เมื่อวันที่ 23 ส.ค. นายอัครเดช ล่องดุริยางค์ กำนันตำบลกะเฉด พร้อมผู้นำท้องถิ่นและชาวบ้าน เข้าตรวจสอบพื้นที่ริมเขาบริเวณสวนทุเรียน หมู่ 10 ต.กะเฉด อ.เมือง จ.ระยอง หลังได้รับแจ้งว่าพบโพรงถ้ำขนาดใหญ่ ซึ่งจากการตรวจสอบพบว่าตรงกับ “ถ้ำหงส์” จุดศักดิ์สิทธิ์ตามตำนานท้องถิ่นที่เคยเล่าขานกันมาหลายชั่วอายุคน
จากการตรวจวัดเบื้องต้น ตัวถ้ำอยู่ติดชายเขาเหนือบ่อน้ำขนาดใหญ่ ปากถ้ำมีน้ำขังปิดอยู่ครึ่งหนึ่ง ช่องทางเข้ากว้างประมาณ 80 เซนติเมตร ภายในเป็นโพรงมืดลึกเข้าไปในภูเขา บริเวณหน้าถ้ำมีการตั้งศาลเจ้าที่และรูปกินรี 2 ตัว โดยผู้นำชุมชนเตรียมรายงานให้อำเภอและจังหวัดรับทราบ เพื่อส่งทีมเข้าสำรวจโครงสร้างภายในอย่างเป็นทางการ และพิจารณาพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ของชุมชน
การค้นพบครั้งนี้ทำให้ชาวบ้านในพื้นที่ตื่นตัวอย่างมาก เนื่องจากจุดดังกล่าวมีเรื่องเล่าลี้ลับที่คนรุ่นก่อนถ่ายทอดต่อกันมา ได้แก่ เสียงดนตรีไทยและกระดิ่งหงส์ นางมารยาท ตันประเสริฐ อดีตข้าราชการครู ยืนยันว่า ในวัยเด็กเคยได้ยินเสียงดนตรีไทยและเสียงกระดิ่งแว่วออกมาจากภูเขาในช่วงยามเย็นด้วยตนเอง
ตำนานถ้วยชามศักดิ์สิทธิ์ ในอดีตชาวบ้านสามารถเข้าไปยืมถ้วยชามโบราณจากในถ้ำมาใช้ในงานบุญได้ แต่ต่อมามีคนนำชามใบอื่นมาคืนแทนของเดิม ส่งผลให้ปากถ้ำปิดตัวลงอย่างน่าอัศจรรย์ และไม่มีใครเข้าไปได้อีกเลย ซึ่งปัจจุบันยังมีเศษถ้วยชามเก่าบางส่วนถูกเก็บรักษาไว้ที่วัดประจำชุมชน
เส้นทางทะลุภูเขา คนรุ่นเก่าเล่าว่า ถ้ำแห่งนี้มีทางเดินลอดทะลุภูเขาไปออกบริเวณหน้าวัดธงหงส์ แต่คาดว่าปัจจุบันเส้นทางถูกดินทับถมจากการทำเกษตรกรรม
เรื่องราวของ “ถ้ำหงส์” จึงเปลี่ยนจากเพียงเรื่องเล่าในอดีต มาเป็นสถานที่จริงที่กำลังรอการพิสูจน์และไขปริศนาทางประวัติศาสตร์ต่อไป
