“พิธีสวดนพเคราะห์ แบบอนัมนิกาย” เป็นพิธีกรรมเพื่อเสริมสิริมงคล ตามความศรัทธาที่ยึดโยง “พุทธศาสนาฝ่ายมหายาน” ซึ่งพิธีนี้มีการจัดขึ้นในไทยเมื่อเร็ว ๆ นี้ คือเมื่อ 9 มิถุนายน 2569 ณ “วัดอุภัยราชบำรุง” หรือ “วัดญวน ตลาดน้อย” กรุงเทพฯ โดยความร่วมมือของหลาย ๆ ฝ่าย คือ… การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.), คณะกรรมการส่งเสริมวัฒนธรรมไทย-จีน ที่มี ดร.เขมชาติ ปริญญานุสรณ์ หรือ อ.คฑา ชินบัญชร เป็นประธานคณะกรรมการ ร่วมกับกระทรวงวัฒนธรรม และพันธมิตรภาคเอกชน ได้แก่… สมาคมส่งเสริมธุรกิจท่องเที่ยวไทย (สธทท), PTG Group, CP LAND และ SIXT Thailand โดยมี นายอภิชัย ฉัตรเฉลิมกิจ รองผู้ว่าการด้านตลาดในประเทศ ททท. เป็นประธานในพิธี
การจัด “พิธีสวดนพเคราะห์ แบบอนัมนิกาย” ดังกล่าว เป็นการจัดขึ้นเนื่องในโอกาสเฉลิมฉลองครบรอบ 50 ปี ความสัมพันธ์ไทย-เวียดนาม ซึ่งนอกจากพิธีสวดนพเคราะห์แล้ว ยังมีการจัดนิทรรศการ “50 ปี ความสัมพันธ์ไทย-เวียดนาม” ถ่ายทอดเรื่องราวประวัติศาสตร์ ความสัมพันธ์ของ 2 ประเทศ ตลอดจนความเป็นมาของ พระพุทธศาสนามหายานอนัมนิกาย (คณะสงฆ์เวียดนาม) ในประเทศไทย พร้อมทั้งมีการแสดงศิลปวัฒนธรรมจากเครือข่ายชาวไทยเชื้อสายเวียดนามและนักศึกษาในประเทศไทย ซึ่งสะท้อนอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมอันหลากหลายและทรงคุณค่า
จากข้อมูลที่เผยแพร่มาโดยฝ่ายจัดกิจกรรมพิธี สำหรับ “วัดอุภัยราชบำรุง” หรือ “วัดญวน ตลาดน้อย” สถานที่จัดพิธีนั้น ในการจัดพิธีครั้งนี้ “เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์” ที่ทางวัดอุภัยราชบำรุง “เปิดพระอุโบสถเพื่อให้หน่วยงานภาครัฐและเอกชนจัดกิจกรรมพิธีสวดนพเคราะห์” โดยความเมตตาจาก พระเดชพระคุณ พระคณานัมธรรมวชิรเมธาจารย์ (ยุกถอน มินเอิง) รองเจ้าคณะใหญ่อนัมนิกาย เจ้าอาวาสวัดอุภัยราชบำรุง ซึ่งโดยปกติการจัดพิธีจะเป็นการจัดเป็นการภายในโดยทางวัดเท่านั้น …นี่จึงถือเป็นการตอกย้ำอีกทางหนึ่งถึงความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่างไทย-เวียดนาม
ทั้งนี้ “คณะสงฆ์อนัมนิกาย” เป็นคณะสงฆ์ “พระพุทธศาสนามหายาน” ที่เริ่มเข้ามาแพร่หลายในแผ่นดินสยาม ในประเทศไทย ตั้งแต่ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีการเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารในรัชสมัยรัชกาลที่ 1 เป็นต้นมา และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระมหากษัตริย์ทุกพระองค์ พระราชทานการทำนุบำรุงสืบมาจนถึงปัจจุบัน
ในส่วนของ “วัดอุภัยราชบำรุง” หรือที่ชาวบ้านนิยมเรียกว่า “วัดญวน ตลาดน้อย” นั้น เป็นวัดเก่าแก่ในย่านตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพฯ ตั้งอยู่ริมถนนเจริญกรุง ใกล้กับชุมชนเก่าแก่ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน ทั้งชุมชนชาวญวน ชาวจีน และผู้คนอีกหลากหลายเชื้อชาติ ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์
