสืบสวนต้องเจาะลึกรายละเอียด โดยเรียบเรียงเหตุการณ์อย่างครบถ้วน วิเคราะห์สถานการณ์ในทุกระยะ ทั้งก่อนเกิดเหตุ ขณะเกิดเหตุ และหลังเกิดเหตุ เพื่อระบุปัจจัยเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ พร้อมทั้งนำไปเปรียบเทียบกับกรณีศึกษาที่ผ่านมาเพื่อให้เห็นภาพรวมของปัญหา

2. IMPARTIAL (เป็นกลาง) – การสืบสวนที่ดีต้อง“ปราศจากอคติ“ กระบวนการตรวจสอบต้องดำเนินการอย่างโปร่งใส ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากสถานที่เกิดเหตุตามหลักวิชาการ และควรมีการใช้ผู้เชี่ยวชาญอิสระเข้ามาทำหน้าที่ตรวจสอบเพื่อให้เกิดความยุติธรรมสูงสุด

3. IMMEDIATE (ทันท่วงที) – ตรวจสอบที่เกิดเหตุ“โดยเร็วที่สุด“ เพื่อป้องกันการสูญหายหรือถูกทำลายของพยานหลักฐาน เจ้าหน้าที่ต้องลงพื้นที่เก็บข้อมูลทันที มีการสัมภาษณ์พยานบุคคล และวิเคราะห์สถานการณ์หน้างานอย่างรวดเร็ว เพื่อนำข้อมูลเหล่านั้นไปใช้ประกอบการออกข้อเสนอแนะหรือมาตรการแก้ไขได้อย่างทันท่วงที

4. INDEPENDENT (เป็นอิสระ) – ปราศจากการแทรกแซง กระบวนการสืบสวนต้องดำเนินไปโดยไม่ถูกแทรกแซงจากหน่วยงานภายนอก เพื่อให้ข้อเสนอแนะที่ได้มีความเป็นกลางและสามารถตรวจสอบได้ หากหน่วยงานสืบสวนยังขาดความเป็นอิสระ จำเป็นต้องมีผู้เชี่ยวชาญอิสระเข้ามากำกับดูแลการทำงาน

5. INJURY PREVENTION (ป้องกันการบาดเจ็บ) – เป้าหมายหลักคือ“ลดการสูญเสีย“ ผลลัพธ์สูงสุดของการสืบสวนอุบัติเหตุไม่ใช่แค่การหาคนผิดเพื่อลงโทษ แต่มองภาพรวมทั้งระบบ (ก่อนเกิดเหตุ ขณะเกิดเหตุ และหลังเกิดเหตุ) เพื่อหาโอกาสในการ “ป้องกัน” ไม่ให้เกิดซ้ำ และ “เพิ่มโอกาสการรอดชีวิต” โดยนำผลการสืบสวนไปพัฒนาเป็นมาตรการความปลอดภัยที่สามารถนำมาใช้ได้จริง

ความร่วมมือในการผลักดันแนวทาง 5 “I” ในครั้งนี้ มุ่งหวังที่จะเปลี่ยนกระบวนทัศน์ของสังคมและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้มองลึกไปถึงรากเหง้าของปัญหาอุบัติเหตุทางถนน และนำข้อเท็จจริงที่ได้มาสร้างสภาพแวดล้อมการขับขี่ที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน

สามารถติดตามข้อมูลข่าวสารได้ที่ Facebook Page : AIP Foundation Thailand