ประเทศไทยได้มีมรดกโลกเพิ่มขึ้นอีก 1 แห่ง อย่างเป็นทางการแล้ว เมื่อที่ประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 48 ณ นครปูซาน สาธารณรัฐเกาหลี ได้มีมติประกาศให้ วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร จ.นครศรีธรรมราช เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งที่ 6 ของไทย ซึ่งจะทำให้ประเทศไทยมีมรดกโลกรวม 9 แห่ง โดยวัดพระมหาธาตุฯ ยังถือเป็นมรดกโลกแห่งแรกในพื้นที่ภาคใต้ของไทยอีกด้วย
สำหรับ มรดกโลก คือ แหล่งมรดกทางวัฒนธรรมและทางธรรมชาติ ที่มีคุณค่าโดดเด่นอันเป็นสากล (Outstanding Universal Value : OUV) ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนโดยองค์การยูเนสโก (UNESCO) ว่าเป็นแหล่งที่มีความสำคัญต่อมวลมนุษยชาติ มรดกโลกแบ่งออกเป็น 3 ประเภท 1. มรดกโลกทางวัฒนธรรม (Cultural World Heritage) 2. มรดกโลกทางธรรมชาติ (Natural World Heritage) 3. มรดกโลกแบบผสมระหว่างวัฒนธรรมและธรรมชาติ (Mixed Cultural and Natural World Heritage)
โดยหลังจากวัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร จ.นครศรีธรรมราช ได้รับการประกาศเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม ทำให้ประเทศไทยมีแหล่งมรดกโลกรวม 9 แห่ง แบ่งเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม 6 แห่ง มรดกโลกทางธรรมชาติ 3 แห่ง โดยมรดกโลกทางวัฒนธรรม 6 แห่ง ได้แก่
1.นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2534 ครอบคลุมพื้นที่จำนวน 1,810 ไร่ ปรากฏร่องรอยแห่งความเจริญรุ่งเรืองของศิลปวัฒนธรรมอันยิ่งใหญ่ งดงามและทรงคุณค่า มีโบราณสถานสำคัญ เช่น วัดมหาธาตุ วัดไชยวัฒนาราม และวัดพระศรีสรรเพชญ์
2.เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร ตั้งอยู่ใน จ.สุโขทัย และกำแพงเพชร ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2534 สะท้อนความรุ่งเรืองของอาณาจักรสุโขทัยในพุทธศตวรรษที่ 18-19 เป็นเวลานานกว่า 200 ปี โดดเด่นด้วยศิลปะสุโขทัย เช่น พระพุทธรูปปางลีลา และสถาปัตยกรรมแบบเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์
3.แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง จ.อุดรธานี ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2535 เป็นแหล่งโบราณคดีที่แสดงถึงอารยธรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ อายุมากกว่า 5,000 ปี มีการค้นพบเครื่องปั้นดินเผาตกแต่งด้วยลายขีดผสมกับลายเขียนสีและมีโครงกระดูกมนุษย์ที่สะท้อนถึงการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ในอดีต ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2535
4. เมืองโบราณศรีเทพ และโบราณสถานสมัยทวารวดีที่เกี่ยวข้อง จ.เพชรบูรณ์ ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2566 มีพื้นที่กว่า 2,889 ไร่ เป็นเมืองโบราณสมัยทวารวดี ขอม และอินเดีย อายุประมาณ 1,500 ปี โบราณสถานสำคัญ เช่น ปรางค์สองพี่น้อง โบราณสถานปรางค์ศรีเทพ เขาคลังใน เขาคลังนอก และคูน้ำคันดินล้อมรอบเมืองรวมถึงสระน้ำโบราณอีกกว่า 70 แห่ง สะท้อนความรุ่งเรืองของเมืองโบราณศรีเทพ ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2566
5.ภูพระบาท ประจักษ์พยานแห่งวัฒนธรรมสีมาสมัยทวารวดี จ.อุดรธานี ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2567 ตั้งอยู่บนภูเขาชื่อว่าภูพระบาท พื้นที่เมืองพาน เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาภูพาน แหล่งโบราณคดีและธรรมชาติ มีโขดหินรูปร่างแปลกตา เช่น หอนางอุสา และเพิงหินต่าง ๆ พบภาพเขียนสีและร่องรอยการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ มีจุดเด่นแตกต่างจากแห่งอื่นๆ เนื่องจากโบราณสถานส่วนมากที่พบอยู่ในอุทยานประวัติศาสตร์แห่งนี้ โดยโครงสร้างแล้วเกิดจากกระบวนการทางธรรมชาติ
และ 6.วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร จ.นครศรีธรรมราช ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. 2569 แสดงถึงอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์ ฮินดู พุทธศาสนามหายาน และพุทธศาสนาเถรวาท ที่มีต้นแบบมาจากศิลปะปาละในนาลันทา ชวาภาคกลาง ลังกา และมอญจากภาคใต้ของเมียนมา และส่งอิทธิพลให้กับศาสนสถานในประเทศไทย มาเลเซีย และแหล่งอื่นๆ ทั้งเป็นประจักษ์พยานของระบบความเชื่ออันหลากหลายและเป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณของนครศรีธรรมราช เป็นแหล่งประเพณีทางศาสนาที่ยังคงดำเนินอยู่ มีความโดดเด่นระดับสากลในทางศิลปะและวรรณกรรม อาทิ การแสดงโนรา และตำนานท้องถิ่น แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างแหล่งศักดิ์สิทธิ์และชุมชนโดยรอบ สร้างแรงบันดาลใจให้ศาสนสถานและชุมชนต่างๆ ในประเทศไทยและแหล่งอื่นๆ
ส่วนมรดกโลกทางธรรมชาติ 3 แห่ง ได้แก่ 1.เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง ครอบคลุมพื้นที่ จ.อุทัยธานี กาญจนบุรี และตาก (ขึ้นทะเบียน พ.ศ. 2534) 2.พื้นที่กลุ่มป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ จ.สระบุรี นครนายก นครราชสีมา ปราจีนบุรี สระแก้ว และบุรีรัมย์ (ขึ้นทะเบียน พ.ศ. 2548) 3.พื้นที่กลุ่มป่าแก่งกระจาน ครอบคลุมพื้นที่ จ.ราชบุรี เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ (ขึ้นทะเบียน พ.ศ. 2564)
ขอขอบคุณภาพจาก กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ สำนักบริหารกลาง กรมศิลปากร