วัดแห่งนี้มีชื่อเดิมเป็นภาษาเวียดนามว่า “วัดคั้นเวิน” หรือ “คั้นเวินตื่อ” ซึ่งนับเป็นหนึ่งในวัดเวียดนามหรือวัดญวนรุ่นแรก ๆ ในสยาม สร้างขึ้นโดยชาวเวียดนามที่อพยพเข้ามาในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 ได้พระราชทานที่ดินให้ชาวเวียดนามตั้งชุมชนในกรุงเทพฯ รวมถึงเพื่อการสร้างวัดเพื่อเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน
ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 4 วัดแห่งนี้ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับ “พุทธศาสนาฝ่ายมหายาน” ยิ่งมีความเกี่ยวโยงกับ “คณะสงฆ์อนัมนิกาย” ในประเทศไทย โดยมีพระสงฆ์ญวนผู้สืบทอดพระพุทธศาสนาเป็นผู้ประกอบศาสนกิจตามแบบอนัมนิกาย ซึ่งวัดอุภัยราชบำรุงถือเป็นหนึ่งในหลักฐานสำคัญของความสัมพันธ์ทางศาสนาและวัฒนธรรมระหว่างไทยกับเวียดนาม
และจากชื่อเดิม ต่อมาในภายหลัง ในสมัยรัชกาลที่ 5 วัดแห่งนี้ได้รับพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดอุภัยราชบำรุง” หมายถึงวัดที่ได้รับพระบรมราชูปถัมภ์จากพระมหากษัตริย์ 2 พระองค์ คือ รัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 5 …ชื่อของวัดจึงสะท้อนถึงความสำคัญในฐานะวัดเก่าแก่ที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณ พระราชทานการทำนุบำรุงอย่างต่อเนื่อง
จุดเด่นของ “วัดอุภัยราชบำรุง” คือ… มีสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมที่ผสมผสานระหว่างศิลปะไทย จีน และญวน อย่างงดงาม ภายในวัดมีทั้งพระพุทธรูปแบบจีน งานไม้แกะสลัก เครื่องบูชาโบราณ และบรรยากาศแบบวัดมหายานที่แตกต่างจากวัดไทยทั่วไป สะท้อนให้เห็นถึงรากวัฒนธรรมของชุมชนตลาดน้อยในอดีตได้อย่างชัดเจน
นอกจากนี้ภายในวัดยังมีสิ่งสำคัญที่ควรชม เช่น อุโบสถลายมังกร โต๊ะบูชาบูรพาจารย์ รูปหล่อหลวงพ่อโผ รวมถึงต้นพระศรีมหาโพธิ์ ที่มีการกล่าวขานกันว่าได้รับพระราชทานในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมที่สะท้อนความศรัทธา ความทรงจำ และความรุ่งเรือง ของ “ชุมชนญวนย่านตลาดน้อย”
แม้ปัจจุบันผู้คนในชุมชนญวนดั้งเดิมในตลาดน้อยจะลดน้อยลงไปตามกาลเวลา หากแต่ วัดอุภัยราชบำรุงยังคงเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ ศาสนา และวัฒนธรรม เป็นเสมือนร่องรอยของความสัมพันธ์ไทย-เวียดนาม และเป็นหนึ่งในวัดเก่าแก่ของกรุงเทพฯ ที่ควรค่าแก่การศึกษาและอนุรักษ์
สำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ย่านเก่า สถาปัตยกรรมจีน-ญวน หรือวัฒนธรรมพุทธมหายาน “วัดอุภัยราชบำรุง” หรือ “วัดญวน ตลาดน้อย” ถือเป็นอีกหนึ่งสถานที่ที่ไม่ควรพลาด เพราะนอกจากจะเป็นศาสนสถานที่มีความสงบงดงามแล้ว ยังเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่บอกเล่าเรื่องราวของผู้คน ความศรัทธา และประวัติศาสตร์ของกรุงเทพฯ ได้อย่างลึกซึ้ง
ขณะที่ “พิธีสวดนพเคราะห์ แบบอนัมนิกาย” ที่จัดขึ้นในไทยเมื่อเร็ว ๆ นี้ ณ “วัดอุภัยราชบำรุง” หรือ “วัดญวน ตลาดน้อย” นั้น เป็นทั้งการ “สานสัมพันธ์ไทย-เวียดนาม” ในโอกาสฉลองครบรอบ 50 ปี ความสัมพันธ์ไทย-เวียดนาม และ…
“สานศรัทธาอันเข้มขลังด้วยสิริมงคล” รวมถึง “สานวัฒนธรรมที่ผสมผสานระหว่างญวน-จีน-ไทย” ที่มีการ “ผูกโยงไว้ด้วยหลักธรรมแห่งพระพุทธศาสนา” อย่างสงบงาม.
ไกรเลิศ พึ่งบุญ ณ อยุธยา
