สถานการณ์โรคใบขาวอ้อยกำลังเป็นอีกหนึ่งความท้าทายสำคัญของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทย หลังพบการระบาดในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือถึง 12 จังหวัด ได้แก่ อุดรธานี ขอนแก่น สกลนคร ชัยภูมิ มหาสารคาม กาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด บุรีรัมย์ สุรินทร์ มุกดาหาร นครราชสีมา และอำนาจเจริญ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อปริมาณผลผลิตอ้อยและน้ำตาลของประเทศ ทำให้หน่วยงานภาครัฐต้องเร่งวางมาตรการควบคุมและป้องกันการแพร่ระบาดอย่างเป็นระบบ

กรมส่งเสริมการเกษตรได้ผนึกกำลังกับกระทรวงอุตสาหกรรม ผ่านการประชุมคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล เพื่อหารือสถานการณ์และกำหนดแนวทางรับมือโรคใบขาวอ้อย โดยมุ่งเน้นทั้งการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าและการวางมาตรการระยะยาว โดยเฉพาะการพัฒนาพันธุ์อ้อยสะอาดและปลอดโรค เพื่อแก้ปัญหาที่ต้นทาง ลดความเสี่ยงการแพร่ระบาดในแปลงเพาะปลูก และรักษาฐานการผลิตวัตถุดิบให้กับอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาล

สำหรับโรคใบขาวอ้อยมีสาเหตุจากเชื้อไฟโตพลาสมา (Phytoplasma) ซึ่งเป็นเชื้อสาเหตุของโรคที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของต้นอ้อย และอาจสร้างความเสียหายต่อผลผลิตหากไม่มีการควบคุมอย่างเหมาะสม กรมส่งเสริมการเกษตรจึงเร่งประชาสัมพันธ์ให้เกษตรกรหมั่นสำรวจแปลงปลูกอ้อยอย่างสม่ำเสมอ หากพบต้นอ้อยแสดงอาการของโรคใบขาว ต้องรีบถอนและนำออกไปทำลายอย่างเหมาะสม เพื่อลดแหล่งสะสมของเชื้อโรคและป้องกันการแพร่กระจายไปยังต้นอ้อยอื่น ๆ

ขณะเดียวกัน ยังต้องเฝ้าระวังแมลงพาหะสำคัญ ได้แก่ เพลี้ยจักจั่นหลังขาวและเพลี้ยจักจั่นปีกลายจุดสีน้ำตาล โดยเฉพาะพื้นที่ที่พบการระบาดรุนแรง จำเป็นต้องดำเนินมาตรการควบคุมแมลงพาหะตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ พร้อมเลือกใช้วิธีการจัดการศัตรูพืชที่เหมาะสม เพื่อลดโอกาสการแพร่กระจายของโรคในพื้นที่เพาะปลูก

อย่างไรก็ตาม การควบคุมโรคใบขาวอ้อยให้ได้ผลอย่างยั่งยืน จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับคุณภาพของท่อนพันธุ์ เนื่องจากการนำพันธุ์อ้อยที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อไปปลูก อาจทำให้เกิดการสะสมและแพร่กระจายของโรคในพื้นที่ใหม่ได้ กรมส่งเสริมการเกษตรจึงมอบหมายให้ศูนย์ขยายพันธุ์พืชเตรียมความพร้อมผลิตพันธุ์อ้อยสะอาดด้วยวิธีเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ พร้อมจัดทำแปลงพันธุ์หลักอ้อยปลอดโรคและแปลงขยายพันธุ์ เพื่อให้ได้ท่อนพันธุ์อ้อยคุณภาพดีและปลอดโรคสำหรับกระจายสู่เกษตรกร

การใช้เทคโนโลยีเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อและระบบผลิตพันธุ์สะอาด ถือเป็นแนวทางสำคัญในการเพิ่มทางเลือกให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงท่อนพันธุ์ที่มีคุณภาพ ลดความเสี่ยงจากการใช้พันธุ์ที่มีการปนเปื้อนเชื้อโรค ตลอดจนช่วยลดการสะสมของโรคในระบบการผลิตอ้อยในระยะยาว ซึ่งจะส่งผลดีต่อทั้งเกษตรกรชาวไร่อ้อย โรงงานน้ำตาล และห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลของประเทศ

นอกจากนี้ การวางแผนผลิตและกระจายท่อนพันธุ์อ้อยสะอาดให้เพียงพอต่อความต้องการ ยังจำเป็นต้องอาศัยฐานข้อมูลเกษตรกรที่ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน จึงขอความร่วมมือเกษตรกรผู้ปลูกอ้อยขึ้นทะเบียนเกษตรกร หรือปรับปรุงข้อมูลทะเบียนให้เป็นปัจจุบัน เพื่อให้ภาครัฐสามารถนำข้อมูลไปใช้วางแผนการผลิต การกระจายพันธุ์ และกำหนดมาตรการช่วยเหลือได้อย่างทั่วถึง

เกษตรกรที่พบการระบาดของโรคใบขาวอ้อย รวมถึงผู้ที่ต้องการขึ้นทะเบียนหรือปรับปรุงข้อมูลทะเบียนเกษตรกร สามารถติดต่อได้ที่สำนักงานเกษตรอำเภอใกล้บ้าน

การรับมือโรคใบขาวอ้อยครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการกำจัดต้นที่เป็นโรค แต่เป็นการวางรากฐานระบบการผลิตพันธุ์อ้อยสะอาดตั้งแต่ต้นน้ำ เพื่อสกัดการระบาดอย่างเป็นรูปธรรม หากสามารถขยายผลการผลิตพันธุ์ปลอดโรคและกระจายสู่เกษตรกรได้อย่างต่อเนื่อง จะเป็นกลไกสำคัญในการลดความเสียหายจากโรคระบาด สร้างเสถียรภาพผลผลิต และรักษาความมั่นคงของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทยในระยะยาว