‘นักวิชาการ’ แนะใช้หลัก ‘วิศวกรรมโครงสร้าง-ธรรมชาติ’ ลดผลกระทบน้ำป่า

เมื่อวันที่ 23 ส.ค. นายสนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิและนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ โพสต์เฟซบุ๊กระบุว่า จัดการอย่างไร? เพื่อลดผลกระทบจากน้ำป่าที่ไหลหลากจากภูเขาเข้าท่วมหมู่ บ้านและชุมชน

อากาศสุดขั้วเมฆระเบิด ฝนกระหน่ำทำ ให้มวลน้ำป่ามหาศาลจากยอดเขาสูงไหลลงท่วม อ.ปัว และท่าวังผาใน จ.น่านอย่างหนัก วิธีป้องกันน้ำไหลหลากจากภูเขาสูงลงสู่หมู่บ้านและชุมชนโดยรอบ(Upland & Hillside Prevention)ทำได้ด้วยการประสมประสานหลักการทางวิศวกรรมโครงสร้างเพื่อเปลี่ยนทิศทางน้ำร่วมกับ วิศวกรรมทางธรรมชาติเพื่อลดความ เร็วและกักเก็บน้ำไว้ก่อนถึงตัวบ้าน

กลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดแบ่งออกเป็น 3 ระดับตามแนวเขา ดังนี้  1. การจัดการบนภูเขาและพื้นที่ลาดชัน (ลดความเร็วและดูดซับน้ำ) 1.1.การปลูกพืชคลุมดินและแนวป่า (Vegetation Buffers)โดยทำการปลูกหญ้าแฝกไม้พุ่มและไม้ยืนต้นรากลึกตามแนวขวางของคอม้าบนภูเขาเพื่อให้รากช่วยยึดเกาะหน้าดินเพิ่มอัตราการซึมน้ำลงดิน และลดความรุนแรงของมวลน้ำ1.2.ทำขั้นบันไดดักน้ำ (Terracing & Ridges)โดยปรับพื้นที่ลาดชันให้เป็นขั้นบันได พร้อมขุดร่องและถมคันดินตามแนวระดับ เพื่อชะลอและดักน้ำฝนไม่ให้ไหลมารวมกันเป็นมวลน้ำขนาดใหญ่ลงสู่ด้านล่า 1.3 สร้างฝายชะลอน้ำ(Check Dams) ทำการสร้างฝายขนาดเล็กขวางทางน้ำในลำห้วยหรือร่องเขาเพื่อชะลอความ เร็วของกระแสน้ำป่า และดักจับตะกอนดินไม่ให้ไหลลงมาทับถมหมู่บ้านด้านล่าง

2. การจัดการบริเวณตีนเขา (เปลี่ยนทิศทางและกักเก็บ) 2.1.ทำการขุดคูดักน้ำและร่องระบายน้ำรอบหมู่บ้าน(Diversion Channels / Swales) การขุดร่องระบายน้ำขนาดใหญ่ (Bioswales) บริเวณตีนเขาที่เป็นจุดต่อชนกับหมู่บ้านเพื่อช่วยเบี่ยงเบนทางไหลของมวลน้ำให้ไหลอ้อมชุมชนออกไปสู่แม่น้ำสายหลักหรือไปยังพื้นที่แก้มลิง 2.2.การสร้างคันดินหรือกำแพงกันดิน (Earthen Berms & Retaining Walls) ทำการก่อสร้างกำแพงคอนกรีตหรือถมคันดินเสริมความแข็งแกร่งบริเวณตีนเขาเพื่อเป็นปราการด่านแรกในการช่วยบล็อกมวลน้ำและโคลนถล่ม 2.3.ทำอ่างเก็บน้ำหรือแก้มลิงตีนเขา (Retention Ponds)โดยการขุดสระพักน้ำขนาดใหญ่ไว้รองรับมวลน้ำที่ไหลลงมาจากยอดเขาโดยตรง เพื่อหน่วงน้ำไว้ก่อนจะระบายออกอย่างเป็นระบบ

3.การป้องกันในตัวหมู่บ้าน (การปรับตัวทางกายภาพ 3.1.ปรับปรุงระบบท่อและทางระบายน้ำ (Upgraded Drainage) โดยการขยายขนาดท่อระบายน้ำ ขุดลอกคูคลองในหมู่บ้านไม่ให้มีสิ่งกีดขวางและสร้างระบบบล็อกคอนกรีตระบายน้ำ (Box Culverts) เพื่อส่งน้ำออกพ้นพื้นที่ให้เร็วที่สุด 3.2.ติดตั้งวาล์วกันน้ำย้อน (Backflow Valves)ทำการติดตั้งระบบวาล์วเปิด- ปิดทางเดียวที่ท่อระบายน้ำของหมู่บ้าน เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำจากภายนอกหรือน้ำป่าหนุนทะลักย้อนกลับเข้ามาตามท่อระบายน้ำ 3.3.สร้างระบบเตือนภัยล่วงหน้า (Early Warning Systems)โดยการติดตั้งเซ็นเซอร์ตรวจวัดปริมาณน้ำฝนและระดับน้ำบนเขา พร้อมเชื่อมต่อระบบกระจายเสียงหรือไซเรนในหมู่บ้าน เพื่อให้ชาวบ้านมีเวลาอพยพและเตรียมกระสอบทรายกั้นหน้าบ้านได้ทันท่วงที