เมื่อวันที่ 26 ต.ค. นายสามารถ ราชพลสิทธิ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการวางระบบจราจรเมืองใหญ่ และอดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โพสต์ข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊ก ว่า รัฐบาลมีนโยบายช่วยค่าโดยสารรถไฟฟ้าให้คนกรุงเทพฯ และปริมณฑล แล้วคนต่างจังหวัดจะมีโอกาสได้ใช้รถไฟฟ้าเมื่อไร? หากประเทศไทยจะมีรถไฟฟ้าสายแรกในต่างจังหวัด จังหวัดไหนจะได้ก่อน ตนจึงนำโครงการรถไฟฟ้าใน 5 จังหวัด ภายใต้ความรับผิดชอบของการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) ได้แก่ จ.เชียงใหม่ จ.ภูเก็ต จ.นครราชสีมา จ.พิษณุโลก และ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา มาวิเคราะห์ความคืบหน้าและเงื่อนไขที่จะทำให้แต่ละโครงการเดินหน้าได้
1. รถไฟฟ้า 5 จังหวัด มีเส้นทางไหนบ้าง ?
(1) จ.เชียงใหม่ สายสีแดง โรงพยาบาลนครพิงค์-อุทยานหลวงราชพฤกษ์ ระยะทาง 21 กิโลเมตร
(2) จ.ภูเก็ต ระยะที่ 1 สนามบินภูเก็ต-ห้าแยกฉลอง ระยะทาง 42 กิโลเมตร
(3) จ.นครราชสีมา สายสีส้ม โรงพยาบาลเทพรัตน์-สถานีร่วมจอหอ ระยะทาง 24.6 กิโลเมตร
(4) จ.พิษณุโลก สายสีแดง มหาวิทยาลัยพิษณุโลก-เซ็นทรัลพิษณุโลก ระยะทาง 12.6 กิโลเมตร
(5) อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ระยะที่ 1 แยกคลองหวะ-สถานีรถตู้ ระยะทาง 12.54 กิโลเมตร
ทั้ง 5 โครงการ มีรูปแบบระบบขนส่งและรายละเอียดการออกแบบแตกต่างกัน แต่ข้อมูลข้างต้นเป็นรายละเอียดจากการศึกษาที่ผ่านมา ไม่ยืนยันว่าทุกโครงการจะก่อสร้างตามแบบเดิมทั้งหมด
2. จังหวัดไหนมีโอกาสได้รถไฟฟ้าก่อน ?
เมื่อวันที่ 17 ต.ค.2569 ผู้ว่าการ รฟม.เปิดเผยว่า ต้องทบทวนโครงการทั้ง 5 จังหวัด ทั้งความเหมาะสม รูปแบบการลงทุน และความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจและสังคม โดยจะพิจารณาโครงการที่มีภาระเงินอุดหนุนจากรัฐน้อยกว่าเป็นลำดับแรก แต่ยังไม่กำหนดว่าจะเริ่มโครงการใดในปีไหน
ความคืบหน้าของแต่ละจังหวัดมีประเด็นที่น่าสนใจดังนี้
(1) เชียงใหม่ มีการศึกษาและจัดทำแนวเส้นทางไว้แล้ว แต่ยังต้องทบทวนความเหมาะสมและรูปแบบการลงทุนก่อนเดินหน้า
(2) ภูเก็ต ต้องทบทวนรูปแบบการลงทุนและความต้องการเดินทาง รวมถึงพิจารณาความเชื่อมโยงกับโครงการทางด่วนและโครงข่ายถนน
(3) นครราชสีมา มีการจ้างที่ปรึกษาศึกษารายละเอียดและจัดเตรียมเอกสารประกวดราคาแล้ว แต่ยังต้องทบทวนแผนงานให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบัน
(4) พิษณุโลก ต้องพิจารณาความสอดคล้องกับโครงการรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯ-พิษณุโลก-เชียงใหม่ เพราะมีผลต่อการคาดการณ์จำนวนผู้โดยสารและความคุ้มค่าของโครงการ
(5) หาดใหญ่ รฟม.เพิ่งได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบโครงการ จึงต้องทบทวนผลการศึกษาเดิมซึ่งจัดทำมานานแล้ว รวมทั้งพิจารณาปรับรูปแบบให้เหมาะสมกับสภาพเมืองและความเสี่ยงจากน้ำท่วม
แม้เชียงใหม่ ภูเก็ต และนครราชสีมาจะเป็นกลุ่มโครงการที่ถูกจับตามอง แต่ขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลยืนยันที่ชัดเจนได้ว่า จังหวัดใดจะเริ่มก่อสร้างหรือเปิดให้บริการก่อน
3. ควรเลือกจังหวัดไหนเป็นแห่งแรก ?
ผมเห็นว่าการตัดสินใจควรพิจารณา 3 เรื่องสำคัญ คือ (1) ความต้องการเดินทางจริง มีผู้โดยสารมากพอหรือไม่ รถไฟฟ้าจะช่วยลดเวลาเดินทางและปัญหาการจราจรได้มากแค่ไหน (2) ความคุ้มค่าของเงินลงทุน ต้องประเมินทั้งประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม ต้นทุนก่อสร้าง และภาระเงินที่รัฐอาจต้องสนับสนุนการเดินรถในระยะยาว (3) ความพร้อมในการดำเนินโครงการ ทั้งการจัดหาเงินทุน การร่วมลงทุนกับเอกชน และการประสานงานกับหน่วยงานท้องถิ่น
ส่วนปัจจัยทางการเมืองก็เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม แต่การจะสรุปว่าจังหวัดใดจะได้โครงการก่อนเพราะเหตุผลทางการเมือง ต้องมีข้อมูลรองรับ ไม่ควรคาดเดาจากความสัมพันธ์ทางการเมืองเพียงอย่างเดียว
4. แล้วคุณคิดว่าจังหวัดไหนควรได้รถไฟฟ้าก่อน ?
ถ้าประเทศไทยต้องเลือกก่อสร้างรถไฟฟ้าในต่างจังหวัดทีละจังหวัด คุณจะเลือกที่ไหนเป็นอันดับแรก ? เชียงใหม่ ภูเก็ต นครราชสีมา พิษณุโลก หรือหาดใหญ่?
ตนอยากฟังเหตุผลจากทั้งคนในพื้นที่ และผู้สนใจทั่วไป เพราะการลงทุนรถไฟฟ้าไม่ใช่เป็นเพียงการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน แต่เป็นการตัดสินใจใช้เงินภาษีของประชาชน ซึ่งควรให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศและประชาชน.
